ABŞ-də respublikaçıların daxilində ciddi gərginlik yaranıb və qarşıdan gələn seçkilər ərəfəsində partiya daxilindəki parçalanma daha da dərinləşir.
Musavat.com xəbər verir ki, bu barədə "Politico" saytında maraqlı təhlil dərc olunub.
Nəşrin yazdığına görə, ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatasında respublikaçılar qarşıdakı siyasi strategiyanı müzakirə etmək üçün Florida ştatında – Donald Trampa məxsus Doral kurortunda ənənəvi illik toplantıya yığılırlar. Lakin partiyanın 2026-cı ilin qalan hissəsi üçün perspektivi kifayət qədər qeyri-müəyyən görünür.
Məlumata əsasən, respublikaçı konqresmenlər noyabrda keçiriləcək aralıq seçkilər öncəsi bahalaşma və həyat səviyyəsi məsələləri ilə bağlı seçicilərin təzyiqi altındadırlar. Üstəlik, prezident Donald Trampın Yaxın Şərqdə müharibə başlatması enerji qiymətlərinin artmasına səbəb olub və federal büdcəyə əlavə yük yaratmaq təhlükəsi formalaşdırıb. Bu isə ABŞ iqtisadiyyatında zəifləmə əlamətlərinin göründüyü bir dövrdə baş verir.
Partiyanın daxilində də problemlər var. Nümayəndələr Palatasında respublikaçıların çoxluğu son dərəcə zəifdir və bəzi deputatlar rəhbərliyə açıq şəkildə qarşı çıxmağa başlayıblar. Məsələn, bir qrup respublikaçı konqresmen Trampın baş prokurorunu Ceffri Epşteyn işi ilə bağlı ifadə verməyə çağıraraq partiya rəhbərliyinə meydan oxuyub.
Son ilkin seçkilərdən sonra daha üç respublikaçı konqresmen faktiki olaraq “lame duck” (axsaq ördək) statusuna düşüb – yəni siyasi gələcəkləri artıq qeyri-müəyyəndir və rəhbərlik onların səsvermələrdə iştirak edib-etməyəcəyindən əmin deyil.
Partiya daxilindəki mübahisələrə Donald Trampın öz siyasi prioritetləri də əlavə olunur. Bir çox respublikaçı qanunvericilər iqtisadi və sosial problemlərlə məşğul olmaq istədiyi halda, Tramp son günlər SAVE America Act adlı seçki qanunu layihəsini gündəmə gətirib.
Bu qanun layihəsi səsvermə üçün vətəndaşlıq sübutu tələblərini sərtləşdirməyi nəzərdə tutur. Tramp isə sənədə əlavə olaraq poçtla səsvermənin məhdudlaşdırılması və azyaşlılar üçün gender dəyişdirmə əməliyyatlarının qadağan edilməsi kimi müddəaların daxil edilməsini istəyir. Prezident hətta bildirib ki, Konqres onun istədiyi formada bu qanunu qəbul etməsə, digər qanun layihələrini imzalamaya bilər.
Məlumata əsasən, Florida toplantısında bu məsələ ətrafında ciddi mübahisələr gözlənilir. Toplantıda respublikaçıların əsas ideoloji platformalarından biri olan House Freedom Caucus qrupunun rəhbəri, Merilend ştatından konqresmen Endi Harris də iştirak edəcək. O bildirib ki, partiya seçkilərə qədər qalan səkkiz ay ərzində Trampın siyasi gündəmini necə həyata keçirəcəyini müəyyənləşdirməlidir.
Toplantıda Nümayəndələr Palatasının spikeri Mayk Conson da mühüm qərarlarla üz-üzədir. Conson partiya daxilində yeni büdcə qanunu ilə bağlı ciddi müqavimətlə qarşılaşa bilər.
Bəzi respublikaçılar yeni büdcə razılaşması qəbul etmək istəyir. Lakin bunun üçün respublikaçılar arasında demək olar ki, tam birlik lazımdır və Senatda demokratların müqaviməti bu təşəbbüsün taleyini sual altına qoyur.
Trampın özü isə keçən ay belə bir təşəbbüsə skeptik yanaşaraq bildirib ki, respublikaçılar artıq seçkilərdən əvvəl lazım olan əsas qanunları qəbul ediblər.
Buna baxmayaraq, partiyanın bəzi üzvləri hərbi xərclərin bu təşəbbüsü yenidən gündəmə gətirə biləcəyini düşünür.
Texas ştatından konqresmen və Nümayəndələr Palatasının Büdcə Komitəsinin sədri Kodi Arrinqton bildirib ki, əlavə hərbi xərclər bəzi müdafiə proqramlarının ixtisarı ilə birlikdə yeni qanun layihəsinə daxil edilə bilər.
Digər tərəfdən, Missuri ştatından konqresmen Ceyson Smit isə bu təşəbbüsün real perspektivinə şübhə ilə yanaşır.
Respublikaçılar eyni zamanda bir neçə mühüm qanun layihəsini də nəzərdən keçirməyə çalışırlar. Bunlara Konqres üzvlərinin birjada ticarət etməsinin məhdudlaşdırılması, kənd təsərrüfatı qanunu, enerji icazə prosedurlarının sadələşdirilməsi və yeni magistral yollar proqramı daxildir. Bu qanun layihələrinin bir çoxu iki partiya arasında müəyyən dəstək qazansa da, onların qəbul edilməsi olduqca çətin görünür.
Toplantıda Ağ Evin yüksək vəzifəli nümayəndələri də çıxış edəcək. Onların arasında Trampın siyasi müşaviri Ceyms Bler, seçki kampaniyası rəhbərlərindən Kris Lakivita və Milli İqtisadi Şuranın direktoru Kevin Hassett də var.
Konservativ şərhçi Skott Cenninqs respublikaçıların seçki mesajları barədə çıxış edəcək, tanınmış podkast aparıcısı Ben Şapiro isə yeni media platformalarının siyasətdə rolunu müzakirə edəcək.
Məlumata əsasən, Nümayəndələr Palatasında respublikaçıların çoxluğu o qədər zəifdir ki, spiker Mayk Conson faktiki olaraq yalnız bir deputatın səsindən məhrum ola bilər. Bu isə hər bir konqresmenin partiya rəhbərliyi üçün böyük problemə çevrildiyini göstərir.
Məsələn, Kentukki ştatından konqresmen Tomas Massi və Cənubi Karolinadan Nensi Meys artıq bir neçə dəfə partiya rəhbərliyinə qarşı çıxaraq qalmaqallı təşəbbüslər irəli sürüblər.
Üstəlik, bəzi konqresmenlərin şəxsi problemləri də partiyanın vəziyyətini çətinləşdirir. Texasdan konqresmen Toni Qonzales yaxın vaxtlarda bir əməkdaşla münasibət yaşadığını etiraf edib və həmin qadının sonradan intihar etdiyi məlum olub.
Məlumata görə, bütün bu problemlər fonunda respublikaçıların qarşıdakı aylarda vahid strategiya müəyyənləşdirməsi olduqca çətin görünür.
Beləliklə, Florida toplantısı respublikaçıların qarşıdakı seçkilər öncəsi öz daxilində yaranmış siyasi böhranı aradan qaldırıb-qaldıra bilməyəcəyini göstərən mühüm sınağa çevrilə bilər.
Musavat.com
