İranda Ali Rəhbər həm dini lider, həm də silahlı qüvvələrin baş komandanıdır. Onun ölümü halında proses iki mərhələdən ibarət olur:
Milli.Az xəbər verir ki, yeni lider seçilənə qədər ölkəni üç nəfərdən ibarət Müvəqqəti Rəhbərlik Şurası idarə edir. Hazırda bu şuraya aşağıdakı şəxslər daxildir:
Məsud Pezeşkian: İranın hazırkı islahatçı Prezidenti.
Qolam-Hüseyn Möhsüni-Ejei: Məhkəmə hakimiyyətinin rəhbəri (mühafizəkar cinahın təmsilçisi).
Ayatullah Əli Rza Ərafi: Qəyyumlar Şurasının üzvü və tanınmış din xadimi (Şuraya dini nəzarəti təmin etmək üçün qatılıb).
Bu şura ölkənin gündəlik idarəçiliyinə və müharibə şəraitində təhlükəsizlik qərarlarının verilməsinə cavabdehdir.
Əsl qərarı verən orqan 88 nəfərlik yaşlı din xadimlərindən ibarət Ekspertlər Şurasıdır.
Şura dərhal toplanaraq namizədləri nəzərdən keçirməlidir. Xarici İşlər naziri Arakçi bu seçimin "bir və ya iki gün ərzində" tamamlana biləcəyini deyib.
Yeni lider İslam hüququnu mükəmməl bilən, siyasi uzaqgörənliyi və idarəçilik qabiliyyəti olan yüksək rütbəli bir ruhanı olmalıdır.
Namizəd şura üzvlərinin mütləq çoxluğunun səsini almalıdır.
Konstitusion proses aydın olsa da, real qərara iki böyük qüvvə təsir edir:
SEPAH (İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu): İranın ən qüdrətli hərbi və iqtisadi gücü olan SEPAH öz maraqlarını qoruya biləcək bir liderin seçilməsi üçün təzyiq göstərəcək.
Mühafizəkar və İslahatçı qarşıdurması: Ölkə daxilindəki siyasi qütbləşmə seçimə təsir edə bilər.
Ehtimal olunan namizədlər
Müctəba Xameneyi, Ali Rəhbərin oğlu. Atasının sisteminə yaxınlığı və SEPAH-la güclü əlaqələri var, lakin "irsi hakimiyyət" ideyası bəzi din xadimləri tərəfindən narazılıqla qarşılanır.
Əli Rza Ərafi - hazırda Müvəqqəti Şuranın üzvü olan bu şəxs kompromis namizəd kimi çıxış edə bilər.
Həsən Ruhani - keçmiş prezident, islahatçı-mövqe tərəfdarı olsa da, mühafizəkar Ekspertlər Şurasının ona səs verməsi çətin görünür.
1989-cu ildə Xameneyi seçiləndə İran müharibədən yeni çıxmışdı və ölkədə nisbi sabitlik var idi. İndi isə İran həm birbaşa xarici hücuma (ABŞ-İsrail), həm də daxili etirazlara məruz qaldığı bir vaxtda liderini seçir. Bu, prosesin həm çox sürətli, həm də çox gərgin keçəcəyini göstərir.
Lalə Qüdrətova
Milli.Az
