Millli konsepsiyamızın fəlsəfi əsasları: azərbaycançılılıq, türklük, islamlılıq və insanlıq

Turkstan.az saytına istinadən ain.az xəbər verir.

AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun

Türk xalqlarının fəlsəfi fikir tarixi və müasir

fəlsəfəsi şöbəsinin müdiri, dos., dr. Faiq Ələkbərli

II Yazı

Sovetlər Birliyi dövründə məq­səd­li şəkildə xü­su­sən Əf­şar­­lar, Qa­car­lar “iran­lı”, “per­sia” adı al­tın­da Azərbaycan türklərinə düş­mən elan edilib Çar­lıq Ru­si­ya­­sı­­nın Qaf­qa­zı, o cüm­lə­dən Gü­ney Qaf­qa­zı və Qu­zey Azər­bay­­ca­nı iş­ğal et­mə­si­ni isə “tə­rəq­qi­pər­­vər” Çar­lı­ğa bir­ləş­dir­mə ad­lan­dı­rıb bay­ram gü­nü ki­mi qeyd olun­ma­­sı­na cəhd­lər gös­tə­ril­miş­dir. Ən ge­niş ya­yıl­mış fi­kir­lər­dən bi­ri də o idi ki, Qu­zey Azər­bay­ca­nın Çar­lıq tə­rə­fin­dən iş­ğal olu­nub Qa­car­lar döv­lə­ti­nin tərk­bin­də qal­ma­ma­sı bö­yük “uğur” imiş. So­vet ide­olq­la­rı­nın apar­dı­ğı təb­li­ğa­ta gö­rə, Çar­lıq iş­ğa­lı ol­ma­say­dı o za­man Qu­zey Azər­bay­­can xal­qı da Gü­ney Azər­bay­can xal­qı ki­mi təh­sil­dən, mə­də­niy­­yət­dən uzaq qa­la­caq, bu­nun­la da yal­nız “tə­rəq­qi­pər­vər”, qabaqcıl Rus­­i­ya­nın de­yil, eyni zamanda Av­ro­pa­­ mə­də­niy­yə­tin­dən də fay­da­la­na bil­mə­yə­cək­di.[1]

Şüb­hə­siz, bü­tün bun­la­rın fo­nun­da nə­in­ki mil­li, hər han­sı bir ob­yek­­­tiv ta­rix­çi­­li­yin, ədə­biy­ya­tın, dil­çi­li­yin, fəl­sə­fə­nin ya­zıl­ma­sın­dan söh­bət ge­də bil­məz­di. Xü­su­si­lə də, rep­res­si­ya döv­rün­dən (1930-cu il­lə­rin or­ta­la­rın­dan) baş­la­ya­raq, hət­ta, ən aza­cıq ob­yek­tiv və mil­li ruh­lu mü­la­hi­zə­lər, ba­xış­lar be­lə qə­bu­le­dil­məz ol­muş­dur. Bu ba­xım­dan “Bö­yük Ru­si­ya” tə­rəf­dar­la­rı­nın ço­xu­nun (N.Nə­ri­ma­nov, Ə.Qa­ra­yev, S.M.Əfən­di­­yev, R.Axun­dov və b.) be­lə ra­sio­nal, ya da qey­ri-ra­sio­nal bü­tün var­lıq­la­rı ilə mark­sizm-le­ni­niz­mə bağ­lı ol­ma­la­rı­na bax­ma­­ya­raq rep­res­si­­ya olun­ma­­la­rı­nın əsas sə­bə­bi dün­ya­gö­rüş­cə ya­rım­çıq sovetləşib-rus­la­şıb, di­gər an­­lam­­la da ya­rım­çıq türk­lük şüu­run­da qal­ma­la­rı idi. So­vet-Rus ideo­loq­­la­rı üçün türk­lük şüu­run­dan, Türk dün­ya­gö­rü­şün­dən ta­ma­mi­lə uzaq­laş­ma­yan­lar­la sovetləşdirmə, rus­laş­­dır­ma si­ya­sə­ti­ni hə­ya­ta ke­çir­mək qü­sur­lu idi və bu­nun üçün də türk­süz “Azər­bay­can”nın bə­ya­nın­dan son­ra ye­ni, acı­ma­sız bir mər­hə­lə baş­la­mış­dır.

Bu mə­sə­lə ilə bağ­lı, hə­lə, 2014-cü il­də nəşr olun­muş “Mil­li ideo­lo­gi­ya prob­­le­­mi­­nə ta­ri­xi-fəl­sə­fi ba­xış (II his­sə)” ki­ta­bı­mız­da da bə­zi ay­dın­laş­dır­ma­lar apar­mış­dıq: “1940-1950-ci il­lər­də hər han­sı bir Azər­bay­can Türk mü­tə­­fək­­ki­ri­nin mil­li­li­yə aza­cıq me­yil­li­li­yi be­lə Mər­kəz­çi­li­yə qar­şı çı­xış ki­mi qiy­mət­lən­di­ri­lir­di. Bu dövr­də mil­li mə­də­niy­yət və din­lə bağ­lı irə­li sü­rü­lən əsas mü­la­hi­zə­lər­də zər­düş­ti­lik Azər­bay­can­da fəl­sə­fi fik­rin rü­şey­mi ki­mi gös­tə­ril­di­yi hal­da, “Ki­ta­bi-Də­də Qor­qud”a ta­ri­xi, fəl­sə­fi və el­mi ədə­biy­yat ki­mi la­zı­mi qiy­mə­ti ve­ril­mir, üs­tə­lik feo­da­liz­min qa­lı­ğı ki­mi tən­qid olu­nur­du. Bu­na sə­bəb də, “Ki­ta­bi-Də­də Qor­qud”un “Aves­ta”dan fərq­li ola­raq, bir­mə­na­lı şə­kil­də Türk mə­də­ni ir­si­nə aid ol­ma­sı idi. Bu ba­xım­dan zi­ya­lı­la­rın ək­sə­riy­yə­ti mil­li mə­də­niy­yə­tə və ədə­biy­ya­ta ya mü­ra­ci­ət et­mir, ya da yal­nız tən­qid yaz­maq­la məş­ğul olur­du­lar. Çox az say­lı mü­tə­fək­kir­lər isə öz­lə­rin­də cə­sa­rət ta­pa­raq mil­li mə­də­niy­yət və mil­li özü­nə­məx­sus­lu­ğu önə çə­kir­di­lər. Be­lə mü­tə­fək­kir­­lər­dən bi­ri olan aka­de­mik Hey­dər Hü­sey­no­vun ma­te­ria­list fi­lo­sof ol­ma­sı­na bax­ma­ya­raq, “Azər­bay­can­da XIX əsr ic­ti­mai və fəl­sə­fi fi­kir ta­ri­xin­dən” (1949) əsə­rin­də Şeyx Şa­mil hə­rə­ka­tı­nı müs­bət qiy­mət­lən­­dir­mə­si, elə­cə də çar Ru­si­ya­sı­nı bir qay­da ola­raq, iş­ğal­çı ki­mi qə­ləm ver­mə­si son nə­ti­cə­də onun tə­qib­lə­rə və təz­yiq­lə­rə mə­ruz qal­ma­sı­na sə­bəb ol­muş­dur.[2] Bun­dan “nə­ti­cə” çı­xar­dan di­gər Azər­bay­can fi­lo­sof­la­rı (M.Qa­sı­mov, M.Ağa­mir­­ov, F.Q.Kö­çər­li və b.) və ədə­biy­yat­çı­la­rı (M.Rə­­fi­li, Ə.Na­zim. və b.) əsər­lə­rin­də is­lam­çı­lı­ğı və türk­çü­lü­yü tən­qid et­mək­lə ya­na­şı, “bö­yük qar­­daş­­ın” – rus­la­rın Çar Ru­si­ya­sı­nın və So­vet Ru­si­ya­sı­nın tim­sa­lın­da Azər­­bay­ca­nı iş­ğal et­mə­si­nə haqq qa­zan­dı­rır, bir çox Azər­bay­can Türk mü­tə­fək­kir­lə­ri­nin rus ic­ti­mai fik­rin­dən il­ham al­dı­ğı­nı ya­zır­dı­lar”.[3]

Bü­tün bun­la­rın nə­ti­cə­si ola­raq 1966-cı il­də nəşr olu­nan “Azər­bay­can fəl­sə­fə­si­nin ta­­ri­­xi­nə da­ir oçerk­lər” ki­ta­bın­da da id­dia olu­nur­du ki, Azər­bay­­can xal­qı­nın əc­dad­la­rı soy­kök­cə Türk ol­ma­yan mi­di­ya­lı­lar, al­ban­lar, kas­pi­lər olub­lar. Xü­su­si­lə, bu­ra­da mi­di­ya­lı­lar Azər­bay­­can xal­qı­nın əsas əc­da­dı ki­mi gös­tə­ri­lir və bu priz­ma­dan çı­xış edən mü­əl­lif­lə­rə gö­rə Azər­bay­can xal­qı­nın qə­dim dövr­də və er­kən or­ta əsr­­lər­də di­ni-mə­nə­vi dün­ya­gö­rü­şü­nün öy­rə­nil­mə­sin­də Azər­bay­­can­dan olan “mi­di­­ya­­lı” Zər­düş­tün adı ilə bağ­lı zər­düş­ti­lik və onun mü­qəd­dəs ki­ta­bı “Aves­ta” mü­hüm yer tut­muş­dur.[4] Bu ki­ta­bın mü­əl­lif­lə­ri­nə gö­rə ilk or­ta əsr­lər­də mey­da­na çıx­mış ma­ni­lik­lə məz­də­kiz­min ba­ni­lə­ri, yəni uyğun olaraq Mani və Məzdək də mən­şə­cə “iran­lı” ol­muş­lar. Be­lə ki, gu­ya Ma­ni­nin ana­sı “İran” mən­şə­li ar­şa­ki­lər sü­la­lə­sin­dən, Məz­­də­­kin ata­sı isə su­ri­ya­lı Bəm­dad ol­muş­dur.[5]

Bü­tün bun­lar­da əsas məq­səd türk­süz­ləş­dir­mə si­ya­sə­ti çər­çi­və­sin­də et­nik mən­şə­cə iran­dil­li mi­di­ya­lı, ya da qaf­qaz­dil­li al­ban, an­caq danış­dı­ğı di­lə gö­rə türk­dil­li elan edil­miş “Azər­bay­can xal­qı”nın bu­na uy­ğun ola­raq ta­rix, fəl­sə­fə ta­ri­xi, ədə­biy­yat ta­ri­xi, dil­çi­lik ta­ri­xi, mə­də­niy­yət ta­ri­xi­ni or­ta­ya qoy­maq idi. Üs­tə­lik, hə­min “Azər­bay­can xalqı”nın bir mil­lət ki­mi for­ma­laş­ma­sı­­nın XIX əs­rin ikin­ci ya­rı­sı­na aid edil­mə­si də tə­sa­dü­fi ol­ma­mış­dı. Hər hal­da Qu­zey Azər­bay­can türk­lə­ri­nin var­lı­ğı­nın bü­tün va­si­tə­lər­lə in­ka­rı fo­nun­da, gu­ya türk­lə­rin bu­ra­ya “gəl­mə” ol­ma­sı, üs­tə­lik “gəl­mə” türk­lə­rin dün­ya­gö­rüş­cə vəh­şi, bar­bar olub “mə­də­ni”, “yer­li” qaf­qaz­dil­li, iran­dil­li xalq­la­rı türk­ləş­­dir­mə­si mü­la­hi­zə­lə­ri məhz türk­süz “Azər­bay­can mil­lə­ti”nin for­ma­laş­ma­sı­na he­sab­lan­mış­dı. Bu cür əsas­sız, uy­dur­ma mü­la­hi­zə­­lər­lə, yə­ni Azər­bay­can xal­qı­nın Türk ol­ma­ma­sı­nı, sa­də­cə, zor­la türk­ləş­di­ri­lib ha­zır­da Türk dil­lə­rin­dən bi­rin­də da­nış­ma­sı­nı, bu xal­qın da­im im­pe­ri­ya­ların iş­ğa­lı al­tın­da ol­ma­sı­nı təb­liğ et­mək­lə ya­na­şı, yal­nız XVIII əsr­dən eti­ba­rən əv­vəl­cə xan­lıq­lar, da­ha son­ra da Çar­lı­ğın iş­ğa­lı döv­rün­də Av­ro­pa mil­lət­çi­li­yi­nin tə­si­ri ilə mil­lət ki­mi for­ma­laş­ma­sı­nı əsas­lan­dır­ma­ğa ça­lış­­mış­lar.

Bu uy­dur­ma Avropa-Sovet ta­rix­çi­liyinə gö­rə Or­ta çağ­da zor­la türk­ləş­di­ril­­miş, et­nik mən­şə­cə iran­dil­li və qaf­qaz­dil­li ol­muş Azər­bay­can xal­qı­na mü­na­si­bət­də Türk döv­lət­lə­ri (Səl­çuq­lar, Baharlılar, Bayandırlılar, Əf­şar­lar, mü­əy­yən qə­dər də Sə­fə­vi­lər və b.), xü­su­si­lə də Os­man­lı­lar, Əf­şar­lar, Qa­car­lar hər za­man yad, düş­mən və im­pe­ria­list möv­qe tut­muş­­lar. Gu­ya, Çarlıq Ru­si­ya­sı da məhz bu im­pe­ria­list Türk döv­lət­lə­ri, xü­su­si­lə də Qa­car­­lar­la mü­ha­ri­bə­lər nə­ti­cə­sin­də Gü­ney Qaf­qa­zı, o cüm­lə­dən Qu­zey Azər­­bay­ca­nı iş­ğal et­mək­lə Azər­bay­can xal­qı­nı “İran” və Os­man­lı zül­mün­dən xi­las et­miş­dir. Bu ba­xım­dan Çar­lıq ideo­loq­la­rı yu­xa­rı­da da yazdığımız ki­mi, im­pe­ri­ya si­ya­sə­ti­ni pər­də­lə­mək üçün Qu­zey Azər­bay­can xal­qı­nı et­nik mən­şə­cə türk­lər­dən ayı­rıb türk­dil­li elan edir və hə­min türk­dil­li xal­qın da əs­lin­də qaf­qaz­dil­li ya da iran­dil­li olub, vax­ti­lə Səl­cuq türk­lə­ri tə­rə­fin­dən zor­la türk­ləş­di­yi­ni təb­liğ edir­di­lər.

Be­lə­lik­lə, yal­nız 1960-cı il­lər­də nəşr olu­nan “Azər­bay­can ta­ri­xi” üç cil­di­li­yin­də de­yil, ey­ni za­ma­na­da “Azər­bay­can ədə­biy­yat ta­ri­xi”, “Azər­bay­can fəl­sə­fə­si ta­ri­xi” ki­tab­la­rın­da da an­ti­türk təb­li­ğa­tı apa­rıl­mış, Qu­zey Azər­bay­can xal­qı­nın Türk döv­lət­lə­ri­nin (Sə­fə­vi­lər, Əş­ra­lar, Qa­car­lar) söz­də “müs­təm­lə­kə­çi”li­yin­dən qur­tu­lub əv­vəl­cə xan­lıq­la­ra par­ça­lan­­ma­sı­nı və da­ha son­ra da çar Ru­si­ya­sı tə­rə­fin­dən iş­ğal olun­ma­sı­nı fa­ciə de­yil, mü­tə­rəq­qi, tərəqqipərvər ha­di­sə ki­mi əsalandırmağa, izah etməyə ça­lış­mış­lar. Əsil hə­qi­qə­ti isə on­dan iba­rət­dir ki, qu­zey­li-gü­ney­li Azər­bay­can xal­qı nə­in­ki hə­min Türk döv­lət­lə­ri­nin müs­təm­lə­kə­si olub, tam ək­si­nə sö­zü­ke­çən Türk döv­lət­lə­ri­nin öz­bə­öz qu­ru­cu­la­rı­ idi. O za­man müm­kün de­yil ki, hə­min döv­lət­lə­rin qu­ru­cu­su və əsas nü­və­si olan Azər­bay­can türk­lə­ri özü özü­nün müs­təm­lə­kə­çi­si ol­sun! Şüb­hə­siz, bu Sovet-Rus im­pe­ri­ya tə­fək­kü­rü­nün məh­su­lu olub, Qu­zey Azər­­bay­can xal­qı­nı müm­kün ol­du­ğu qə­dər öz Türk kö­kün­dən, Türk dün­ya­gö­rü­şün­dən uzaq tut­maq və rus­pə­rəst, rus­dil­li for­ma­ya sal­ma­ğa xid­mət et­miş­dir.

So­vet-Rus ideo­loq­la­rı bu işi hə­ya­ta ke­çir­mək üçün də, son iki əsr­də da­ha çox Qu­zey Azər­bay­can xal­qı­nın öz için­dən an­ti­türk ruh­lu mə­mur­lar, alim­lər, mü­əl­lim­lər tə­bə­qə­si for­ma­laş­dır­ma­ğa ça­lış­mış və xey­li də­rə­cə­də də bu mə­sə­lə­də iş­lər gör­müş­lər. Xü­su­si­lə də, XX əs­rin ikin­ci ya­rı­sın­da bu pro­ses bü­tün sa­hə­lər­də, o cüm­lə­dən də ta­rix, fəl­sə­fə ta­ri­xi, dil­çi­lik ta­ri­xi, ədə­biy­yat ta­ri­xi, mə­də­niy­yət ta­ri­xi, si­ya­sət ta­ri­xi sa­hə­lə­rin­də apa­rıl­mış­dır. Bun­dan fəl­sə­fə­çi­lər, filosoflar, fəl­sə­fə ta­rix­çi­lə­ri də kə­nar­da qa­la bil­məz­di­lər ki, bu ba­xım­dan on­lar yal­nız “Azər­bay­can fəl­sə­fə­si­nin ta­­ri­­xi­nə da­ir oçerk­lər” ki­ta­bın­da de­yil, bu sa­hə­yə aid di­gər yüz­lər­lə mo­noq­ra­fi­ya və ki­tab­la­rın­da da ey­ni an­ti­türk, an­ti­is­lam ide­ya­la­rı fo­nun­da fəl­sə­fə­çi­­lik­lə, fəl­sə­fə ta­rix­çi­li­yi ilə məş­ğul ol­muş­lar. Be­lə ki, mark­sist-le­nin­çi fəl­sə­fə­çi­lər Azər­bay­can Türk xal­qı­nın mü­tə­fək­kir­lə­ri­ni bir tə­rəf­dən müm­kün ol­du­ğu qə­dər Türk kim­li­yin­dən, Türk fəl­sə­fə­sin­dən, Türkçülük şüurundan uzaq tut­ma­ğa, di­gər tə­rəf­dən isə on­la­rın dün­ya­gör­şün­də ma­te­ria­list ele­ment­lər tap­ma­ğa ça­lış­mış­lar.

[1] Ələkbərli F.Q. Azərbaycan Türk fəlsəfi və ictimai fikir tarixi (XIX-XX əsrlər).

I hissə. Bakı, “Elm və təhsil”, 2018, s.41-42

[2] Hüseynov Heydər. Azərbaycanda XIX əsr ictimai və fəlsəfi fikir tarixindən. Bakı, “Şərq-Qərb”, 2007, s.107

[3] Ələkbərov F.Q. Milli ideologiya prob­le­mi­nə tarixi-fəlsəfi baxış (II hissə). Bakı, Elm və təhsil, 2014, s.188-189

[4]Очерк по истории Азербайджанской философии.I том. Баку, Изд-во Ан АзССР,1966, s.20

[5] Yenə orada, s.31-35

OXŞAR XƏBƏRLƏR

Səsin rəssamı və ya kamançanın rəngləri

08:51

Urumlar – Ayrumlar və tarixi kökləri

08:25

Ruh Saklarının və Tuva diyarının Göy Türk uluslarının Vətəni

7 Aprel 14:10

Makedoniya Yazıçılar Birliyinin sədri Zivko Grozdanoski: “Cəmiyyət qlobal miqyasda alov içindədir"

7 Aprel 12:01

Dədəlik və Türk ruhunun irəliyə aparan işığı

7 Aprel 11:38

Türk xalqlarının əlifba və ədəbi dil birliyinə yeni töhfə

7 Aprel 11:25

1918-ci ilin qanlı Mart soyqırımı

7 Aprel 10:26

Millli konsepsiyamızın fəlsəfi əsasları: azərbaycançılılıq, türklük, islamlılıq və insanlıq

7 Aprel 10:11

TDT-nin təkamülündə Bakının rolu

6 Aprel 13:23

Kəlbəcərin ağrılı yaddaşı: Unudulmayan faciələr və qəhrəmanlıq nümunələri

2 Aprel 16:04

Müharibə və mədəniyyət: görünən və görünməyən reallıqların dialektikası

2 Aprel 11:23

OZARBAYJONGA

31 Mart 18:04

Şirin bir uşaqlıq xatirəmdən boylanan Rasim Balayev...

30 Mart 17:26

“31 Mart sadəcə xalqın faciəsi yox, həm də milli ayıqlığa çağırış rəmzidir" - Fazil Mustafa

30 Mart 14:24

Türk Dünyası Naşirlər Birliyi qurulmalıdır

29 Mart 18:51

Çingiz Əlioğlu barədə fəza düşüncələri

29 Mart 17:21

Dövlətin təhlükəsizliyi – millətin sarsılmaz dayağıdır

28 Mart 12:53

Vətən qadının başına gətirilmiş ən böyük bəladır

24 Mart 14:19

REKLAM SAHƏSİ

MANŞET XƏBƏRLƏRİ

Əmək pensiyalarının təyin edilməsi ilə bağlı YENİLİK

13 Aprel 15:34

Qərar verildi - Keşlədəki bu binalar söküləcək

13 Aprel 13:08

Kart ödənişlərində komissiyalara limit qoyuldu

13 Aprel 12:24

Pensiya alanların nəzərinə!

13 Aprel 11:54

Bir çox sürücünün bilmədiyi qayda: 100 manat və 3 ballıq cərimə - VİDEO

13 Aprel 11:23

Bu şəxslər pensiyaya tez ÇIXA BİLƏCƏK - AÇIQLAMA

13 Aprel 10:34

SON XƏBƏRLƏR

Millli konsepsiyamızın fəlsəfi əsasları: azərbaycançılılıq, türklük, islamlılıq və insanlıq

09:44

Xəzər sakitləşmir - yenə zəlzələ

09:35

Orada anladım ki, Yol yoldaşıyıq...

09:29

Cərimələrlə bağlı yeni qayda tətbiq oluna bilər

09:23

Zamanın yaddaşında qalan ilk müsahibə - Aqil Camalın 50 illiyinə bir baxış

09:18

Türkiyə Avropada təsirini gücləndirir: Mühüm dəyişikliklər...

09:17

Mətbuat Şurası Aqil Camalı təltif edib

09:06

Səsin rəssamı və ya kamançanın rəngləri

08:51

Urumlar – Ayrumlar və tarixi kökləri

08:25

ABŞ və İran yenidən masaya oturur: Tarix və məkan açıqlandı

13 Aprel 23:48

Qaqarinin kosmosda başına gələn dəhşətlər – İndiyə kimi bizdən nələr gizlədilirdi? - FOTO

13 Aprel 23:33

Anar Ələkbərov hər zaman dövlətimiz və dövlətçiliyimiz üçün çalışır

13 Aprel 23:29

Ermənistanda mitinqlər başladı

13 Aprel 23:19

İmamoğlu məsələsi böyüyür: Avropa Türkiyədən izahat tələb etdi

13 Aprel 22:57

Ukrayna bu robotlarla rus ordusunun mövqeyini ələ keçirdi

13 Aprel 22:50

9 milyonluq ölkə ABŞ-ı necə idarə edir? - Karlson

13 Aprel 22:27

Hansı yollarda qırmızı işıqda keçmək olar? - VİDEO

13 Aprel 22:05

Dünyanın diqqəti Hörmüzdə: Boğaz ətrafına böyük qüvvə cəlb edildi

13 Aprel 21:34

Gözləntilər puç oldu: ABŞ–İran qarşıdurması daha təhlükəli mərhələyə keçir? - ŞƏRH

13 Aprel 21:20

Aprel ayında Azərbaycana hava sürprizi – Ciddi risk var?

13 Aprel 21:17

Kəlbəcər Turizm Mərkəzi üçün 247 min manatlıq müqavilə bağlandı

13 Aprel 21:10

Britaniya da Hörmüzün blokadasında iştirak edəcək?

13 Aprel 21:01

Pezeşkian Papanı dəstəklədiyini bəyan etdi

13 Aprel 20:13

Baxçalı Netanyahunun bu cür açıqlamalarına sərt cavab verdi

13 Aprel 20:09

Təhdidlər yağdıran Qərargah rəisinə Türkiyənin cavabı gecikmədi

13 Aprel 20:04

Dünya təlaş içindədir! Çin ABŞ-a cavab verdi

13 Aprel 19:55

Bu ölkədə ilk dəfə qadın ordu rəisi olacaq

13 Aprel 19:27

Livanda atəşkəs olmasa, Yaxın Şərqdə sabitlik mümkün deyil - Fon der Leyen

13 Aprel 18:07

Azərbaycanda ət bahalaşacaq - SƏBƏB BUDUR

13 Aprel 18:02

Roma Papası üçüncü Apostol Səfərinə çıxır: Dörd Afrika ölkəsinə səfər edəcək

13 Aprel 17:42

TƏCİLİ! İran ABŞ gəmisini batırdı - VİDEO

13 Aprel 17:32

Çin: Hörmüz boğazından maneəsiz keçid beynəlxalq ictimaiyyətin ortaq marağıdır

13 Aprel 17:29

Zelenski: Ukrayna təhlükəsizlik üzrə 9 ölkə ilə əlaqə saxlayır

13 Aprel 17:22

Orduda qadın rəhbərlər: Nə mane olur?

13 Aprel 17:18

Fransa da ABŞ-a qarşı çıxdı – Blokada “çökür”

13 Aprel 17:05

İrandan ABŞ-a: Digər kartlarımızı da oynayacağıq!

13 Aprel 16:57

İran qonşularını vurmağa davam edəcək - EKSPERT RƏYİ

13 Aprel 16:52

ABŞ-ın yeni F-47 təyyarələrinin texnologiyaları gizli saxlanılır

13 Aprel 16:42

Ermənilər ŞOKDA: Paşinyan Azərbaycanla bağlı elə sözlər dedi ki...

13 Aprel 16:28

Haitidə tarixi qəsrdə inanılmaz izdiham: Ən azı 30 nəfər öldü

13 Aprel 16:24

Daha çox xəbər

Bütün xəbərlər

ÇOX OXUNANLAR

Sarkisyan Azərbaycanla müharibə ehtimallarına cavab verdi

25 Mart 15:40

İranı indi tərk edə bilərik: Nəyi götürmək istərdim?

6 Aprel 22:32

Ölkədə yeni maaş modeli: pensiyaya da təsir edəcək

20 Mart 13:51

Azərbaycanda hicab məktəblərdə qadağan olunurmu?

6 Aprel 16:54

General: 1500 əsgər, 17 tankla Tərtərə hücuma keçdilər - VİDEO

25 Mart 22:37

Azərbaycanda 4 saytın sahibidir - 6 milyard dollar pulu var

19 Mart 13:30

Azərbaycandan qayıdan təyyarəni İsrail vurub?

2 Aprel 13:39

Ermənistan Azərbaycana yol təklif edir: Azərbaycan isə zəmanət istəyir

14 Mart 11:18

"Sənin saçların çox şabalıdıdır… Kəsək onları, balam… İndi alacaqlar, Bu pul səni sağaldacaq"

15 Mart 16:41

Aşıq Şəmşirin 133 illiyinə həsr olunmuş geniş ictimaiyyət tədbiri keçirildi - FOTOLAR

16 Mart 15:48

Vəzifəyə görə vahid maaş olacaq – YENİ TƏLƏB

14 Mart 11:52

DİQQƏT! Bu iynələr xərçəng riskini artırır

14 Mart 14:15

Ənənəvi yas məclislərinə SON: Yeni ehsan növü BELƏ OLACAQ

3 Aprel 22:50

Türkiyə səmasında naməlum obyekt - VİDEO

16 Mart 00:19

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün ain.az saytını izləyin.

• Qafqaz
• Sosiologiya
• Fəlsəfə
• Azərbaycançılıq
• Sovetlər Birliyi
• Türklük
• İslamlılıq