Köpəkbalıqları Yer kürəsində ağaclar və meşələr yaranmazdan çox əvvəl mövcud olub. Palaeontoloqların yeni məlumatlarına görə, bu dəniz yırtıcıları təxminən 450 milyon il əvvəl ortaya çıxıb və bu, ilk ağaclardan təxminən 65 milyon il daha erkən dövrə təsadüf edir...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə Space Daily yazır.
Muzeylərin və elmi araşdırmaların məlumatına əsasən, akulaların ən qədim izləri təxminən 450 milyon il yaşı olan süxurlarda tapılan kiçik pulcuqlardır. Bu pulcuqlar "dermal dentikullar" adlanır və bu gün də müasir akulaların bədənini örtür.
Alimlər hələ də müzakirə aparırlar ki, bu izlər həqiqi akulalara, yoxsa onların ən yaxın əcdadlarına aid olub. Lakin 420 milyon il əvvələ aid tapıntılar akulaların artıq həmin dövrdə mövcud olduğunu daha dəqiq şəkildə təsdiqləyir.
Akulalar okeanlarda üzərkən Yer kürəsinin görünüşü indiki kimi deyildi. Quru ərazilərin böyük hissəsi Qondvana adlı superqitə şəklində birləşmişdi. Dənizlərdə trilobitlər, braxiopodlar və erkən balıq növləri yaşayırdı. Quru isə demək olar ki, həyatsız idi.
O dövrdə bitkilər yenicə quruya çıxmağa başlamışdı, lakin bunlar yalnız mamır və ibtidai bitki formaları idi. Onların kök, gövdə və yarpaq kimi strukturları yox idi və cəmi bir neçə santimetr hündürlüyə çatırıblar.
İlk damar sistemi olan bitkilər təxminən 430 milyon il əvvəl ortaya çıxıb. Onlar daha sonra ağacların yaranmasına yol açıb. Məsələn, Cooksonia cinsi ən qədim bitkilərdən biri hesab olunur.
Həqiqi ağaclar isə təxminən 385 milyon il əvvəl, Devon dövründə yaranıb. İlk ağaclardan biri sayılan Wattieza təxminən 8 metr hündürlüyə çatıb və primitiv ağacqıjı formalarına bənzəyib.
Daha sonra Archaeopteris kimi növlər yaranaraq ilk meşə ekosistemlərini formalaşdırdı və bəzi ağaclar 30 metrə qədər böyüyə bilirdi. Bu, Yer atmosferi və iqlimi üçün də dönüş nöqtəsi oldu.
Ağacların yaranmasından təxminən 65 milyon il əvvəl akulalar artıq okeanların ekosistemində mövcud idi. Onlar Yer tarixindəki bir çox böyük dəyişiklikləri — quruya çıxan onurğalıları, dinozavrların yüksəlişini və yox olmasını, məməlilərin hakimiyyətini — "şahid" kimi keçiblər.
Bununla belə, alimlər vurğulayır ki, müasir akula növləri qədim formaların birbaşa eyni versiyası deyil. Məsələn, böyük ağ akula cəmi bir neçə milyon il əvvəl yaranıb.
Təkamül xətti isə yüz milyonlarla il ərzində kəsilmədən davam edib və bu da akulaları Yer tarixinin ən uğurlu canlı qruplarından birinə çevirib.
Poliqon.info
