Balıq yağı uzun müddət beyin fəaliyyətini yaxşılaşdıran vasitə hesab edilsə də, yeni araşdırmalar onun mənfi təsirlərinin də ola biləcəyini göstərir...
Poliqon xəbər verir ki, sciencedaily.com saytının yazdığına görə, Cənubi Karolina Tibb Universitetinin alimləri müəyyən ediblər ki, təkrarlanan yüngül baş travmaları olan insanlarda balıq yağında olan əsas omeqa-3 yağ turşusu – EPA – əslində beynin özünü bərpa etmə qabiliyyətinə mane ola bilər.
Tədqiqata rəhbərlik edən neyrobioloq Onder Albayram bildirib ki, bütün omeqa-3 yağ turşuları eyni şəkildə təsir göstərmir. Dokozageksaen turşusu (DHA) beyin üçün faydalı rolu ilə tanınır və neyron membranlarının mühüm hissəsidir. Lakin eikozapentaen turşusu (EPA) fərqli şəkildə təsir edir. O, beyin strukturlarının tərkibinə daha az daxil olur və onun təsiri mövcudluq müddəti və bioloji şəraitdən asılı olaraq dəyişə bilər.
Tədqiqatçılar qidalanma, beyin funksiyaları və sağalma arasındakı əlaqəni müəyyən etmək üçün bir sıra modellərdən istifadə ediblər. Siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə balıq yağının uzunmüddətli qəbulu zamanı beynin təkrarlanan yüngül zərbələrə reaksiyası araşdırılıb. Xüsusi diqqət qan damarlarının sabitliyi və bərpası ilə bağlı siqnallara yönəldilib.
Alimlər həmçinin insan beyninin mikrodamarlarının endotel hüceyrələrini tədqiq ediblər. Bu hüceyrələr beyinlə qan dövranı arasında baryerin bir hissəsini təşkil edir. Məhz bu hüceyrələrdə EPA, lakin DHA deyil, bərpa qabiliyyətinin azalması ilə əlaqələndirilib ki, bu da heyvan modellərində əldə olunan nəticələrlə üst-üstə düşür.
Müəyyən olunub ki, balıq yağındakı EPA bərpanı sürətləndirmək əvəzinə qan damarlarının sabitliyini zəiflədir, sağalma siqnallarını pozur və hətta idrak pozuntuları ilə əlaqəli zərərli zülalların toplanmasına şərait yaradır.
Alimlər bildiriblər ki, balıq yağının uzunmüddətli istifadəsi siçanlarda nevroloji göstəricilərin və məkan öyrənmə qabiliyyətinin pisləşməsinə səbəb olub. Eyni zamanda, beyin qabığında damarlarla əlaqəli tau-zülalının yığılması əlamətləri aşkar edilib.
Zədələnmiş beyin qabığında damarların sabitliyini və bərpasını dəstəkləyən gen proqramlarında koordinasiyalı dəyişikliklər də müşahidə olunub.
Albayram vurğulayıb ki, bu tədqiqat balıq yağından ümumi şəkildə imtina etməyə çağırış kimi qəbul edilməməlidir.
"Bizim məlumatlarımız göstərir ki, biologiya kontekstdən asılıdır. Bu əlavələrin zamanla orqanizmdə necə davrandığını anlamaq lazımdır, eyni təsirin hamıya aid olduğunu düşünmək olmaz", deyə o bildirib.
Daha əvvəl dietoloqlar omeqa-3 tərkibi balıqdan da yüksək olan 4 məhsulu açıqlamışdılar.
Poliqon.info
