Duma seçkiləri ərəfəsində Kreml daxilində elit qruplaşmalar arasında qarşıdurma dərinləşir...
Müəllif: Mixail Zıqar
Der Spiegel nəşri, Almaniya
Sentyabrda keçiriləcək Dövlət Duması seçkiləri ərəfəsində Rusiya hakimiyyəti cəbhədə iştirak etmiş hərbçilər üçün xüsusi “mükafat” vəd edib: Ukrayna müharibəsi veteranlarından 150-yə qədər şəxs hakim “Vahid Rusiya” partiyasının siyahısına daxil edilərək parlamentdə yer almalıdır.
Rusiyada bu cür siyahıların hazırlanması demokratik proses sayılmır. Parlamentə kimin düşəcəyini seçicilər deyil, prezident administrasiyası müəyyən edir. Uzun illərdir bu prosesə əsas nəzarət Vladimir Putinin daxili siyasət üzrə baş strateqi Sergey Kiriyenkoya məxsusdur.
Lakin bu dəfə vəziyyət fərqli inkişaf edib. Seçkilərə hazırlıq üzrə keçirilən qapalı iclasda müdafiə naziri Andrey Belousov Kiriyenkonu sərt şəkildə tənqid edib. Onun sözlərinə görə, siyahıya daxil edilən 150 nəfərin bir çoxu real döyüşçülər deyil, Kiriyenkonun şəbəkəsinə bağlı məmurlardır və yalnız formal olaraq qısa müddət cəbhədə olublar.
Bunun ardınca Belousov “real hərbçilərdən” ibarət alternativ siyahı hazırlanmasını təklif edib. Bu isə presedentsiz hal kimi qiymətləndirilir. İlk dəfədir ki, parlamentin formalaşdırılması prosesinə əvvəllər aidiyyəti olmayan bir şəxs açıq şəkildə müdaxilə edir.
Müşahidəçilərin fikrincə, müharibə fonunda Belousovun təsiri əhəmiyyətli dərəcədə artıb və onun ambisiyaları artıq Müdafiə Nazirliyi ilə məhdudlaşmır. Bu isə Putinin yaxın ətrafında hakimiyyət uğrunda açıq mübarizənin getdiyini göstərir.
Kiriyenko isə cavab olaraq mövqeyini kəskin dəyişib. O bildirib ki, veteranların parlamentdə geniş təmsil olunması yalnız artıq deyil, həm də təhlükəli ola bilər. Onun fikrincə, belə şəxslər nəzarətdən çıxa və sonradan hakimiyyətə qarşı yönələ bilər.
Bu kontekstdə tez-tez “Vaqner” qrupunun keçmiş rəhbəri Yevgeni Priqojinin nümunəsi xatırlanır. O, əvvəlcə hakimiyyətə sadiq oliqarx kimi tanınsa da, sonradan qiyamçı hərbi liderə çevrilmişdi.
Rəsmi səviyyədə qarşıdan gələn seçkilərin Putinin tərəfdarları arasında mübarizəyə çevriləcəyi etiraf edilmir. Əvəzində Kreml ənənəvi ritorikadan istifadə edərək Qərbin ölkədə sabitliyi pozmağa çalışacağını iddia edir. Lakin müşahidəçilər bunu daha çox siyasi ritorika hesab edirlər.
Əsl təhlükənin liberal qüvvələrdən deyil, ultrapatriot qruplardan gəldiyi vurğulanır. Bu qüvvələr isə getdikcə daha çox Belousovu öz nümayəndələri kimi görürlər.
Belousovun siyasi yüksəlişi də diqqət çəkir. O, əvvəlki müdafiə naziri Sergey Şoyqunun ətrafına qarşı başladılan cinayət işləri ilə ön plana çıxıb. Müharibə tərəfdarı olan blogerlər arasında o, “qələbə uğrunda mübarizə aparan şəxs” kimi qəbul edilir.
Bundan əlavə, Belousovun dərin dini inanclara malik olduğu qeyd olunur. Ona aid edilən fikirlərdən birində bildirilir ki, guya Putin vasitəsilə “Tanrı Anası danışır”. Bu cür baxışlar onu digər, daha çox praqmatik və sinik kimi xarakterizə olunan yüksək vəzifəli şəxslərdən fərqləndirir.
Son 15 il ərzində Rusiyada parlament seçkiləri xüsusi diqqət çəkməyən proseslərdən biri olub. Lakin bu dəfə vəziyyət fərqlidir. Mənbələr Moskvada seçkiyə hazırlıq prosesinin gərgin və narahat atmosferdə keçdiyini bildirir və bunun hakimiyyət üçün ciddi sınağa çevrilə biləcəyini vurğulayır.
Kremlin narahatlığını göstərən nümunələrdən biri də bloqer İlya Remeslo ilə bağlı hadisədir. O, əvvəllər müxalifət lideri Aleksey Navalnıya qarşı kompromat yaymaqla tanınır və hakimiyyətə yaxın şəxs hesab olunurdu.
Lakin iki həftə əvvəl Remeslo gözlənilmədən paylaşım edərək ölkədəki vəziyyətə görə Putini məsuliyyət daşımaqda ittiham edib və onu qeyri-legitim prezident adlandırıb. Bundan sonra o, bir neçə mühacir media qurumuna müsahibə verib və qısa müddət sonra psixiatrik klinikaya yerləşdirilib.
Bu çıxışın səbəbləri tam aydın deyil. Onun fikirləri birdən-birə müxalif mövqedə olan şəxslərin ritorikasına bənzəyib.
Mənbələr ehtimal edir ki, bu hadisə də Kiriyenko və Belousov tərəfdarları arasında gedən mübarizənin bir hissəsi ola bilər. Bu, həm də hakimiyyətə sadiq şəxslərin belə nəzarətdən çıxa biləcəyini göstərmək üçün istifadə olunan mesaj kimi qiymətləndirilir.
Bütün bu hadisələr göstərir ki, Rusiya elitası real hakimiyyət mübarizəsinə hazırlaşır. Putinin qurduğu sistem uzun müddət daxili qarşıdurmaları xarici istiqamətə yönəltməklə sabit qalmışdı. Lakin indi bu qarşıdurmalar sistemin daxilinə yönəlib və qarşıdan gələn Duma seçkiləri bu sistemin dayanıqlığını yoxlayacaq ilk ciddi sınaq olacaq.
Poliqon.info
