Arxeoloqlar qədim qəbiristanlıqda tapdıqları 139 torpaq nümunəsini araşdırıblar və daş dövrünə aid bir oğlan uşağının maral dərisindən hazırlanmış geyim və ağacdələn quşunun tükləri ilə bəzədilmiş baş geyimi ilə dəfn edildiyini ortaya çıxarsıblar.
Hit.az-ın məlumatına görə, tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, bu detallar yaxınlarda inkişaf etdirilmiş bir metodika sayəsində aşkar edilib. Bu metodika, qədim qəbiristanlıqlardan götürülən torpaq nümunələrində tük və saç izlərini tanımağa imkan verir.
"Ənənəvi olaraq, saç, bitki lifləri və digər üzvi materiallar yalnız xüsusi şəraitdə aşkar edilirdi, məsələn, sualtı və ya buzlaqlar altında. Bizim metodumuz sayəsində zəif qorunmuş yerlərdə belə mikroskopik lifləri aşkar etmək mümkündür", deyə Helsinki Universitetinin arxeoloqu Tuiya Kırkinen bildirib.
Tədqiqat "Archaeological and Anthropological Sciences" jurnalında nəşr olunub və burada 35 qəbirdə tapılan qısaömürlü materialların izləri, eləcə də 5200-4800-ci illər arasında Cənubi İsveçdəki Skatxelholmda, Baltik dənizinin sahilinə yaxın ərazilərdə yerləşən bir qəbiristanlıqda tapılan əşyalar barədə məlumat verilir.
Elmi işçilər, ümumilikdə Skatxelholmda olan qəbirdən götürülən 139 torpaq nümunəsini araşdırıblar. Əvvəlcə onlar torpaqda sümük, kərpic, odun kömürləri və toxum izləri tapdılar. Sonra onlar nümunələri süzüb və sentrifuq edərək mikroskop altında saç, tük və lifləri araşdırdılar.
Qeyd edək ki, 20 qəbirdə məməlilərə aid saç tapılıb, amma yalnız 25%-də müəyyən heyvan növü ilə əlaqələndirilib, məsələn, vidra, maral və inək. Ancaq bir qəbirdə arxeoloqlar dağ dovşanının (günəş dovşanı), qızılbaş (laska və ya qanadlı tülkü), yarasa və bayquş tüklərinin izlərini aşkar ediblər və bunların hamısı gənc kişinin başında tapılıb. Maralın dişlərindən hazırlanmış bilərziklər də tapılıb ki, bu da gənc kişinin bəzək baş geyimi ilə dəfn edildiyini göstərir.
Tədqiqatçılar təhlil əsasında ən azı 21 nəfərin tüklərlə, bir çoxunun su quşlarının tükləri ilə dəfn edildiyini müəyyən ediblər. Bir neçə tük parçası isə qəbirdəki baş və boyun ərazisində tapılıb və bunların baş geyimində istifadə edildiyi ehtimal edilir.
Bir qəbirdə arxeoloqlar uşağın və böyüklərin skeletlərini tapıb, bunlar qəhvəyi ayı dişləri, kəhrəba muncuqları, sümük və daş alətləri və qırmızı oxa ilə bəzədilib. Onlar arasında tapılan bir maral saç tükü və ehtimal ki, dələk tükləri isə uşağın maral dərisindən hazırlanmış geyimdə və dələk quşunun tükləri ilə bəzədilmiş baş geyimi ilə dəfn edildiyini göstərir.
Bir başqa qəbirdə yaşlı qadının torpaq nümunələrində su quşlarının tükləri tapılıb ki, bunlar qadının baş geyimi və ya paltarının hissəsi ola bilər. Onun sağ ayağında laska və ya qırmızı polad saçları və yırtıcı heyvanın qəhvəyi tükü tapılıb ki, bu da qadının müxtəlif rənglərdəki ayaqqabılarda dəfn edildiyini göstərir. Helsinki Universitetinin arxeoloqu və tədqiqatın müəllifi Kristina Mannermaa bildirib:
"Bu araşdırma quşların və onların tüklərinin əhəmiyyətini vurğulayır və yeni, maraqlı məlumatlar təqdim edir".
Yeni metodika yaxşı işləyir, amma Kırkinen qeyd edir ki, tük və saç parçalarının növ səviyyəsində tanınması çətin ola bilər və bu analiz metodunun bu tərəfi hələ də təkmilləşdirilə bilər.
Tədqiqatçılar, daha yeni toplanmış torpaq nümunələrinin təhlilinə və çöküntü nümunələrinin DNT analizi ilə yumşaq üzvi maddələrin aşkar edilməsi ehtimalını artırmağa davam edəcəklərini bildiriblər.
Samir
