Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası (WUF13) sadəcə qlobal bir tədbir deyil, bəşəriyyətin ortaq gələcəyinin, urbanizasiya çağırışlarının və "Ağıllı şəhərlər" konsepsiyasının müzakirə edildiyi ən böyük intellektual platformadır ki, bu möhtəşəm hadisənin 182 ölkədən 45 000-dən artıq qeydiyyata alınmış iştirakçı ilə reallaşması Azərbaycanın beynəlxalq arenadakı sarsılmaz nüfuzunun və qlobal problemlərin həllindəki vasitəçilik missiyasının ən parlaq göstəricisidir. Bu nəhəng rəqəm - 45 000 insan, hər biri fərqli mədəniyyəti, fərqli şəhərsalma təcrübəsini və fərqli baxış bucağını təmsil edərək Bakını dünyanın urbanistik paytaxtına çevirir, bu isə o deməkdir ki, bu gün Bakı küçələrində gəzən hər bir mütəxəssis, hər bir diplomat və hər bir mühəndis Azərbaycanın qonaqpərvərliyini və innovativ ruhunu öz ölkəsinə bir mesaj kimi aparacaqdır. Bizim üçün şəhərsalma sadəcə binaların ucaldılması deyil, bu, insanın təbiətlə, tarixin gələcəklə və mədəniyyətin texnologiya ilə vəhdət təşkil etdiyi bir ekosistemin qurulmasıdır. Azərbaycan xalqı olaraq biz təkcə musiqimizdəki muğamın o sonsuz qatları ilə və ya poeziyamızdakı klassik səmimiyyətlə deyil, eyni zamanda hər bir daşında tarixin nəfəsi duyulan, hər bir tağında əcdadlarımızın mühəndislik dühası gizlənən qədim memarlığımızla qürur duyuruq.
Prezident İlham Əliyevin Forumun açılışındakı nitqi bu qlobal toplantının fəlsəfi və siyasi bünövrəsini qoydu. Dövlət başçısı bəyan etdi ki, Bakının belə bir foruma ev sahibliyi etməsi təsadüfi deyil; bu, həm Azərbaycanın qədim şəhərsalma mədəniyyətinə, həm də müasir dövrdə həyata keçirdiyi nəhəng infrastruktur layihələrinə verilən beynəlxalq qiymətdir.
Prezident öz nitqində xüsusi olaraq vurğuladı ki, Azərbaycanın şəhərsalma strategiyası həm qədimliyin qorunmasına, həm də innovasiyaların tətbiqinə əsaslanır. Biz təkcə musiqimizdəki muğamın sonsuz qatları və ya poeziyamızın səmimiyyəti ilə deyil, həm də hər bir daşında tarixin nəfəsi duyulan qədim memarlığımızla qürur duyuruq. Bakının tarixi mərkəzi olan İçərişəhərdəki Qız qalası və Şirvanşahlar Sarayı bizə deyir ki, şəhərsalma mədəniyyətimiz min illər əvvəl rəsədxana dəqiqliyi üzərində qurulub. Bu gün isə həmin estetik yaddaş Heydər Əliyev Mərkəzi kimi müasir memarlıq incilərində öz fəlsəfi davamını tapır. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, "Azərbaycanın şəhərləri onun tarixinin aynasıdır" və biz bu aynanı gələcək nəsillər üçün şəffaf saxlamağa çalışırıq.
Lakin müasir dünya təkcə keçmişin əzəməti ilə deyil, həm də gələcəyin yaşıl texnologiyaları ilə idarə olunmalıdır. Bu səbəbdən biz ətraf mühit sahəsində çox böyük və çətin işləri görməli olduq. Prezident İlham Əliyev WUF13-dəki nitqində işğaldan azad edilmiş ərazilərdəki genişmiqyaslı bərpa işlərinə xüsusi yer ayırdı. O bildirdi ki, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur hazırda dünyanın ən müasir şəhərsalma poliqonudur. Burada tətbiq edilən "Smart City" (Ağıllı şəhər) və "Smart Village" (Ağıllı kənd) layihələri Azərbaycanın ətraf mühitə verdiyi dəyərin simvoludur. Məsələn, Zəngilanda inşa edilən Ağalı kəndi "sıfır tullantı" və alternativ enerji mənbələri ilə təchiz olunmuş bir ekoloji modeldir. Prezidentin vurğuladığı kimi, bu ərazilərin "Yaşıl enerji zonası" elan edilməsi bizim iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə qlobal həmrəyliyə verdiyi ən böyük töhfədir.
Biz ətraf mühit sahəsindəki işlərimizlə sübut edirik ki, iqtisadi artım təbiəti məhv etmək bahasına deyil, onunla ahəngdar şəkildə mümkündür. Bakı şəhərinin "Qara şəhər"dən "Ağ Şəhər"ə (Baku White City) çevrilməsi layihəsi, sənaye ərazilərinin ekoloji reabilitasiyasının dünyadakı ən uğurlu nümunələrindən biridir. Prezident çıxışında qeyd etdi ki, Bakı bu gün həm də sürətlə yaşıllaşan bir meqapolisdir. Parkların sayının artırılması, Xəzər dənizinin sahil zolağının təmizlənməsi və su ehtiyatlarının idarə olunması bizim "yaşıl gündəliyimizin" əsas bəndləridir. Dövlət başçısı həmçinin xatırlatdı ki, Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi COP29 və WUF13 bir-birini tamamlayan hadisələrdir; hər iki platforma dayanıqlı inkişaf naminə bəşəri məsuliyyəti bölüşmək məqsədi daşıyır.
İlham Əliyevin Forumun açılışındakı konseptual nitqi bu qlobal toplantının fəlsəfi və siyasi bünövrəsini qoydu. Dövlət başçısı bəyan etdi ki, Bakı həm qədim şəhərsalma mədəniyyətinə, həm də müasir dövrdə həyata keçirdiyi nəhəng infrastruktur layihələrinə görə bu müzakirələrin mərkəzi olmağa layiqdir. Bizim üçün şəhərsalma sadəcə binaların ucaldılması deyil, bu, insanın təbiətlə, tarixin gələcəklə və mədəniyyətin texnologiya ilə vəhdət təşkil etdiyi bir ekosistemin qurulmasıdır.
Azərbaycanın bu uğurlu yolunda Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyəti tarixi memarlıq irsimizin dirçəldilməsində mərkəzi rol oynayır. Mehriban xanımın təşəbbüsü və birbaşa nəzarəti ilə həyata keçirilən layihələr, xüsusən də Şuşada, Ağdamda və işğaldan azad edilmiş digər ərazilərdə dini və mədəni abidələrin bərpası Azərbaycanın şəhərsalma fəlsəfəsinin mənəvi sütunudur. Yuxarı Gövhər Ağa məscidinin, Saatlı məscidinin və Şirin su hamamının orijinal görkəminə qaytarılması sübut edir ki, biz gələcəyi qurarkən keçmişin ruhunu incitmirik. Mehriban Əliyevanın "mədəniyyətin bərpası – millətin bərpasıdır" prinsipi bu gün bütün Qarabağda aparılan quruculuq işlərinin əsas qayəsidir. Memarlıq bizim üçün tarixin daşlaşmış musiqisidir; bu musiqinin ən zərif notları isə bərpa edilən şəbəkələrimizdə, günbəzlərimizdə və müasir sənət mərkəzlərimizdə yenidən səslənir.
Əgər muğam bizim ruhumuzun göylərə ucalan fəryadı və pıçıltısıdırsa, memarlığımız həmin o sədaların yer üzündə daşlaşmış, əbədiləşmiş əksidir; biz bu “dondurulmuş musiqi”nin hər bir naxışında tarixin nəfəsini duyur, hər bir tağında isə əcdadlarımızın sönməz yaradıcılıq eşqinə şahidlik edirik.
Daşın sükutu bəzən ən gur səsli natiqin nitqindən, ən həzin muğamın sədalarından daha çox şey deyir; çünki memarlıq zamanın dondurulmuş musiqisi, tarixin isə daşlaşmış yaddaşıdır. Bakının dar küçələrində Qız qalasının minillik sirrinə toxunarkən, Şamaxının Cümə məscidində tarixin min bir sarsıntısına şahidlik edərkən və ya Şuşanın sıldırım qayaları üzərində yüksələn qala divarlarının əzəmətini seyr edərkən insan anlayır ki, biz təkcə musiqimiz və şeirlərimizlə deyil, həm də bu sarsılmaz bünövrələr üzərində ucalan memarlığımızla dünyaya öz milli kimliyimizi bəyan edirik. Azərbaycanın memarlıq irsi sadəcə estetik bir zövqün təzahürü deyil, o, bir millətin intellektual dühasının, mühəndislik qüdrətinin və ən əsası, varlıq mübarizəsinin daşa həkk olunmuş sənədidir. Hər bir kərpicində bir sivilizasiyanın izi, hər bir ornamentində bir fəlsəfi düşüncə gizlənən bu abidələr, bizim dünənimizlə bu günümüz arasında qurulan ən möhkəm mənəvi körpüdür. Memarlıq tariximizə nəzər saldıqda, biz orada təkcə binaları deyil, həm də dövlətçiliyimizin qüdrətini, xalqımızın yaradıcılıq eşqini və ən çətin dönəmlərdə belə sənətə olan sadiqliyimizi görürük.
Azərbaycan memarlığı, xüsusən də Orta əsrlər intibahı dövründə dünyanın ən mürəkkəb riyazi və astronomik biliklərini özündə birləşdirən bir sənət səviyyəsinə yüksəlmişdi. Əcəmi Naxçıvaninin Möminə Xatun məqbərəsi üzərində yaratdığı həndəsi naxışlar sadəcə bəzək deyil, o dövrün kosmoqonik təsəvvürlərinin, kainatın nizamına olan inancın rəmzidir. Bu onguşəli abidə bizə deyir ki, Azərbaycan memarı hələ XII əsrdə daşı bir kağız kimi istifadə edərək orada riyazi fəlsəfə yaradırdı. Bu nizam, bizim muğam sənətimizdəki o dəqiq və riyazi daxili strukturla necə də həmahəngdir; hər ikisi sonsuzluğa, kamil nizamına və ilahi gözəlliyə can atır. Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbinin şah əsəri olan Şirvanşahlar Sarayı isə dövlətçilik ənənələrimizin memarlıq dilində ifadəsidir. Saray kompleksinin hər bir detalı, divanxanadan tutmuş türbələrə qədər hakimiyyətin həm dünyəvi, həm də ruhani gücünü, sarsılmazlığını simvolizə edir. Burada daşın üzərində açılan o incə oymalar, sanki daşa pıçıldanmış dualar və ya şeir misralarıdır.
Bizim memarlıq irsimiz həm də böyük bir coğrafiyanın və fərqli mədəniyyətlərin kəsişməsində öz milli özəlliyini qoruya bilən bir "mədəniyyət diplomatiyası"dır. Təbriz memarlıq məktəbi, Marağa abidələri, Naxçıvan və Qarabağ məktəbləri hər biri özünəməxsus bədii dili ilə Azərbaycanın bütöv bir tarixini işıqlandırır. Şəki xan sarayı isə bu zənginliyin ən zərif nöqtəsidir; şəbəkə sənətinin bu qədər möhtəşəm tətbiqi memarlığın musiqi ilə rəqsidir. Mismarsız, yapışqansız bir araya gələn minlərlə rəngli şüşə və taxta parçası, bizim milli birliyimizin və sənətkarlıq zərifliyimizin rəmzidir. Bu saraya daxil olan insan özünü sanki bir şeirin içində və ya rəngli bir nəğmənin mərkəzində hiss edir. Memarlıq abidələrimiz həm də müdafiə qüdrətimizin simvoludur; dəniz sahilində qürurla dayanan Mərdəkan, Nardaran və Ramana qalaları, Əlincəqalada dağların zirvəsinə qonmuş o sarsılmaz istehkamlar xalqımızın azadlıq ruhunun daşlaşmış formasıdır. Bu qalalar bizə xatırladır ki, bu torpağın hər qarışı həm sənətlə, həm də qəhrəmanlıqla qorunub.
XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Bakının memarlıq simasının dəyişməsi isə bizim Avropa və Şərq mədəniyyətlərini öz milli kimliyimiz daxilində necə uğurla sintez etdiyimizi göstərir. Neft emalının ilk dövründə ucaldılan binalar - İsmayiliyə, Opera və Balet Teatrı, Tağıyevin mülkü və digərləri tarixin həm iqtisadi yüksəlişinin, həm də maarifçilik hərəkatının şahidləridir. Bu abidələrlə qürur duymaq, həm də o daşların yaddaşına yazılmış xeyriyyəçilərimizlə, memarlarımızla qürur duymaq deməkdir.
Bizim memarlıq tariximiz həm də dirçəlişimizin tarixidir; Qarabağda, Şuşada bərpa olunan Vaqif məqbərəsi, Gövhər ağa məscidləri bizim mənəviyyatımızın və qələbəmizin memarlıq dili ilə dünyaya bəyan edilməsidir. Şuşa memarlığı bizim üçün sadəcə şəhərsalma deyil, o, ruhumuzun ucaldığı zirvədir. Hər bir küçə, hər bir məhəllə çeşməsi və hər bir qədim ev burada tarixin canlı nəfəsini daşıyır.
Biz təkcə keçmişin abidələri ilə yaşamırıq, həm də həmin tarixi ənənələri müasir memarlıqla birləşdirərək gələcəyə daşıyırıq. Heydər Əliyev Mərkəzi kimi müasir incilər bizim tariximizin kəsilməzliyini, sənətimizin hər zaman yeniliyə açıq olduğunu sübut edir. Bu gün Bakının siluetində qədim Qız qalası ilə modern "Alov qüllələri"nin vəhdəti, tariximizin necə böyük bir yol keçdiyinin əyani sübutudur. Memarlıq bizim tariximizin bədənidirsə, musiqi və poeziya onun ruhudur. Bir millət olaraq biz bu möhtəşəm vəhdətlə fəxr edirik, çünki bizim memarlığımız zamanın bütün tufanlarına qalib gələn, tariximizin silinməz imzasını daşlara həkk edən sarsılmaz bir qüdrətdir. Bu imza o qədər güclüdür ki, onu nə zamanın aşınması, nə də yaddaşsızlıq silə bilməyəcək; çünki hər bir daş abidəmiz bizim milli mənliyimizin qalasıdır.
Memarlıq abidələrimizin hər bir ornamenti əslində bir xəlvəti dildır; bu dili oxumağı bacaran hər kəs orada xalqımızın astronomik biliklərini, fəlsəfi baxışlarını və dünyaya münasibətini görə bilər. Qədim kurqanlardan tutmuş müasir mərkəzlərə qədər keçən bu yol, Azərbaycan xalqının yaradıcı zəkasının heç vaxt sönmədiyini göstərir. Biz qürur duyuruq ki, dünyada çox az millət var ki, öz tarixini bu qədər möhtəşəm abidələrlə həm yeraltı şəhərləri, həm göyə ucalan minarələri, həm də dərin mühəndislik həlli tələb edən körpüləri ilə (məsələn, Xudafərin körpüləri) təsdiqləmiş olsun. Memarlıq bizim üçün bir qürur mənbəyi olmaqla yanaşı, həm də gələcək nəsillərə ötürəcəyimiz ən böyük əmanətdir. Bu əmanəti qorumaq isə bizim hər birimizin mənəvi borcumuzdur, çünki bu daşlar susanda tarix unudulur, onlar danışanda isə millət əbədiləşir.
Azərbaycan memarlığının bu sonsuz dəryasında gəzdikcə insan anlayır ki, biz həqiqətən də böyük bir sivilizasiyanın varisləriyik. Bizim tariximiz təkcə şanlı döyüşlərlə deyil, həm də o döyüşlərdən sonra ucaldılan, sülhü və gözəlliyi vəsf edən abidələrlə zəngindir. Bu memarlıq irsi bizim dünya mədəniyyətinə bəxş etdiyimiz ən böyük töhfələrdən biridir və biz bu töhfə ilə hər zaman qürur duymağa haqlıyıq. Çünki bu memarlıq bizim ruhumuzdur, bizim kimliyimizdir və bizim əbədi yaşayacaq tariximizdir.
Memarlıq bizim üçün tarixin sükut içindəki qışqırığıdır; o, musiqimizin ritmini daxili nizamında, şeirimizin ahəngini isə ornamentlərində gizlədir. Biz fəxr edirik ki, tariximiz təkcə kitab səhifələrində deyil, həm də Şirvanşahlar sarayının divarlarındakı naxışlarda, Şəki xan sarayının şəbəkələrində və qədim Gəncənin qala qapılarında yaşayır.
Bakının tarixi mərkəzi olan İçərişəhərdəki Qız qalası və Şirvanşahlar Sarayı bizə deyir ki, şəhərsalma mədəniyyətimiz min illər əvvəl rəsədxana dəqiqliyi və saray estetikası üzərində qurulub, bu gün isə həmin estetik yaddaş Heydər Əliyev Mərkəzi kimi müasir memarlıq incilərində öz fəlsəfi davamını tapır. Memarlıq bizim üçün tarixin daşlaşmış musiqisidir; Şəki xan sarayının şəbəkələrindən süzülən işıq həm də bizim ruhumuzun və estetik zövqümüzün süzgəcidır. Lakin biz yaxşı anlayırıq ki, müasir dünya təkcə keçmişin əzəməti ilə deyil, həm də gələcəyin yaşıl texnologiyaları ilə idarə olunmalıdır, buna görə də biz ətraf mühit sahəsində çox böyük və çətin işləri görməli olduq, xüsusən də iqlim dəyişikliyinin yaratdığı fəsadlara qarşı mübarizədə "sıfır tullantı" və "yaşıl enerji" zonalarının yaradılması bizim dövlət siyasətimizin prioritetinə çevrilib. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yenidən qurulması prosesində tətbiq edilən "Smart City" (Ağıllı şəhər) və "Smart Village" (Ağıllı kənd) layihələri əslində Azərbaycanın ətraf mühitə verdiyi dəyərin və ekoloji bərpa sahəsindəki qətiyyətinin dünya miqyaslı nümunəsidir. Məsələn, Zəngilanda inşa edilən Ağalı kəndi təkcə insanların geri qayıtdığı bir yer deyil, həm də bərpa olunan enerji mənbələri, alternativ istilik sistemləri və "ağıllı" idarəetmə ilə təchiz olunmuş bir ekoloji modeldir. Bu prosesdə Azərbaycanın "Sıfır Tullantı" (Zero Waste) siyasəti şəhərsalma planlarının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Bakı şəhərinin özündə də "Ağ Şəhər" (Baku White City) layihəsi sənaye zonalarının - vaxtilə "Qara şəhər" adlanan çirklənmiş ərazilərin ekoloji cəhətdən təmiz, müasir yaşayış massivlərinə çevrilməsinin dünyadakı ən uğurlu urbanistik reabilitasiya nümunələrindən biridir. Biz ətraf mühit sahəsindəki işlərimizlə sübut edirik ki, iqtisadi artım təbiəti məhv etmək bahasına deyil, onunla ahəngdar şəkildə mümkündür. Paytaxtda reallaşdırılan irimiqyaslı yaşıllaşdırma marafonları, dəniz kənarındakı sənaye qalmaqallarının aradan qaldırılması və ekoloji parkların sayının sürətlə artırılması Azərbaycanın yaşıl gələcəyə sadiqliyinin göstəricisidir. Xüsusilə Bakı Bulvarının genişləndirilməsi və şəhərin "nəfəs alması" üçün yaradılan yeni yaşıl dəhlizlər WUF13 çərçivəsində iştirakçılara təqdim olunan canlı təcrübədir. Biz həmçinin Xəzər dənizinin ekoloji vəziyyətinin yaxşılaşdırılması üçün müasir sutəmizləyici qurğuların qurulması və sahil zolağının bərpası istiqamətində misilsiz işlər görmüşük. “Şəhərsalma və memarlıq ili” elan edilən bu dövrdə Azərbaycan təkcə öz sərhədləri daxilində deyil, qlobal səviyyədə də ekoloji diplomatiya aparır.
Biz neft paytaxtından yaşıl enerji mərkəzinə keçid edən bir ölkə kimi, dəniz kənarındakı sənaye zonalarının reabilitasiyasından tutmuş, meşə zolaqlarının genişləndirilməsinə qədər hər bir addımda təbiətin bizə miras deyil, əmanət olduğu prinsipi ilə hərəkət edirik. WUF13 çərçivəsində Bakının təqdim etdiyi bu təcrübə, müxtəlif ölkədən gələn nümayəndələr üçün bir modeldir ki, necə həm qədimliyi qorumaq, həm də ən müasir ekoloji standartlara cavab verən şəhərlər inşa etmək olar. Bizim memarlığımızdakı hər bir yeni günbəz həm də ətraf mühitin qorunması üçün bir çətir rolunu oynamalıdır, çünki tarixini qorumayan millət yaddaşını, təbiətini qorumayan millət isə gələcəyini itirir. Bu gün Bakı forumu sübut edir ki, Azərbaycan həm musiqi, həm memarlıq, həm də yaşıl iqtisadiyyat dili ilə dünya ilə danışmağı bacaran, bir çox insanı eyni amal ətrafında birləşdirən bir sülh və inkişaf limanıdır. Bizim qürurumuz təkcə keçmişimizdəki möhtəşəm abidələr deyil, həm də gələcək nəsillərə buraxacağımız təmiz hava, yaşıl şəhərlər və kamil şəhərsalma mədəniyyətidir.
WUF13-ün elmi və praktik əhəmiyyəti ondadır ki, Azərbaycan bu gün dünyaya sadəcə ev sahibliyi etmir, həm də "Yaşıl Şəhərsalma" elminin tətbiqi laboratoriyasını nümayiş etdirir. Biz ətraf mühit sahəsində çox işləri görməli olduq dedikdə, bu sadəcə ağac əkilməsi deyil, bütöv bir ekosistemin mühəndislik səviyyəsində bərpasıdır. Məsələn, Böyükşor gölünün bərpası və ətrafında salınan parklar, vaxtilə neftlə çirklənmiş ərazilərin beynəlxalq ekoloji standartlara cavab verən rekreasiya zonalarına çevrilməsi elmi cəhətdən "Urban Brownfield Redevelopment" (Sənaye ərazilərinin şəhərə qaytarılması) prosesinin zirvəsidir. Eyni zamanda, azad edilmiş ərazilərdə tətbiq edilən "Sıfır Karbon" hədəfi, binaların tikintisində istifadə olunan enerjiyə qənaət edən materiallar və su ehtiyatlarının təkrar emalı sistemləri Azərbaycanın ətraf mühit elminə gətirdiyi praktik töhfələrdir. Bu, nəzəriyyədən praktikaya keçən ən böyük şəhərsalma təcrübəsidir.
Bu forumda səslənən hər bir fikir, tətbiq edilən hər bir innovasiya Azərbaycanın bəşəri dəyərlərə sadiqliyinin ifadəsidir; biz ətraf mühit sahəsində gördüyümüz işlərlə sübut etdik ki, iqtisadi artım təbiəti məhv etmək bahasına deyil, onunla ahəngdar şəkildə mümkündür.
Forumun çoxsaylı iştirakçısı üçün Azərbaycanın təqdim etdiyi ən böyük dərslərdən biri də budur ki, qədim tarixi memarlığı qoruyub saxlamaqla yanaşı, onu müasir ekoloji texnologiyalarla necə sintez etmək olar. Bizim memarlığımızdakı hər bir yeni günbəz həm də ətraf mühitin qorunması üçün bir çətir rolunu oynamalıdır, çünki tarixini qorumayan millət yaddaşını, təbiətini qorumayan millət isə gələcəyini itirir. Bu gün Bakı forumu sübut edir ki, Azərbaycan həm musiqi, həm memarlıq, həm də yaşıl iqtisadiyyat dili ilə dünya ilə danışmağı bacaran bir sülh və inkişaf limanıdır. Bizim qürurumuz təkcə keçmişimizdəki möhtəşəm abidələr deyil, həm də gələcək nəsillərə buraxacağımız təmiz hava, yaşıl şəhərlər və kamil şəhərsalma mədəniyyətidir. Biz bu çətin yolda böyük addımlar atdıq; meşələrin bərpası layihələrindən tutmuş, şəhər nəqliyyatının tamamilə elektrikləşdirilməsinə və karbon izinin minimuma endirilməsinə qədər hər bir fəaliyyətimiz planetimizin xilasına xidmət edir. Bakının hər bir küçəsi bu gün şəhərsalma arzularını özündə birləşdirən canlı bir laboratoriyadır, burada qədim qala divarları ilə müasir ekoloji binalar yan-yana dayanaraq bizə deyir ki, insan ruhunun ən ali məhsulu olan şəhərlər yalnız sevgi, intellekt və təbiətə hörmət üzərində ucalanda əbədi olur. Biz çox fərqli dövlətlətdən gələn iştirakçımızla bu böyük ailənin bir parçası olaraq bəyan edirik ki, Azərbaycanın memarlıq salnaməsi həm də planetimizin yaşıl gələcəyinin bir parçasıdır. Gördüyümüz bu genişmiqyaslı işlər sadəcə binalardan ibarət deyil, bu, Azərbaycanın ətraf mühitə, insana və tarixinə olan sonsuz sevgisinin nəticəsidir.

Rzaquliyeva Aynur Allahyar qızı,
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin
nəzdində Sənaye və Texnologiya Kollecinin
“Dillər” fənn birləşməsinin müəllimi

• Azərbaycan
• Yaşıl Gələcək
• Şəhərsalma
• Wuf13
• Azərbaycanda Şəhərsalma
• Daşın Yaddaşı