Dövlət müstəqilliyi ilhaq edildiyi vaxtdan, 1920-ci ilin
may ayından başlayan, imperiyanın qərəz burulğanına görə ilk vaxtlar gizli
şəkildə davam edən milli-azadlıq hərəkatı ötən əsrin sonlarında genişlənmişdi.
O dövrdə demokratik dövlətlər bu hərəkatı dünya miqyasında mübarizələr
tarixinin ən təşkilatlanmış mübarizəsi adlandırırdı. Hərəkat xalqın hərəkatı
idi, aparıcı qüvvəsi də xalq idi. Sovet imperiyası bu mübarizəni dayandırmaq
uçün Bakıda 1990-cı ilin 20 yanvarında böyük miqyaslı faciə törətsə də, niyyətinə
çata bilmədi. SSRİ-nin siyasi dayaqları Azərbaycanda kökündən laxladı. 1991-ci
ilin 18 oktyabrında Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı
qəbul edildi və ölkəmizi dünyanın əksər dövləti rəsmən tanıdı. Bu tanıma təkcə
siyasi münasibətlərin qurulması ilə məhdudlaşmadı, ikitərəfli, bəzən çoxtərəfli
münasibətlər də yarandı. Belə dövlətlərdən biri də Çex Respublikası idi.
Müstəqilliyini bərpa edilmiş Azərbaycanla Çexiya arasında siyasi
əlaqələr genişləndi. Qarşılıqlı inama, etimada əsaslanan bu münasibətlər sosial
həyatın əksər sahələrini əhatələdi. Bu məqam Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev
Çex Respublikasının Baş naziri Andrey Babişin ölkəmizə səfəri zamanı mətbuata
verdiyi bəyanatında da öz əksini tapıb: “Bizim indi çox fəal siyasi dialoqumuz
var...”. Bu xatırlatma dövlətlərarası münasibətlərin siyasi dialoqla
başladığını, bu dialoqla davam etdiyini bildirir. Baş nazirin Azərbaycana rəsmi
səfərini həyata keçirdiyindən məmnunluğunu bildirən cənab İlham Əliyev dedi ki,
“Bu, iki ölkə arasındakı əlaqələrin dinamik şəkildə inkişafını göstərir. Bizim
indi çox fəal siyasi dialoqumuz var. Bu gün bir çox məsələlər - həm regional,
həm ikitərəfli, həm də daha qlobal xarakter daşıyan məsələlər ətrafında fikir
mübadiləsi aparılmışdır; - İqtisadi sahədə görüləcək işlərlə bağlı konkret
təkliflər var. Mən şadam ki, cənab Baş nazirlə birlikdə Azərbaycana Çexiyadan
böyük qrup iş adamları gəlmişdir...”.
Son vaxtlar Azərbaycanda neçə-neçə iri miqyaslı beynəlxalq tədbirlər, bu
sıradan dünyanı düşündürən ciddi problemlərlə bağlı forumlar da keçirilir. Yeri
gəlmişkən, bu səfər çərçivəsində Azərbaycan-Çex Respublikası biznes forumu da
keçirildi. Azərbaycanın ticarət dövriyyəsinin daha yüksək səviyyəyə
çatdırılacağına əminliyini bildirən dövlət başçımız ticarət dövriyyəsinin daha
tarazlı olmasını, strukturun təkmilləşdirilməsinə ümidli olduğunu da
xatırladaraq dedi: “Ümid edirəm ki, biz buna nail olacağıq. Çünki bu gün həm
təkbətək görüşdə, həm heyətlərin iştirakı ilə apardığımız danışıqlarda bir çox
konkret iqtisadi və sərmayə yönümlü layihələr müzakirə edilmişdir; -
Əməkdaşlığımızın böyük hissəsi energetika sektoruna aiddir. Burada da uzun
illər ərzində Çexiya və Azərbaycan çox etibarlı tərəfdaşlardır. Azərbaycan
nefti Çexiyaya ixrac edilir və Çexiyanın enerji balansında önəmli yer tutur.
Azərbaycan dünya bazarlarına öz enerji resurslarını ixrac edən etibarlı ölkələr
sırasındadır. Bunu, o cümlədən Avropa İttifaqı da qeyd edir və Azərbaycanı
etibarlı tərəfdaş kimi qiymətləndirir; - Azərbaycan qazı 16 ölkəyə ixrac edilir
və onlardan 10 ölkə Avropa İttifaqının üzvüdür. O cümlədən Azərbaycan Çexiyaya
qonşu olan ölkələrə təbii qaz ixrac edir”.
Azərbaycanla
Çexiya arasında enerji təhlükəsizliyi və digər müxtəlif sahələr üzrə əməkdaşlıq
da genişlənir. Bu, hərbi təyinatlı məhsulların idxalına da aiddir. Azərbaycanla
Çexiya arasında hərbi məhsulların birgə istehsalı ilə bağlı danışıqlar da
aparılmışdır, bu danışıqlarda birgə istehsal da müzakirə olunmuşdur. Prezident
İlham Əliyev mətbuata bəyanatında daha sonra bildirdi: “Ölkələrimiz arasında
digər önəmli əməkdaşlıq sahəsi müdafiə sənayesi ilə bağlıdır. Burada da uzun
müddət ərzində uğurlu əməkdaşlıq aparılır. Biz Çexiyadan bir çox hərbi
təyinatlı məhsullar alırıq və indiki mərhələdə birgə istehsalla bağlı konkret
layihələr üzərində danışıqlar gedir. Əminəm ki, bu sahə də çox genişmiqyaslı
olacaq. Çünki Azərbaycan öz müdafiə potensialını, o cümlədən yerli istehsal
hesabına təmin edir və gələcəkdə bu sahədə böyük təcrübəsi olan Çexiya kimi
ölkələrlə bizim müştərək işlərimiz xüsusi önəm daşıyır...”.
Hökumətlərarası
Komissiyanın tezliklə tədbir keçirməsinə, yenidən görüşməsi ilə bağlı fikir
mübadiləsi aparılacağına əminliyini bildirən dövlət başçımız bildirdi ki,
“...bu gün bir daha Çexiya-Azərbaycan dostluğu, əməkdaşlığı öz təsdiqini tapır
və bizim qarşımızda çox gözəl perspektivlər açılır”.
Çex
Respublikasının Baş naziri Andrey Babişin Azərbaycana rəsmi səfəri
Azərbaycan-Çex Respublikası münasibətlərinin daha da inkişaf edəcəyinin
əminliyi ilə tarixləşdi.
Səbinə
XASAYEVA,
Milli
Məclisin deputatı
