Diplomatik sənədlər Vaşinqtonun qlobal mövqelərinin zəiflədiyini göstərir.
Musavat.com xəbər verir ki, Politico-nun əldə etdiyi ABŞ Dövlət Departamentinə məxsus diplomatik yazışmalar İranla müharibənin Vaşinqtonun beynəlxalq mövqelərinə ciddi zərbə vurduğunu göstərir.
Sənədlərə görə, müharibə ABŞ-ın qlobal təhlükəsizlik əlaqələrini risk altına salır və xüsusilə müsəlman dünyasında onun imicinə mənfi təsir göstərir. Diplomatik məlumatlarda bu prosesin Bəhreyn, Azərbaycan və İndoneziya kimi fərqli regionlarda hiss olunduğu qeyd olunur.
ABŞ səfirliklərinin hesabatlarında bildirilir ki, İran tərəfdarı qüvvələr informasiya məkanında – xüsusilə rəqəmsal platformalarda – çox çevik fəaliyyət göstərərək ABŞ-a qarşı mənfi rəy formalaşdırırlar.
Sənədlərdə qeyd olunur ki, ABŞ-la Azərbaycan arasında son dövrlər əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşan münasibətlər hazırda ən yaxşı halda dayanıb, hətta zəifləmə əlamətləri göstərir.
Xüsusilə vurğulanır ki, ötən ilin avqustunda ABŞ-ın təşəbbüsü ilə Azərbaycan və Ermənistan arasında keçirilən sülh sammitindən sonra ölkədə ABŞ-a münasibət müsbət istiqamətdə dəyişməyə başlamışdı. Azərbaycan mediasında Vaşinqtona daha pozitiv yanaşma müşahidə olunur, əhalinin müəyyən hissəsində isə ABŞ-a rəğbət artırdı.
Lakin İranla müharibədən sonra vəziyyət dəyişib.
- Fevralın 28-də ABŞ və İsrailin İrana hücumundan sonra ilk mərhələdə Azərbaycan mediası neytral mövqe saxlayıb və hökumətin xəttini izləyib.
- Martın 5-də iddia edilən İran dron hücumu qısa müddətlik anti-İran ritorikasını gücləndirib.
Ancaq artıq aprel ayından etibarən media tonunu dəyişib:
“Əksər yerli media orqanları münaqişənin başlanmasına görə ABŞ və İsraili günahlandırmağa başlayıb və onların aydın strategiyasının olmadığını vurğulayıb”.
Sənəddə qeyd olunur ki, bəzi Azərbaycan KİV-ləri Tramp və onun ailəsini tənqid edən beynəlxalq materialları dərc edib. Bu cür paylaşımlar “test siqnalı” kimi qiymətləndirilir – yəni hökumət əvvəlcə dolayı şəkildə bu ritorikanı yoxlayır, daha sonra isə birbaşa istifadə edə bilər.
Atəşkəsdən sonra vəziyyət qismən sabitləşsə də, media tonu dəyişməyib:
“Analizlər daha texnokratik xarakter alsa da, tənqidi yanaşma qalır və ABŞ, İsrail və İranın siyasi hesablamaları müzakirə olunur”.
Eyni zamanda qeyd olunur ki, Azərbaycan cəmiyyətində ABŞ və İsrailə qarşı tənqidlər artsa da, bu, İrana simpatiyanın artması ilə nəticələnməyib. Sənəddə xüsusi vurğulanır ki:
Azərbaycan cəmiyyətinin böyük hissəsi sekulyardır və Tehrandakı islamçı rejimə mənfi yanaşır.
Bununla belə, müharibənin yaratdığı qiymət artımı və regional nəqliyyat problemləri fonunda Azərbaycan əhalisi münaqişənin tezliklə bitəcəyinə ümid edir.
Digər ölkələr və ümumi mənzərə
Sənədlərdə qeyd olunur ki:
- Bəhreyndə ABŞ-ın İsraili qorumaq üçün regiondakı müttəfiqlərini “tək buraxdığı” fikri yayılıb;
- İndoneziyada İran geniş informasiya kampaniyası apararaq ABŞ-ı “imperialist” kimi təqdim edir və bu, iki ölkə arasında təhlükəsizlik əməkdaşlığına risk yaradır.
ABŞ diplomatları bildirir ki, onların informasiya imkanları məhduddur və səfirliklərə müstəqil şəkildə kommunikasiya aparmağa icazə verilmir. Bu isə İranın informasiya üstünlüyünü daha da artırır.
Sənədlər ümumi olaraq belə bir mənzərə yaradır:
ABŞ təkcə hərbi deyil, informasiya və reputasiya müharibəsində də çətin vəziyyətə düşür.
Politico-nun təhlilinə görə, müharibə uzandıqca bu tendensiya daha da güclənə və Vaşinqtonun həm Azərbaycan, həm də digər regionlardakı mövqelərinə uzunmüddətli təsir göstərə bilər.
Musavat.com
