Prezident İlham Əliyevin Gürcüstana səfəri fonunda səsləndirilən mesajlar göstərir ki, region artıq post-münaqişə mərhələsinə daxil olur və bu mərhələdə əsas prioritet sabitliyin institusionallaşdırılmasıdır.
Bu səfər təkcə diplomatik protokol xarakteri daşımır, əksinə, Azərbaycan və Gürcüstan arasında formalaşmış strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələyə keçidini simvollaşdırır. İki ölkə arasında münasibətlər artıq klassik qonşuluq formatını aşaraq, regional sistemin əsas dayaqlarından birinə çevrilməkdədir. Burada əsas diqqət çəkən məqam odur ki, əməkdaşlıq yalnız siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmır, konkret iqtisadi və infrastruktur layihələri ilə də möhkəmləndirilir.
Mövcud vəziyyət göstərir ki, Azərbaycan-Gürcüstan xətti Cənubi Qafqazda sabitlik istehsal edən əsas platformaya çevrilir. Gürcüstanın sabit investisiya mühiti və Azərbaycanın maliyyə və enerji resursları bu əməkdaşlığı funksional baxımdan daha da gücləndirir. Qarşılıqlı sərmayə axını və ticarət dövriyyəsinin artımı onu göstərir ki, bu münasibətlər artıq qarşılıqlı asılılıq səviyyəsinə çatır. Bu isə klassik siyasi ittifaqdan daha çox, iqtisadi inteqrasiya modelinə yaxın bir struktur yaradır. Xüsusilə diqqət çəkən məqam ondan ibarətdir ki, tərəflər yalnız ikitərəfli layihələrlə kifayətlənmir, gələcəkdə üçüncü ölkələrdə də birgə investisiya imkanlarını nəzərdən keçirirlər. Bu yanaşma regional aktor olmaqdan çıxaraq, daha geniş coğrafiyada təsir imkanlarının artırılmasına hesablanıb.
Enerji və nəqliyyat məsələləri bu əməkdaşlığın strateji sütunlarını təşkil edir. Azərbaycan qazının Avropaya çıxışı, neftin dünya bazarlarına nəqli və Orta Dəhlizin inkişafı Gürcüstan üzərindən reallaşır. Bu reallıq Gürcüstanı sadəcə tranzit ölkə deyil, regional enerji təhlükəsizliyinin ayrılmaz elementi kimi formalaşdırır. Eyni zamanda, Azərbaycan üçün Gürcüstan qərbə açılan əsas geoiqtisadi qapı funksiyasını daşıyır. Bu qarşılıqlı tamamlayıcılıq modeli regionda alternativ marşrutların axtarıldığı bir dövrdə daha da aktuallaşır. Xüsusilə Hörmüz kimi riskli marşrutların fonunda Cənubi Qafqaz üzərindən keçən dəhlizlərin əhəmiyyəti sürətlə artır.
Siyasi müstəvidə isə ən mühüm məqamlardan biri qarşılıqlı şəkildə ərazi bütövlüyünün dəstəklənməsi prinsipinin qorunmasıdır. Bu yanaşma regionda yeni təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasına xidmət edir. Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi kontekstində Gürcüstanın oynadığı vasitəçi və logistika rolu da xüsusi diqqət çəkir. Ticarət əlaqələrinin məhz Gürcüstan üzərindən həyata keçirilməsi onu göstərir ki, Tbilisi regionda neytral platforma kimi çıxış edir və bu, gələcəkdə daha geniş regional əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşmasına zəmin yarada bilər. Burada əsas məntiq ondan ibarətdir ki, iqtisadi qarşılıqlı əlaqə sülhün ən real təminatçısına çevrilir.
Ümumilikdə, formalaşan mənzərə onu göstərir ki, Cənubi Qafqaz artıq geosiyasi rəqabət meydanından geoiqtisadi əməkdaşlıq məkanına transformasiya olunur. Azərbaycan və Gürcüstan bu transformasiyanın aparıcı aktorları kimi çıxış edir. Onların qurduğu model qarşılıqlı hörmət, praqmatik maraqlar və funksional əməkdaşlıq üzərində formalaşır. Bu isə region üçün yeni bir normativ çərçivə yaradır: təhlükəsizlik artıq yalnız hərbi balansla deyil, iqtisadi inteqrasiya və infrastruktur bağlılığı ilə təmin olunur. Əgər bu xətt davamlı şəkildə inkişaf etdirilərsə, Cənubi Qafqaz yaxın perspektivdə sabit və proqnozlaşdırıla bilən regional sistemə çevrilə bilər.
Züriyə Qarayeva
