Sinqapur yaxınlığında XIV əsrə aid 3,8 ton keramika yükü aşkar edilib və dəniz ticarəti tarixini yenidən qiymətləndirməyə imkan yaradır...
Poliqon xəbər verir ki, arxeoloqlar müasir Sinqapur sahillərinə yaxın sularda indiyədək gəmi qəzası kontekstində aşkar edilmiş ən iri farfor tapıntılarından birini üzə çıxarıblar. Tədqiqatın nəticələri Journal of International Ceramic Studies jurnalında dərc olunub.
“Temasek gəmi qəzası” adlandırılan ərazidən ümumilikdə təxminən 3,8 ton XIV əsrə aid keramika məmulatı qaldırılıb. Tapıntılar arasında Yuan sülaləsi dövrünə aid mavi-ağ farfor nümunələrinin indiyədək batmış gəmidə aşkar edilmiş ən böyük partiyası da var. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu kəşf təkcə həcminə görə deyil, həm də regionda orta əsr dəniz ticarətinin miqyasını və istiqamətlərini anlamaq baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Zərif naxışlarla bəzədilmiş məmulatların Çinin məşhur istehsal mərkəzlərindən gətirildiyi müəyyən edilib. Onlar arasında Szindejen soba mərkəzində hazırlanmış farfor, Lunçüan istehsalı yaşıl keramika, Dəhua ağ farforu və Futszyan ilə Tsyansi vilayətlərinə məxsus digər növlər var.
Keramika üzərindəki motivlər, xüsusilə lotus gölündə mandarin ördəkləri təsvirləri tapıntıların 1340–1352-ci illərə, yəni Yuan sülaləsinin imperatoru Şundinin hakimiyyəti dövrünə aid olduğunu göstərir. Bu tarix həm də “Qırmızı Lentalar” üsyanı zamanı bir sıra dulusçuluq mərkəzlərinin dağıdılmasından əvvəlki mərhələyə təsadüf edir.
Gəminin gövdəsi qorunub saxlanılmasa da, yükün xarakteri onun böyük ehtimalla Çinin şərq sahilindəki Tsyuancjou limanından yola çıxmış ənənəvi Çin cənku olduğunu göstərir. Əvvəllər tarixçilər bu keyfiyyətdə və həcmdə keramikanın Yaxın Şərq və ya Hindistana göndərildiyini güman edirdilər. Lakin məmulatlar üzərindəki motivlərin təhlili və Sinqapur ərazisində aparılan quru qazıntılarında tapılan nümunələrlə uyğunluq gəminin məhz Temasekə, müasir şəhər-dövlətin sələfi olan qədim ticarət mərkəzinə istiqamətləndiyini göstərir.
Alimlərin fikrincə, tapıntının unikallığı yalnız miqdarla məhdudlaşmır. Burada həm gündəlik istifadə üçün nəzərdə tutulan, həm də yüksək sənət nümunəsi sayılan keramika məmulatlarının olması XIV əsrdə Cənub-Şərqi Asiyada ticarət və mədəni əlaqələrin səviyyəsi barədə nadir və ətraflı təsəvvür yaradır. Bu artefaktlar region üzrə digər arxeoloji tapıntılarla müqayisə üçün mühüm istinad nöqtəsi hesab olunur və Temasek limanında Avropa müstəmləkəçilik dövründən xeyli əvvəl mövcud olmuş iqtisadi və mədəni dinamikanı yeni baxış bucağından təqdim edir.
Poliqon.info
