ABŞ-ın Venesuelaya qarşı həyata keçirdiyi əməliyyat və sanksiyalar bu ölkənin neft ixracatını əsas müştərilərdən uzaqlaşdırıb və yeni bazar istiqamətlərinə yönəldir. ABŞ administrasiyası bu yaxınlarda Venesuelanın neft satışlarını nəzarətə götürdüyünü bildirib və bu satışlardan əldə olunan gəlirin yenidən təşkil olunacağına diqqət çəkib. 🇻🇪🇺🇸
Ənənəvi olaraq Venesuela neftini ən çox alan ölkələrdən biri olan Çin artıq indiki şəraitdə ucuz neft almaqda çətinlik çəkir və bu, Pekinə təsir edən iqtisadi narahatlıqları artırır. Eyni zamanda, Kuba da Venesueladan neft ala bilmədiyi üçün enerji çatışmazlığı ilə üzləşir — bu da ölkədə iqtisadi fəaliyyətə mənfi təsir göstərir. Mexiko da ABŞ təzyiqləri altında Kubaya neft satışını dayandırıb, bu da Kubada yanacaq qıtlığına səbəb olub və hava limanlarındakı uçuşları məhdudlaşdırıb.
“Bloomberg” agentliyinin məlumatına görə, Venesuela ABŞ nəzarəti altındakı neft ixracatını diversifikasiya etməyə çalışır və bir neçə yeni alıcı ilə əməkdaşlığa başlayıb. Bunlardan biri Bazan Group vasitəsilə İsrail bazarına neft tədarüküdür — bu, Venesueladan uzun illər sonra bu ölkəyə ediləcək ilk neft çatdırılması ola bilər.
Bundan əlavə, Venesueladan neftin Hindistan bazarına axını da güclənir. Hindistanın böyük neftayırma şirkətləri arasında olan Reliance Industries Venesueladan neft alışı ilə bağlı əməliyyatlara başlayıb və 2 milyon ton həcminə malik tanker Hindistan sahillərinə yaxınlaşır. Daha əvvəl də Hindistanın dövlət neftayırma şirkətlərinin Venesueladan xam neft aldığı xəbərləri var.
Eyni zamanda Avropa bazarlarında da Venesuela neftinin həcmləri müşahidə olunur — neft tankerlərinin İspaniya limanlarına istiqamət aldığı bildirilir.
Çinin Venesueladan ucuz neft ala bilməməsi Pekinin enerji təhlükəsizliyi baxımından bir risk olaraq qiymətləndirilir. Eyni zamanda, ABŞ–İran münasibətlərində artan gərginlik də Çin üçün narahatlıq mənbəyidir, çünki İran nefti də Çin xammalı enerji tədarükündə əhəmiyyətli rol oynayır və ABŞ təzyiqləri bu tədarükü də risk altına alır.
Çinin ucuz neftə çıxışının məhdudlaşması enerji xərclərinin artmasına və bu xərclərin istehsal olunan məhsulların qiymətlərinə təsir etməsinə səbəb ola bilər. Belə ki, daha baha xammal almaq məcburiyyətində qalan istehsalçı firmalar maliyyətləri artıra və bu artımı son istehlakçıya ötürə bilərlər.
ABŞ-ın Venesuelanın neft ixracatını yenidən yönləndirmə siyasəti qlobal enerji bazarında əhəmiyyətli dəyişikliklərə səbəb olur. Bu proses təkcə ənənəvi alışqın bazarları — Çin və Kuba — üçün çətinliklər yaradır, həm də yeni alıcı ölkələrin, o cümlədən Hindistan və İsrailin bazara daxil olmasına imkan verir. Enerji təhlükəsizliyi və geosiyasi risklər bu yeni meyllərin gələcəkdə necə davam edəcəyini müəyyən edəcək.
Elxan Şahinoğlu
