Gülər Sultanzadə: "Prezident İlham Əliyev Türk dövlətlərinin inteqrasiya kursunu müəyyənləşdirdi "
Bakı növbəti dəfə Türk dünyasının siyasi və iqtisadi inteqrasiyasının əsas müzakirə platformasına çevrildi. Cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv və tərəfdaş ölkələrin yüksək səviyyəli nümayəndə heyətlərinin qəbulunda səsləndirilən fikirlər, əslində, təkcə cari gündəliyin deyil, bütövlükdə Türk dünyasının gələcək inkişaf fəlsəfəsinin konturlarını müəyyənləşdirir.
Bu sözləri aia.az-a verdiyi müsahibəsində Azərbaycan Texniki Universitetinin tələbəsi, YAP Yasamal rayon təşkilatının fəal üzvü Gülər Sultanzadə deyib.
Fikirlərini davam etdirən partiya fəalı daha sonra
Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən əsas məqam ondan ibarətdir ki, artıq Türk Dövlətləri Təşkilatı sadəcə əməkdaşlıq platforması kimi deyil, formalaşmaqda olan yeni geosiyasi güc mərkəzi kimi təqdim olunur. Ölkə başçısının çıxışında ən çox rezonans doğuran tezislərdən biri Türk dünyasının “ailə” kimi xarakterizə olunmasıdır: “Türk dünyası bizim ailəmizdir, bizim başqa ailəmiz yoxdur.” Bu ifadə emosional çalar daşısa da, əslində, ciddi siyasi məzmun ehtiva edir. Burada söhbət dövlətlərarası münasibətlərin ənənəvi çərçivəsindən çıxaraq etnik, mədəni və tarixi bağlılıqlar üzərində qurulan uzunmüddətli strateji ittifaqdan gedir. Çıxışda vurğulanan digər fikir də bu yanaşmanı tamamlayır: “Bizi birləşdirən əsas amil etnik mənsubiyyətimizdir.” Məhz bu faktor Türk Dövlətləri Təşkilatını bir çox digər beynəlxalq strukturlardan fərqləndirir və ona əlavə siyasi dayanıqlılıq verir. Çıxışda açıq şəkildə ifadə olunur ki, qarşıya qoyulan məqsəd regional çərçivə ilə məhdudlaşmır: “Təşkilatımız dünyanın aparıcı beynəlxalq təşkilatlarının sırasına daxil edilməlidir.” Bu yanaşma onu göstərir ki, Türk Dövlətləri Təşkilatı artıq özünü yalnız region daxilində deyil, qlobal qərarvermə proseslərində iştirak edən aktor kimi görür.Bu məqsədə çatmaq üçün cənab Prezident üç əsas istiqaməti önə çıxarır. Vahid siyasi iradə və həmrəylik, iri miqyaslı ortaq layihələrin reallaşdırılması və beynəlxalq tərəfdaşlar üçün cəlbedici iqtisadi mühitin yaradılması. Bu model, müəyyən mənada, European Union kimi qurumların inkişaf mərhələlərini xatırladır, lakin Türk dünyası özünəməxsus identik baza üzərində formalaşır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında iqtisadi əməkdaşlıq yalnız ümumi ifadələrlə deyil, konkret faktlarla təqdim olunur: “Azərbaycan üzv ölkələrin iqtisadiyyatlarına 20 milyard dollardan çox sərmayə qoyub.” Bu göstərici Azərbaycanın təşkilat daxilində aparıcı iqtisadi lokomotivlərdən biri olduğunu göstərir. Eyni zamanda, diqqət çəkən digər məqam birgə maliyyə institutlarının yaradılmasıdır. Özbəkistan, Qazaxıstan və Qırğızıstanla təsis olunan investisiya fondları artıq praktiki layihələrin maliyyələşdirilməsi mexanizminə çevrilməkdədir. Bu isə əməkdaşlığın yeni mərhələyə – institusional və davamlı inteqrasiyaya keçdiyini göstərir. Çıxışda xüsusi yer tutan mövzulardan biri də azad edilmiş ərazilərin bərpasında qardaş ölkələrin iştirakı oldu. Cənab Prezident bu dəstəyi yüksək qiymətləndirərək bildirdi: “Əsas məsələdə yenə də bizim yanımızda qardaş ölkələrdir.” Füzuli və Ağdamda inşa edilən təhsil və mədəniyyət obyektləri, Xankəndidə yaradılan sənaye müəssisələri artıq Türk həmrəyliyinin real nəticələrini nümayiş etdirir. Digər tərəfdən, Azərbaycanın Türkiyəyə göstərdiyi dəstək də qarşılıqlı münasibətlərin simvoluna çevrilib:
“Kahramanmaraşda ‘Azərbaycan məhəlləsi’ tikilib.” Bu faktlar göstərir ki, Türk dünyasında əməkdaşlıq yalnız siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmır, konkret sosial və iqtisadi layihələrlə müşayiət olunur. Çıxışın strateji ağırlıq mərkəzlərindən biri nəqliyyat-logistika sahəsidir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi: “Orta Dəhliz hər birimizin marağına cavab verir.” Orta Dəhliz və Zəngəzur dəhlizi layihələri yalnız regional deyil, qlobal ticarət üçün də alternativ marşrutlar yaradır. Bu layihələr həyata keçirildikcə Türk dünyası Avropa ilə Asiyanı birləşdirən əsas logistika mərkəzlərindən birinə çevrilə bilər.
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində operativlik əsas amillərdən biridir. Prezident İlham Əliyev bu reallığı nəzərə alaraq qeyd etdi ki, “Dövlət başçıları artıq ildə ən azı iki dəfə görüşürlər.” Bu dinamika göstərir ki, təşkilat daxilində məsləhətləşmə və koordinasiya mexanizmləri güclənir. Xüsusilə qeyri-rəsmi zirvə görüşlərinin təşkili daha çevik və effektiv qərarverməyə imkan yaradır. Prezident İlham Əliyevin çıxışı ümumi mənzərəni aydın şəkildə ortaya qoyur. Bildirilir ki, Türk Dövlətləri Təşkilatı inkişafın keyfiyyətcə yeni mərhələsinə qədəm qoyur. Bütün bunların fonunda əsas nəticə ondan ibarətdir ki, Türk dünyası artıq sadəcə ideya deyil — formalaşmaqda olan konkret geosiyasi və iqtisadi reallıqdır-deyə Gülər Sultanzadə fikrini tamamlayıb.
