Medicina.az müxtəlif narkotik maddələrin ömrün uzunluğuna təsirini araşdırıb.
1. Ümumi ölüm riski
Araşdırmalar göstərir ki, opiatlar (məsələn, heroin), metamfetamin, kokain və digər güclü narkotik maddələr istifadəçilərinin orta ömrü əhəmiyyətli dərəcədə azala bilər.
Məsələn:
Uzunmüddətli heroin istifadəçilərinin orta ömrü 30–50 yaş arasında dəyişə bilər.
Kokain və metamfetamin istifadəsi ürək-damar xəstəlikləri, beyin insultları və infarkt riskini artırır, bu da ömrü azalda bilər.
2. Səbəblər
Narkotik maddələrin ömrü qısaldan əsas səbəblər bunlardır:
Ürək-damar xəstəlikləri: Arterial təzyiqin artması, ürək çatışmazlığı və ritm pozuntuları.
Nəfəs sistemi problemləri:
Opiat və tütünlə qarışıq istifadədə xroniki ödem, ağciyər xəstəlikləri.
Qaraciyər və böyrək zədəsi:
Xüsusilə oral və intravenoz narkotiklər qaraciyəri və böyrəyi güclü təsir edir.
İnfeksiyalar: Həvəskar istifadəçilərdə xüsusilə intravenoz yolla istifadədə hepatit B/C və HIV riski yüksəkdir.
3. Sosial və psixoloji amillər
Narkotik istifadəçilərinin çoxu yetkin yaşlarda qəfil ölüm, yol qəzaları və ya cinayət nəticəsində həyatını itirir.
Depressiya və intihar riski narkotik istifadəçilərində əhəmiyyətli dərəcədə yüksəkdir.
4. Sağlamlıqla əlaqəli fərqlər
Bəzən eyni narkotik maddəni istifadə edən insanlar fərqli yaşlara qədər yaşaya bilər. Bu, genetik meyillər, qida, həyat tərzi və tibbi müdaxilələrlə əlaqədardır.
Məsələn, tibbi müalicə və zərər azaltma proqramlarına qatılan istifadəçilərin ömrü bir qədər uzana bilər.
Narkotik maddələr uzunömürlülüyə ciddi təsir edir və istifadəçilərin orta ömrü əhəmiyyətli dərəcədə azala bilər. Dəqiq yaş göstəricisi yoxdur, çünki hər fərdin bioloji və sosial vəziyyəti fərqlidir. Tibbi və psixoloji dəstək, zərər azaltma proqramları və rehabilitasiya ömrü bir qədər uzada bilər, lakin maddələrdən tam uzaq durmaq ən effektiv yol sayılır.
Aygün Musayeva
