Erkən yaşda stress sonrakı həyatda mədə-bağırsaq xəstəlikləri riskini artıra biləcəyini göstərib. Bunda bağırsaq funksiyasında və simpatik sinir sistemində dəyişikliklər əsas rol oynayır.
"Cebheinfo.az" xəbər verir ki, bunu beynəlxalq alimlər qrupu müəyəyn edib.
Tədqiqat "Gastroenterology" (GE) jurnalında dərc edilib.
Alimlər sinir sistemi ilə həzm arasında daimi əlaqə sistemi olan "bağırsaq-beyin oxu"nu araşdırıblar. Bu sistemdəki pozğunluqlar qıcıqlanmış bağırsaq sindromuna, qarın ağrısına, qəbizliyə və ishala səbəb ola bilər.
Siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə tədqiqatçılar balaları analarından müvəqqəti olaraq ayırmaqla erkən stressi modelləşdiriblər. Yetkinlik dövründə bu heyvanlar daha çox narahat davranış nümayiş etdirir, bağırsaq ağrısı yaşayır və bağırsaq hərəkətliliyinin pozulması ilə qarşılaşırdılar. Bundan əlavə, simptomlar cinsdən asılı olaraq fərqlənirdi: dişilərdə ishal, erkəklərdə isə qəbizlik daha çox olurdu.
Əlavə təcrübələr göstərib ki, fərqli simptomlar müxtəlif bioloji mexanizmlərlə əlaqələndirilir. Beləliklə, simpatik sinir sistemi siqnalları bağırsaq hərəkətliliyinə təsir göstərir, lakin ağrıya təsir etmir, cinsi hormonlar isə əksinə ağrı hissləri ilə əlaqələndirilirdi. Serotoninin hər iki prosesdə iştirak etdiyi aşkar edilib.
Heyvanlar üzərində aparılan tədqiqatlarda tapıntılar insanlarda təsdiqlənib. Birində alimlər Danimarkada 40.000-dən çox uşağın məlumatlarını təhlil ediblər. Hamiləlik dövründə və ya doğuşdan sonra müalicə olunmamış depressiya keçirən anaların uşaqlarında kolik, qəbizlik, ürəkbulanma və qıcıqlanmış bağırsaq sindromu kimi həzm problemləri inkişaf etdirmə ehtimalının daha yüksək olduğu aşkar edilib.
ABŞ-da təxminən 12.000 uşağın məlumatlarına əsaslanan ikinci bir araşdırma da mənfi uşaqlıq təcrübələri - məsələn, zorakılıq, laqeydlik və ya valideyn əqli sağlamlıq problemləri - ilə mədə-bağırsaq xəstəlikləri riskinin artması arasında əlaqə aşkar edib.
Müəlliflər vurğulayırlar ki, tapıntılar daha dəqiq müalicələrin hazırlanmasına kömək edə bilər. Müxtəlif simptomlar fərqli bioloji mexanizmləri hədəf almağı tələb edir, yəni hamıya uyğun vahid yanaşma yoxdur.
Bundan əlavə, alimlər qeyd edirlər ki, diaqnoz qoyarkən yalnız xəstənin hazırkı stress səviyyəsini deyil, həm də uşaqlıq təcrübələrini nəzərə almaq vacibdir, çünki bunlar xəstəliklərin inkişafında əsas rol oynaya bilər.
Xəzər
"Cebheinfo.az"
