Dünya enerji bazarlarında baş verən dalğalanmalar, xüsusilə neftin qiymətində müşahidə olunan kəskin artım fonunda neft ixracatçısı olan ölkələrin iqtisadi gələcəyi yenidən diqqət mərkəzinə çevrilib. Qlobal bazarlarda qiymətlərin yüksəlməsi ilk baxışdan bu ölkələr üçün əlavə gəlir imkanları yaratsa da, prosesin arxa planında həm makroiqtisadi risklər, həm də uzunmüddətli struktur problemlər dayanır. Bu baxımdan, neftin bahalaşmasının Azərbaycan iqtisadiyyatına təsirləri yalnız cari gəlirlərlə məhdudlaşmır, eyni zamanda inflyasiya, valyuta sabitliyi və iqtisadi diversifikasiya kimi mühüm məsələləri də gündəmə gətirir.
Bəs artan neft qiymətləri Azərbaycan üçün daha çox fürsət yaradır, yoxsa yeni risklər formalaşdırır?
Moderator.az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı konkret.az-a açıqlama verən iqtisadçı Razi Abbasbəyli bildirib ki, neftin bahalaşması ilk növbədə Azərbaycanın büdcə gəlirlərinin və Dövlət Neft Fondunun daxilolmalarının artmasına səbəb olur.
“2026-cı ilin dövlÉ™t büdcÉ™sindÉ™ neftin bir barelinin qiymÉ™ti 65 dollar götürüldüyü halda, hazırda dünya bazarında qiymÉ™tlÉ™r 100 dollardan yuxarı sÉ™viyyÉ™dÉ™ formalaşır. QiymÉ™tlÉ™rin uzun müddÉ™t yüksÉ™k qalması dövlÉ™t gÉ™lirlÉ™rini artırmaqla yanaşı, iri investisiya layihÉ™lÉ™rinin geniÅŸlÉ™nmÉ™sinÉ™ dÉ™ ÅŸÉ™rait yaradır. Bu isÉ™ öz növbÉ™sindÉ™ yeni iÅŸ yerlÉ™rinin açılmasına, iqtisadi aktivliyin yüksÉ™lmÉ™sinÉ™ vÉ™ ümumi daxili mÉ™hsulun artmasına tÉ™kan verir”.
Bununla yanaşı, ekspert vurğulayıb ki, neftin bahalaşması qlobal miqyasda xərclərin artmasına da səbəb olur:
“NÉ™ticÉ™dÉ™ idxal mÉ™hsullarının qiymÉ™ti yüksÉ™lir ki, bu da ölkÉ™ daxilindÉ™ inflyasiya risklÉ™rini artırır. Bu proses milli valyutaya da tÉ™zyiq göstÉ™rÉ™r vÉ™ xarici tÉ™sirlÉ™rin iqtisadiyyata ötürülmÉ™ gücünü artırar. Neftin qiymÉ™tinin qısa müddÉ™tdÉ™ yüksÉ™k olması AzÉ™rbaycan üçün daha çox faydalıdır. Lakin uzun müddÉ™t yüksÉ™k qiymÉ™tlÉ™rin davam etmÉ™si hÉ™m inflyasiya risklÉ™rini, hÉ™m dÉ™ makroiqtisadi sabitlik üçün tÉ™hdidlÉ™ri artırır”.
Ekspert hesab edir ki, bu risklərin qarşısını almaq üçün hökumət tərəfindən qabaqlayıcı və hibrid maliyyə-strateji tədbirlərin həyata keçirilməsi vacibdir.
