ain.az bildirir, Bizimyol saytına əsaslanaraq.
Son illərdə plastik tullantıların ətraf mühitə vurduğu zərərin artması dünya ölkələrini ciddi tədbirlər görməyə vadar edib. Bu tədbirlərdən biri də plastik torbaların ödənişli edilməsi və ya istifadəsinin məhdudlaşdırılmasıdır. Məqsəd birdəfəlik plastik istehlakını azaltmaq və insanları daha ekoloji alternativlərdən istifadə etməyə təşviq etməkdir. Lakin bu qərarın real təsiri barədə cəmiyyətdə müxtəlif fikirlər mövcuddur.
Plastik torbalar təbiətdə yüz illərlə parçalanmadan qalır, torpağı və su mənbələrini çirkləndirir, heyvanlar və ekosistem üçün təhlükə yaradır. Bu səbəbdən bir çox ölkələrdə mağazalarda plastik paketlərin pulsuz verilməsi dayandırılıb. İstehlakçı torba üçün ayrıca ödəniş etdikdə, onu təkrar istifadə etməyə və ya parça çantalara keçməyə daha çox meylli olur.
Təcrübə göstərir ki, ödəniş tətbiq edildikdən sonra plastik torba istifadəsi əhəmiyyətli dərəcədə azalır. İnsanlar alış-verişə öz çantaları ilə getməyə başlayır, birdəfəlik plastikdən istifadə azalır və tullantı həcmi aşağı düşür. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə şəhərlərin təmizliyinə və ətraf mühitin qorunmasına müsbət təsir göstərir.
Bununla yanaşı, bəzi vətəndaşlar bu addımı əlavə maliyyə yükü kimi qiymətləndirir. Xüsusilə aşağı gəlirli ailələr üçün hər alış-verişdə əlavə ödəniş etmək narazılıq yarada bilər. Bəzi hallarda isə insanlar plastik torbaya pul verməmək üçün alternativ olaraq daha qalın plastik paketlər alır ki, bu da tullantı problemini tam həll etmir.
Digər bir narahatlıq, maarifləndirmənin kifayət qədər aparılmamasıdır. Əgər insanlar qərarın ekoloji səbəblərini və uzunmüddətli faydalarını tam anlamırlarsa, bu tədbir cəza və ya əlavə ödəniş kimi qəbul olunur. Halbuki məqsəd davranış dəyişikliyi yaratmaq və təbiəti qorumaqdır.
Mütəxəssislər hesab edir ki, plastik torbaların ödənişli olması təkbaşına kifayət deyil. Effektiv nəticə üçün paralel addımlar vacibdir. Təkrar istifadə edilən çantaların təşviqi, plastik tullantıların çeşidlənməsi və təkrar emalı sisteminin gücləndirilməsi, əhali arasında ekoloji maarifləndirmənin artırılması, alternativ, bioloji parçalana bilən qablaşdırmaların əlçatan edilməsi və s.
Plastik torbaların ödənişli edilməsi ətraf mühitin qorunması istiqamətində mühüm addım sayıla bilər. Lakin bu tədbirin effektivliyi yalnız ödəniş tətbiqi ilə deyil, insanların davranışının dəyişməsi və alternativlərin əlçatanlığı ilə ölçülür. Əgər ekoloji təşəbbüslər sosial ədalət prinsipləri ilə yanaşı həyata keçirilərsə, həm təbiət qorunar, həm də vətəndaşlar bu dəyişiklikləri daha asan qəbul edərlər.
Leyla Mirzə, Bizimyol.info
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün ain.az saytını izləyin.
