Bizimyol saytından verilən məlumata görə, ain.az xəbər verir.
Son vaxtlar sosial şəbəkələrdə “mini kamera”, “gizli çəkiliş cihazı”, “nəzarət üçün ideal vasitə” kimi reklamlara tez-tez rast gəlirik. Açıq şəkildə görünür ki, bu qurğuların əsas təyinatı təhlükəsizlik deyil — gizli izləmə və xəbərsiz çəkilişdir. Daha narahatedici məqam isə budur ki, bu cihazlar adi məişət texnikası kimi təqdim olunur və hər kəs üçün əlçatan göstərilir. Bu, sadəcə texnologiya məsələsi deyil. Bu, şəxsi həyatın toxunulmazlığına yönəlmiş açıq təhlükədir.
Ölkə qanunvericiliyinə görə məsələ tam aydındır. Nazirlər Kabinetinin 15 avqust 2000-ci il tarixli 139-6 nömrəli qərarının 20-ci bəndinə əsasən, ölçüləri 50 mm-dən az olan, audio və video məlumatların gizli şəkildə gücləndirilməsi, işlənməsi, yazılması və saxlanılması üçün nəzərdə tutulan xüsusi texniki vasitələrin qanunsuz əldə edilməsi məsuliyyət yaradır. Bu norma təsadüfi deyil. Dövlət fərdi həyatın gizliliyini qorumaq üçün belə cihazların dövriyyəsini məhdudlaşdırır.
Bəs onda sosial şəbəkələrdə bu cihazlar necə bu qədər rahat satılır?
Görünən odur ki, qanunun ruhu ilə rəqəmsal bazarın reallığı arasında ciddi boşluq yaranıb. Satıcılar məhsulu “uşaq nəzarəti”, “ofis təhlükəsizliyi” və ya “ev monitorinqi” adı ilə təqdim edir, lakin reklam vizualları və təsvirləri gizli müşahidəyə açıq eyham vurur. Bu isə texniki boşluqdan istifadə edərək etik və hüquqi sərhədlərin aşılması deməkdir.
Gizli çəkiliş cihazlarının nəzarətsiz yayılması cəmiyyət üçün bir neçə təhlükə yaradır. Bunlara şəxsi həyatın pozulması və şantaj halları, iş yerlərində qanunsuz izləmə, ailə münasibətlərində etimad böhranı, insanların daim izlənildiyi hissi ilə psixoloji gərginliyin artması da daxildir. Ən təhlükəlisi isə budur ki, gizli izləmə normaya çevrildikcə cəmiyyət etimad üzərində qurulmuş münasibətlərdən şübhə üzərində qurulan münasibətlərə keçir.
Texnologiya inkişaf edir, lakin etik dəyərlər geridə qalırsa, nəticə tərəqqi deyil, sosial tənəzzül olur. Bu məsələ yalnız hüquq-mühafizə orqanlarının deyil, həm də platformaların və cəmiyyətin diqqətində olmalıdır. Sosial şəbəkələr açıq şəkildə qanun pozuntusuna yol aça biləcək məhsulların reklamına nəzarəti gücləndirməli, vətəndaşlar isə belə cihazların istifadəsinin hüquqi və mənəvi nəticələrini dərk etməlidir. Çünki gizli çəkiliş texnologiyası ucuzlaşdıqca, insan ləyaqətinin qiyməti də ucuzlaşmamalıdır.
Leyla Mirzə, Bizimyol.info
Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün ain.az saytını izləyin.
