Reyting.az saytından alınan məlumata görə, ain.az bildirir.
Tramp administrasiyası Türkiyənin beşinci nəsil “Kaan” qırıcı təyyarəsini almaq istəyinə görə Səudiyyə Ərəbistanından izahat tələb edib. Təyyarənin istehsalçısı olan “Turkish Aerospace Industries” (TAI) müqavilənin bu ilin əvvəlində bağlanacağını gözləyir. Vaşinqton isə bunu Fars körfəzi ölkələrinin hərbi ehtiyaclarını ödəməyə üstünlük verən müdafiə sənayesinə qarşı bir çağırış kimi görür.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “The Middle East Eye” (MEE) yazıb.
Britaniya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:
Mənbələr bildiriblər ki, ABŞ Ər-Riyadın Türkiyə müdafiə məhsullarına olan marağından narazıdır. Onların sözlərinə görə, Vaşinqton Ankaranın Amerika “F-35”-lərinə alternativ hesab etdiyi “Kaan” beşinci nəsil qırıcısının mümkün alışı ilə bağlı rəsmi izahat istəyib.
Adı açıqlanmayan yüksək vəzifəli bir məmur MEE-yə bildirib: "Səudiyyəlilərə bir siqnal verildi: sizcə, Amerika hansı ehtiyaclarınızı ödəmir? Bu administrasiya Yaxın Şərq ölkələrinə müdafiə məhsullarının yeganə təchizatçı olmaq istəyir ki, Amerika ixracatı əsas prioritet olsun".
MEE mənbələri qeyd edir ki, potensial “Kaan” müqaviləsi ABŞ müdafiə sənayesinin Səudiyyə bazarındakı payını azalda bilər. Lakin onlar ABŞ-nın Krallığa Türkiyə ilə potensial müqaviləyə heç bir real alternativ təklif edə bilməyəcəyini qəbul edirlər. Həqiqət budur ki, Ər-Riyad və Ankara arasında razılaşdırılarsa, potensial “Kaan” müqaviləsi TAI-nin istehsal müəssisələrinin Səudiyyə Ərəbistanında yerləşməsi ilə nəticələnəcək. Vəliəhd Şahzadə Məhəmməd bin Salmanın irəli sürdüyü “Vision 2030” proqramı, Krallığın müdafiə xərclərinin 50 faizinin yerli istehsal məhsullarına xərclənməsini nəzərdə tutur.
“Kaan” müqaviləsi Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Səudiyyə Ərəbistanına son səfəri zamanı müzakirə edilib. Tərəflər arasında müzakirələr daha sonra Səudiyyə Ərəbistanında fevralın 12-də başa çatan Dünya Müdafiə Sərgisində davam etdirilib.
TAI direktoru Mehmet Dəmiroğlunun tədbirin kənarında bildirdiyi kimi, Ər-Riyadla təyyarə məsələsi ilə bağlı danışıqlar ən yüksək səviyyəyə çatıb və müqavilə bu il ərzində yekunlaşdırıla bilər. Onun formatı hələ də müzakirə olunur.
"Model ölkənin istəklərindən, infrastrukturundan və istənilən təyyarələrin sayından asılı olaraq dəyişə bilər. Birbaşa alışlar və yüksək səviyyəli iştirak mümkündür - biz bütün variantlara açığıq", - o bildirib.
Dəmiroğlu vurğulayıb: “Səudiyyə Ərəbistanında olmayacağımız ağlasığmazdır. Biz burada ofisimizi açacağıq və onu inkişaf etdirməyə davam edəcəyik. Bunu bu il, daha doğrusu, bir neçə ay ərzində edəcəyik. Eyni zamanda, o, region ölkələrinə təsir göstərə biləcək bir mərkəzə çevriləcək. Səudiyyə Ərəbistanına böyük ümidlərimiz var. Münasibətlərimiz də çox yaxşıdır, ən yüksək səviyyədədir”.
TAI rəhbərinin sözlərinə görə, hazırda Səudiyyə Ərəbistanına “Kaan” tədarükünün müxtəlif həcmləri müzakirə olunur, 20-dən 50-yə və ya daha çox təyyarəyə qədər.
“Bu rəqəmlər seçilmiş əməkdaşlıq modelindən asılıdır, - deyə Dəmiroğlu izah edib. - Əgər son yığım xəttinin yaradılması və ya daha dərin səviyyədə iştirak haqqında danışırıqsa, onda 20 təyyarə iqtisadi cəhətdən mənalı deyil. Daha çox şeyə ehtiyac var - 50, 100 və s. Amma mütləq 3-5 ədəd yox”.
TAI direktoru vurğulayıb ki, “Kaan” sadəcə bir təyyarə məhsulu deyil, çoxqatlı ekosistem platformasıdır. Lakin Ankara qırıcı təyyarəsini artıq rəqabətədavamlı beynəlxalq layihə kimi təqdim etsə də, hələlik seriyalı istehsalına başlamayıb. Bunun 2028-2029-cu illərdə baş verəcəyi gözlənilir. “Kaan” təyyarəsinin ən azı bu müddət ərzində Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri ilə xidmətə başlaması gözlənilir.
Qeyd edək ki, noyabr ayında ABŞ-a tarixi səfəri zamanı vəliəhd şahzadə Məhəmməd Trampdan Krallığa Amerikanın beşinci nəsil qırıcı təyyarələri olan “F-35”-ə çıxış imkanı verəcəyinə dair vəd almışdı. Oval kabinetdə söhbət zamanı Amerika lideri ölkəsinin tezliklə bu gizli qırıcıların bir hissəsini Yaxın Şərqdə yalnız İsrailin sahib olduğu və hərbi üstünlüyünün əsas elementini təşkil edən Səudiyyə Ərəbistanına təhvil verəcəyini təklif etdi.
Ağ ev rəhbəri xüsusilə qeyd edib ki, yəhudi dövləti açıq şəkildə Səudiyyə Ərəbistanına daha az inkişaf etmiş təyyarələr verməyə çalışıb, lakin Amerika tərəfi Yaxın Şərq müttəfiqləri arasında bərabərlik axtarır.
Türkiyə müdafiə sənayesinin Fars körfəzinə genişlənməsinin Vaşinqtonun “F-35” məsələsi ilə bağlı son qərarına təsir göstərməsi olduqca mümkündür. Bu, xüsusilə də İsrailin Amerika gizli döyüşçülərinin Səudiyyə Ərəbistanına və ya Türkiyəyə çatmasının qarşısını almaq üçün pərdəarxası fəaliyyət göstərdiyini nəzərə alsaq, doğrudur.
Qeyd etmək lazımdır ki, Səudiyyə Ərəbistanı Pakistan-Çin “JF-17” çoxməqsədli qırıcı təyyarələrini almaqda maraqlı olduğunu bildirəndə Amerikanın təzyiqi rol oynayıb. Mənbələr qeyd edir ki, İslamabada təyyarələri almaq vədinə baxmayaraq, Ər-Riyad sonda Vaşinqtonun xəbərdarlıqları səbəbindən müqaviləni ləğv etmək məcburiyyətində qalıb.
Y. QACAR
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün ain.az saytını izləyin.
