Baku. Trend:
“Baku Network” platformasında “Tofiq Abbasovla dialoq” adlıanalitik videolayihənin növbəti buraxılışı yayımlanıb.
Trend xəbər verirki, proqramın qonağı Azərbaycan Dövlət Musiqi Mədəniyyəti Muzeyinindirektoru, əməkdar mədəniyyət işçisi, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfədoktoru Alla Bayramova olub.
"Mədəniyyət heç vaxt istirahət etmir. O, gecə-gündüz fasiləsizişləyir. Nöqtəli ola bilməz, davamlı olmalıdır”, - deyə A.Bayramova muzeyin fəaliyyətinin əsas prinsipini vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, “musiqi mədəniyyəti muzeyi” anlayışı hələsovet dövründə təsbit edilib: müəssisə 1967-ci ildə NazirlərKabinetinin əmri ilə yaradılıb.
“Bu o demək deyildi ki, muzey dərhal ziyarətçilər üçün açıldı.Əvvəlcə fondların formalaşdırılmasına başlanıldı. Bunun üçün zəminçoxdan mövcud idi. XX əsrin əvvəllərində Üzeyir Hacıbəyli iləpeşəkar bəstəkarlıq məktəbi formalaşsa da, Azərbaycan musiqimədəniyyətinin zəngin kökləri var – xalq musiqisi, alətlər,ənənələr”, – deyə o bildirib.
Direktor qeyd edib ki, ilk eksponat Müslüm Maqomayevin müğənniMəmməd Tağı Bağırova radioda çıxış etməsi xahişi ilə yazdığı qeydolub. İlk iri daxilolmalardan biri tarzən Əhməd Bakıxanovun 23 xalqçalğı alətindən ibarət kolleksiyası olub ki, bu da indiki toplununəsasını qoyub.
“Biz musiqi mədəniyyətimizin tarixini əks etdirən hər şeyitoplayırıq: şəxsi əşyalar, fotolar, afişalar, sənədlər, yazılar –aşıqlardan və xanəndələrdən tutmuş bəstəkar və müğənnilərədək”, –deyə o bildirib.
A. Bayramova vurğulayıb ki, muzeyi tez-tez səhvən musiqialətləri muzeyi adlandırırlar.
“Alətlər yalnız profilin bir hissəsidir. Heç də hər xalqınmuğamı, aşıq sənəti, bəstəkarlıq məktəbi və musiqili teatrı yoxdur.Biz bu kompleksin hamısını əks etdiririk”, – deyə o qeyd edib.
A. Bayramova tarın tarixinə xüsusi diqqət ayırıb.
“Müasir Azərbaycan tarı Şuşadan olan Mirzə Sadığın müəllifalətidir. O, simlər əlavə edib, onların sayını 11-ə çatdırıb,konstruksiyanı dəyişib, aləti daha mobil edib. Bu forma Qafqaz vəOrta Asiyaya yayılıb”, – deyə muzey direktoru vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, fondlarda 1880-ci illərə aid, Yevlaxsakininin tarda ifa etdiyini əks etdirən fotoşəkil saxlanılır.
“İddialara reaksiya vermək yox, sənədlərə əsaslanaraq irsimiziisrarla təbliğ etmək lazımdır”, – deyə o bildirib.
A. Bayramova 1955-ci ildə Ağdam rayonunun Gülablı kəndindən olanhəmkəndliləri tərəfindən Qurban Primova hədiyyə edilmiş xalçanı,həmçinin əsl adı İsfəndiyar Cavanşirov olan Xan Şuşinskinin rəsmitəltif sənədlərində hər iki adla göstərildiyini təsdiqləyənsənədləri nümunə kimi göstərib.
“Şuşa şəhərini Şərqin Musiqi Akademiyası adlandırırdılar.Muzeydə "Şuşa musiqiçiləri" adlı iki zal fəaliyyət göstərir. Onlarımüvəqqəti açmışdıq, lakin daimi ekspozisiya kimi saxladıq”, – deyəo qeyd edib.
Beynəlxalq fəaliyyət barədə danışan Bayramova, Qara Qarayevin100 illiyi və Bülbülün 125 illiyi münasibətilə Moskvada keçirilənsərgilərdən, həmçinin Beynəlxalq Muzeylər Şurasının strukturlarındafəaliyyətindən bəhs edib.
“İdarə heyətində Ermənistan Tarix Muzeyinin nümayəndəsi var. Bizbirgə işləməliyik. Mədəniyyət dialoq tələb edir”, – deyə ovurğulayıb.
Direktor tarixi birgəyaşayış mövzusuna da xüsusi diqqətyetirib.
“Fondlarda xalq musiqiçilərinin trio və ya böyük kollektivlərləçıxış etdiyini əks etdirən çoxlu foto və sənədlər var və çox vaxtkamançaçılar erməni millətindən olan nümayəndələr olub. Məsələn,Saşa Oqanezaşvili, Levon Qriqoryan”, – deyə o bildirib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan muğam ifaçıları ermənitoylarında da çıxış ediblər.
“Cabbar Qaryağdıoğlunun öz musiqiçiləri ilə bir erməni xadiminintoyunda çıxış etdiyini göstərən fotoşəkillər var. Müxtəlifşirkətlərin kataloqları və val yazıları təsdiqləyir ki,Qaryağdıoğlu, Qurban Primov və digərləri tez-tez ermənimusiqiçilərlə birlikdə çıxış ediblər. Ermənilər muğam ifaetmirdilər, xanəndə deyildilər, lakin çox vaxt kamançaçı olublar”,– deyə Bayramova qeyd edib.
O əlavə edib ki, işğal illərində bu materiallar nümayişetdirilməyib, lakin tarixi sübut kimi fondlarda qorunur.
“Bizdə 1920-ci illərin sonlarına aid Zəngəzur və QərbiAzərbaycan ərazisində hazırlanmış yazılar var. Orada müxtəlifmillətlərdən olan ifaçıların Azərbaycan mahnıları – "Sarı gəlin","Otuzbir", "Xalabacı" rəqslərini ifa etdikləri göstərilir. Bu,ümumi mədəni məkanın bir hissəsidir”, – deyə o vurğulayıb.
A. Bayramova xarici təcrübədən də nümunə gətirib. Qədim alətləransamblının Hildeshaym şəhərinə qastrolu zamanı o, Nizami haqqındamühazirə ilə çıxış edib.
“Mənə sual verdilər ki, Nizaminin abidəsi niyə İtaliyadaucaldılıb. Cavab verdim: çünki Azərbaycan açıq ölkədir. BizdəMotsartın, Teslanın, Şevçenkonun, Puşkinin abidələri var. Bu,tolerantlığın təzahürüdür”, – deyə o bildirib.
“Azərbaycanda heç vaxt yəhudilər təqib olunmayıb”, – deyəBayramova vurğulayıb və bunu tarixi yaddaşın mühüm elementi hesabetdiyini əlavə edib.
Sonda direktor qeyd edib:
“Keçmişdə çox ortaq məqamlarımız olub və indi də, prinsipcə, bumünasibətləri, xoş ənənələri bərpa etməyə heç nə mane olmur.Azərbaycan həmişə çoxmillətli, açıq ölkə olub. Mənim təhsil aldığımkonservatoriyada professor-müəllim heyəti arasında ermənimillətindən olan nümayəndələr çox idi. Mədəniyyət həmişəbirləşdirir”.
