Bir çox xalqlarda “göz dəymə” insanın enerjisinin, sağlamlığının və ya uğurunun başqasının baxışı, nəzəriilə pozulması kimi izah olunur. Xalq arasında buna “ nəfs, nəzər” deyilir.
Bəs bu hal doğrudanmı mövcuddur, yoxsa bu sadəcə psixoloji təsirdir?
Medicina.az xəbər verir ki, tibbi ədəbiyyatda “göz dəymə” termini yoxdur. Lakin bu vəziyyət çox zaman aşağıdakı hallar ilə əlaqələndirilir:
Psychosomatic Disorder
Anxiety Disorder
Stressə bağlı fizioloji reaksiyalar
Yəni insanın psixoloji vəziyyəti bədənində real simptomlara çevrilə bilər.
1. Nocebo Effekti – Mənfi İnancın Gücü
Elm bunu Nocebo Effect ilə izah edir.
Əgər insan:
“Mənə göz dəyib” deyə inanırsa
Özünü zəif hiss edəcəyini gözləyirsəbədən həqiqətən bu reaksiyanı yarada bilər.
Simptomlar:
Baş ağrısı
Halsızlıq
Ürək döyüntüsü
İştahsızlıq
2. Stress və Kortizolunsəviyyəsinin artması
Kimsənin paxıllıq etdiyini düşünmək belə stress yaradır.
Kortizol hormonu artır
Sinir sistemi gərginləşir
Bədəndə zəiflik və ağrı yaranır
Bu artıq real fizioloji reaksiyadır.
3. SosialTəsir
“Göz dəymə” anlayışı uşaqlıqdan şüuraltına yerləşir.
Şüuraltı qorxu yaradır
Hər pis halı “nəzər”lə əlaqələndirməyə səbəb olur.
4. Diqqət Effekti
İnsan özünü izlədikcə:
Kiçik simptomları böyüdür
Normal yorğunluğu xəstəlik kimi hiss edir.
Bu vəziyyət psixologiyada somatik fokuslanma kimi tanınır.
5. Enerji Yorğunluğu – Yüklənmə
Çox insanla ünsiyyət:
Zehni yorğunluq yaradır
Emosional tükənməyə səbəb olur
İnsan bunu “göz dəydi” kimi şərh edir.
Araşdırmalar göstərir ki, insanın inancları və gözləntiləri bədəndə real fiziki simptomlar yarada bilər. Yəni “göz dəymə” birbaşa enerji ötürülməsi olmasa da, onun təsiri psixoloji yol ilə tam real hiss edilə bilər.
“Göz dəymə” tibbi diaqnoz deyil. Lakin bu anlayışın arxasında duran stress, qorxu və şüuraltı təsirlər bədəndə real simptomlara səbəb ola bilər.
Yəni problem “kənardan gələn enerji” deyil, çox zaman daxildə yaranan reaksiyadır.
Aygün Musayeva
