Keçən il imzalanan İngiltərə–ABŞ ticarət sazişinin qaz istehsal edən İngiltərə müəssisələrinə zərər vurduğu ilə bağlı tənqidlərdən sonra İranla bağlı müharibə pivə istehsalı üçün vacib olan karbon qazı tədarükünü çətin vəziyyətə salır.
"Cebheinfo.az" xəbər verir ki, dünya yeni enerji şokunun mümkünlüyündən narahat olduğu bir vaxtda ingilislər daha spesifik bir məsələyə diqqət yönəldiblər: məşhur İngiltərə pivə stəkanının taleyi. Bu böhranda isə Donald Trampın izləri açıq şəkildə hiss olunur.
Cümə axşamı səhər saatlarında çıxışı zamanı İngiltərənin ticarət naziri Peter Kyle karbon qazı tədarükündə yaranan təzyiqlər səbəbindən mümkün pivə qıtlığı ilə bağlı ictimaiyyəti sakitləşdirməyə çalışıb.
Qazlı içkilərdən qida istehsalına, səhiyyədən hətta nüvə sənayesinin bəzi sahələrinə qədər geniş istifadə olunan bu qazın tədarükü İran münaqişəsi səbəbilə enerji xərclərinin artması ilə azalır. Bu isə qazın əlavə məhsul kimi istehsal olunduğu müəssisələrin fəaliyyətini zəiflədir.
“The Times” qəzetinin məlumatına görə, İngiltərə rəsmiləri Hörmüz boğazının bağlanması ehtimalına qarşı “ən pis ssenari”yə hazırlıq məqsədilə fövqəladə planlar hazırlayırlar.
Lakin ölkədə karbon qazı ilə bağlı təzyiq bu münaqişədən əvvəl də mövcud idi. ABŞ ilə imzalanan mübahisəli ticarət razılaşması İngiltərənin əsas karbon qazı mənbələrindən olan yerli bioetanol zavodlarını zəiflədib və ölkəni qlobal tədarükün azaldığı dövrdə daha həssas vəziyyətə salıb.
İngiltərənin ən böyük bioetanol müəssisələrindən biri olan Hull şəhərindəki Vivergo zavodu bu razılaşmadan sonra bağlanıb, Teesside bölgəsində yerləşən Ensus zavodu isə istehsalı dayandırıb. Ensus bu qərarı Trampın təriflədiyi İngiltərə–ABŞ ticarət sazişi ilə əlaqələndirib.
Karbon qazı böhranının qarşısını almaq üçün İngiltərə hökuməti ötən ay Ensus zavodunda istehsalı bərpa etmək məqsədilə 100 milyon funt sterlinq məbləğində dəstək paketi ayırıb. Nazir Peter Kyle bildirib ki, bu addımın əsas səbəbi bioetanol istehsalının əlavə məhsulu olan karbon qazının təmin edilməsidir.
Nazir, həmçinin qeyd edib ki, Orta Şərqdə gərginlik artmadan əvvəl belə, tədarük zəncirinin vacib hissələrinin qorunmasının əhəmiyyəti dərk olunmuşdu.
Ensus zavodunun yenidən fəaliyyətə başlaması qərarı İran münaqişəsinin ilk mərhələlərində qəbul olunub və hazırda karbon qazı istehsalı tam gücü ilə bərpa edilib. Rəsmilər insanları gündəlik istehlaklarını davam etdirməyə çağırıblar.
İngiltərə Pivə və Pab Assosiasiyası isə hər hansı təcili problemin olmadığını bildirərək ictimaiyyətdə panikanın qarşısını almağa çalışıb. Bununla belə, mümkün karbon qazı çatışmazlığı halında hökumətlə sıx əməkdaşlıq edəcəklərini vurğulayıb.
Fermerlərə xəbərdarlıq
Kəsim öncəsi heyvanların keyləşdirilməsi və ətin qablaşdırılması üçün qazdan asılı olan ingilis fermerlər daha çox narahatlıq keçirirlər.
Milli Donuz Yetişdiriciləri Assosiasiyasının siyasət üzrə məsləhətçisi Katie Jarvis bildirib ki, son dövrlərdə yaranan problemlər səbəbilə fermalarda çoxlu sayda donuz yığılıb.
O qeyd edib ki, Orta Şərqdə davam edən münaqişə vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər və bu, həm heyvan rifahı, həm də maliyyə çətinliyi yaşayan fermerlər üçün ciddi nəticələr doğura bilər.
Katie Jarvis Ensus zavodunun müvəqqəti olaraq yenidən açılmasını müsbət qiymətləndirərək, mümkün qaz qıtlığı zamanı ət sənayesinə üstünlük verilməsini təklif edib.
İngiltərə Ət Emalı Assosiasiyasının rəhbəri Con Povell də istehsalın bərpasını müsbət addım kimi qiymətləndirib və bunun vəziyyət dəyişərsə əlavə təminat yaradacağını bildirib.
Çıxarılan dərs
Kris Elliott bildirib ki, karbon qazı ilə bağlı mövcud problemlər İngiltərənin sənaye sektorunda uzun müddətdir davam edən zəiflikləri ortaya qoyur.
Onun sözlərinə görə, Ukrayna müharibəsi və enerji böhranı dövründə qəbul edilən qərarlar vəziyyəti daha da ağırlaşdırıb. Həmin dövrdə ölkədə mühüm gübrə zavodlarının bağlanması və yerli istehsalın kifayət qədər dəstəklənməməsi bu günkü problemlərə səbəb olub.
Elliott vurğulayıb ki, ölkənin yenidən belə bir qıtlıq riski ilə üzləşməsi əvvəlki böhrandan lazımi nəticələrin çıxarılmadığını göstərir.
Hökumət sözçüsü isə bildirib ki, Ensus zavodunun yenidən işə salınması karbon qazı tədarükünü gücləndirmək üçün atılmış vacib addımdır və Orta Şərqdəki hadisələrin təsirini azaltmaq üçün biznes qurumları ilə əməkdaşlıq davam edir.
