Oxumeni.az saytından əldə olunan məlumata görə, ain.az məlumat yayır.
Türkmənistan hakimiyyəti dizel yanacağının ixracına məhdudiyyət qoyub
Bu ayın əvvəlindən Türkmənistan ölkədən çıxan nəqliyyat vasitələrinin çənlərindəki dizel yanacağının miqdarına məhdudiyyətlər qoyub. Turkmen.news xəbər verir ki, artıq bu həcm 300 litrdən çox olmamalıdır və limitdən artıq olan hər litr üçün əlavə ödəniş tələb olunur.
Müvafiq tədbirlər Türkmənistan prezidenti Serdar Berdimuhamedov tərəfindən 30 martda imzalanan fərmanda öz əksini tapıb. Fərmana əsasən, sürücülər limitdən artıq olan hər litr yanacaq üçün 20 manat (qara bazar məzənnəsi ilə təxminən 1 dollar) ödəyəcəklər.
Məhdudiyyət əsasən ağır tonnajlı nəqliyyat vasitələrinə təsir edəcək. Yeni qaydaların tətbiqinə Dövlət Sərhəd və Dövlət Gömrük Xidmətləri, eləcə də dövlətə məxsus "Türkmənnebit" şirkəti cavabdehdir. Nəzarət məntəqələrində ölçmələr "Türkmənnebitönümləri" (Türkmən Neft Məhsulları) Baş İdarəsinin mütəxəssisləri tərəfindən aparılacaq.
Turkmen.news-un əldə etdiyi daxili təlimata əsasən, çəndəki hər bir nəqliyyat vasitəsinin yanacaq həcmi gömrükdə ölçüləcək və məlumatlar elektron uçot sisteminə daxil ediləcək. Limit aşıldığı təqdirdə, sürücüyə iki qəbz veriləcək: biri sürücü üçün, digəri isə rüsum ödənişi üçün bank üçün. Bütün ölçmələr ayrıca mühasibat kitabında da qeyd olunacaq. Təlimat saxtakarlığın və korrupsiyanın qarşısının alınmasına yönəlmiş əlavə nəzarət tədbirlərini nəzərdə tutur.
Nəşrin qeyd etdiyi kimi, Türkmənistanda yanacaq paylanmasında korrupsiya sistemli problem olaraq qalır. Dizel yanacağının rəsmi qiyməti litri 1 manat (təxminən 0,05 dollar) təşkil edir ki, bu da digər ölkələrlə müqayisədə xeyli aşağıdır. Müqayisə üçün, 2025-ci ilin yayında Özbəkistanda dizel yanacağının qiyməti litri təxminən 1 dollar, Qazaxıstanda 0,60 dollar və Rusiyada 0,90 dollar olub.
Bu qiymət fərqi yanacağın xaricə qanunsuz ixracını asanlaşdırır. Ölkə daxilində bu, çatışmazlığa səbəb olur: yanacaqdoldurma məntəqələri tez-tez yanacaq satışına qeyri-rəsmi məhdudiyyətlər tətbiq edir və bu limitləri aşdığına görə müəyyən edilmiş qiymətin 200%-ə qədər əlavə ödənişlər tətbiq olunur.
Yeni tədbirlərin qlobal yanacaq bazarındakı vəziyyətlə əlaqəli olduğu da qeyd olunur. ABŞ, İsrail və İran arasında münaqişənin kəskinləşməsi və əsas neft və qaz ixrac marşrutlarından biri olan Hörmüz boğazının blokadası yanacaq qiymətlərinin kəskin şəkildə artmasına səbəb olub. Son bir ay ərzində BƏƏ-də dizel yanacağının qiyməti 70%, ABŞ-da isə 50% artıb.
Bu fonda Türkmənistanda daxili və qlobal qiymətlər arasındakı fərq daha da əhəmiyyətli hala gəlib - təxminən 25 dəfə, bu da qanunsuz yanacaq ixracına stimulları artırıb.
Regionun digər ölkələri əvvəllər də oxşar məhdudlaşdırıcı tədbirlər tətbiq ediblər. Qazaxıstan 2025-ci ilin payızında neft məhsullarının ixracına tam qadağa qoyub (bu qadağa 2026-cı ilin may ayına qədər qüvvədə qalacaq), baxmayaraq ki, çənlərdəki yanacağın həcmi məhdud deyil. Rusiya həmçinin 1 apreldə neft məhsullarının ixracına tam qadağa qoyub və bu qadağa ən azı 31 iyula qədər qüvvədə qalacaq.
Əziz MUSTAFA
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün ain.az saytını izləyin.
