Bakı “strateji manevr qabiliyyəti” ilə mürəkkəb regionda bir çoxlarından fərqlənir...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə The Jerusalem Post nəşrində dərc olunmuş məqalədə qeyd edilib .
Nəşr yazır ki, Yaxın Şərqin qeyri-sabit geosiyasi mühitində dövlətlər adətən iki yanaşmadan birini seçir: ya dəyişikliklərə passiv reaksiya verirlər, ya da onları yüksək dəqiqliklə idarə etməyə çalışırlar. Son illərdə Azərbaycan inamla ikinci kateqoriyaya aid olduğunu sübut edib. Mürəkkəb mühitə və güclü qonşulara baxmayaraq, Bakı yalnız öz təhlükəsizliyi üçün deyil, həm də regional enerji bazarlarının sabitliyi, qlobal ticarət marşrutları və ümumi regional balans üçün mühüm strateji mərkəzə çevrilib.
İsrail üçün Azərbaycan sadəcə dost şiə dövləti və etibarlı enerji təchizatçısı deyil. Bu, ən mürəkkəb geosiyasi mühitlərdən birində incə hesablanmış strategiya ilə fəaliyyət göstərən aktordur. Bir çox dövlətlər əlaqələri tez qırdığı halda, Bakı həm rəqiblərlə dialoqu qorumağı, həm də müttəfiqlik münasibətlərini gücləndirməyi bacarıb. Bu yanaşma “strateji manevr qabiliyyəti” kimi xarakterizə olunur.
Azərbaycanın əsas üstünlüklərindən biri onun coğrafi mövqeyidir. Ölkə həm Rusiya, həm də İranla sərhədi olan yeganə dövlətdir. Bu iki regional güc təhlükəsizlik, siyasət və iqtisadiyyat baxımından davamlı çağırışlar yaradır. Belə şəraitdə Bakı son dərəcə ehtiyatlı və çevik xarici siyasət yürüdərək heç bir geosiyasi blokdan tam asılı vəziyyətə düşmür və Şərqlə Qərb, Şimalla Cənub arasında mühüm körpü rolunu oynayır.
Azərbaycan öz coğrafi mövqeyini qlobal təchizat zəncirlərində əvəzolunmaz elementə çevirərək bunu faktiki olaraq diplomatik qalxana transformasiya edib.
İsrail üçün Azərbaycan siyasətindən çıxarıla biləcək ən azı üç əsas dərs qeyd olunur:
1. Söz və kontekst vasitəsilə çəkindirmə
Azərbaycanın “ritorik çəkindirmə” yanaşması diqqət çəkir. İranla qonşu olan həm Azərbaycan, həm də Oman oxşar vəziyyətlərlə üzləşib. Lakin reaksiyalar fərqli olub. Oman daha ehtiyatlı və məhdud açıqlamalar verdiyi halda, Bakı açıq və sərt mövqe nümayiş etdirərək hücumları kəskin şəkildə pisləyib. Bu yanaşma hərbi eskalasiyaya getmədən rəqibə təsir göstərmək imkanını ortaya qoyur.
İsrail üçün bu, koordinasiyalı və strateji kommunikasiya baxımından mühüm nümunə hesab olunur.
2. Körpüləri yandırmamaq
Azərbaycan xarici siyasətinin əsas prinsiplərindən biri münasibətləri tam qoparmamaqdır. Bakı Rusiya, Türkiyə, Körfəz ölkələri və ABŞ ilə paralel əlaqələri qoruyur, eyni zamanda İsraillə sıx əməkdaşlıq edir və İranla gərgin münasibətlər fonunda belə dialoq kanallarını açıq saxlayır. Bu yanaşma ölkənin hər hansı bir blokdan asılı vəziyyətə düşməsinin qarşısını alır.
3. Güc yalnız müharibə üçün deyil, sülh üçün də vasitədir
Azərbaycan nümunəsi göstərir ki, hərbi güc yalnız müharibə üçün deyil, davamlı siyasi və iqtisadi sabitliyin təmin edilməsi üçün istifadə olunmalıdır. Ermənistanla uzunmüddətli münaqişədən sonra münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atılan addımlar – hava məkanının açılması, vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrinin qarşılıqlı səfərləri və enerji əməkdaşlığı – bu strategiyanın tərkib hissəsidir.
Məqalədə qeyd olunur ki, İsrail, Azərbaycan və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri arasında “Qüds–Bakı–Əbu-Dabi” formatında əməkdaşlıq modeli formalaşa bilər. Bu model təhlükəsizlik, enerji, su ehtiyatları, infrastruktur və texnologiyalar sahəsində yeni regional platforma rolunu oynaya bilər.
Azərbaycanın tarixi və geosiyasi xüsusiyyətləri ona qarşıdurmada olan tərəflər arasında əlaqə yaradan vasitəçi rolunu oynamağa imkan verir. Bu isə daha geniş çoxtərəfli əməkdaşlıq çərçivələrinin – “Avraam razılaşmaları 2.0” kimi təşəbbüslərin – formalaşmasına zəmin yaradır.
Nəticə etibarilə, İsrail Azərbaycanı yalnız tərəfdaş kimi deyil, həm də “suveren çeviklik” modeli kimi qiymətləndirməlidir. Bakı güclü, lakin ehtiyatlı siyasət yürüdərək, müttəfiq olmaqla yanaşı, asılılığa düşməməyin mümkün olduğunu göstərir. Bu yanaşma mürəkkəb geosiyasi mühitdə sabitlik və inkişaf üçün praktik yol xəritəsi təqdim edir.
Poliqon.info
