Yüzillərdir elm adamlarını düşündürən sual nəhayət cavabını tapdı: Pişiklər niyə həmişə ayaqları üstə düşür? Yaponiyanın Yamaquçi Universitetinin tədqiqatçıları pişiklərin havada özlərini necə döndərib təhlükəsiz şəkildə yerə endiklərini izah etdilər.
Milli.Az xəbər verir ki, tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bu qeyri-adi akrobatik bacarığın sirri onların kürəyindəki hədsiz elastik onurğa hissəsində gizlənir.
"The Anatomical Record" jurnalında dərc olunan təcrübədə pişik onurğaları üzərində aparılan testlər göstərdi ki, pişiklərin döş onurğası (thoracic spine) bel onurğasına (lumbar spine) nisbətən demək olar ki, üç dəfə daha elastikdir. Bu quruluş sayəsində pişiklər gövdələrinin yuxarı hissəsini bir artist kimi sürətlə çevirə bilir və bir neçə millisaniyə ərzində yerə baxacaq şəkildə mövqe tuturlar. Tədqiqatın rəhbəri Dr. Yasuo Hiquraşi bildirib ki, döş onurğası asanlıqla dönə bilir və bu hərəkət bel onurğasının da dönməsinə kömək edərək pişiyin ayaqları üstə enməsini təmin edir.
Pişiklərin havada dönmə qabiliyyəti 1800-cü illərdən bəri fiziklər tərəfindən "düşən pişik problemi" kimi araşdırılırdı. Fizika qanunlarına görə, bir cisim xarici təsir olmadan öz-özünə dönməməlidir; lakin pişiklər sanki bu qaydanı "pozur" kimi görünürdülər. İki yüz il ərzində inkişaf etdirilən nəzəriyyələr üç əsas modelə fokuslanmışdı: quyruq itələməsi, bükmə-döndürmə və sıxıb-döndürmə modelləri.
Dr. Hiquraşi və komandası real mexanizmi görmək üçün iki təcrübə aparıb:
Onurğa analizi: Universitetə bağışlanan pişik onurğaları xüsusi cihazla araşdırıldı. Məlum oldu ki, onurğa bütün boyu bərabər elastiklikdə deyil; döş onurğasının ön ayaqlara yaxın hissəsi daha çox dönmə qabiliyyətinə malikdir.
Video çəkiliş: İki yetkin pişik 1 metr hündürlükdən buraxıldı və hərəkətləri videoya alındı. Müşahidə edildi ki, pişiklərin ön gövdələri arxa gövdələrindən bir neçə millisaniyə əvvəl dönərək yerə baxır.
Bu tapıntılar pişiklərin "sıxıb-döndürmə" modeli ilə hərəkət etdiyini təsdiqlədi. Pişiklər ön pəncələrini içəri çəkib üst gövdələrini sürətlə döndərərkən, arxa ayaqlarını açaraq alt gövdələrini nisbətən sabit saxlayırlar. Daha sonra proses tərsinə çevrilir: arxa ayaqlar içəri çəkilir, ön pəncələr açılır və alt gövdə döndərilir. Üst və alt gövdə zidd istiqamətlərdə döndüyü üçün bucaq momenti dəyişmir və pişiklər fizika qanunları daxilində həmişə ayaqları üstə yerə enirlər.
Lalə Qüdrətova
Milli.Az
