Beynəlxalq Maliyyə İnstitutu (IIF) özünün "Qlobal Borc Monitoru" hesabatını dərc edib. Hesabata görə, qlobal borc yığılma sürəti ötən il kəskin şəkildə artaraq ötən il təxminən 29 trilyon dollar yüksələrək 348,3 trilyon dollara çatıb.
Hafta.az yazır ki, qlobal borc artımının təxminən üçdə ikisi artan büdcə kəsiri xərcləri səbəbindən inkişaf etmiş bazarlardan qaynaqlanır. Borc ehtiyatları həm inkişaf etmiş, həm də inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlarda yeni zirvələrə çatıb ki, bu da yığılmanın geniş təbiətini ortaya qoyur.
İnkişaf etmiş iqtisadiyyatlarda ümumi borc ötən ilin son rübündə 231,7 trilyon dollar, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə isə 116,6 trilyon dollara çatıb. Qlobal borcun ÜDM-ə nisbəti ardıcıl beşinci ildir ki, azalaraq 2025-ci ildə təxminən 308 faizə düşüb. Bu azalma əsasən inkişaf etmiş bazarlar tərəfindən idarə olunub, inkişaf etməkdə olan bazarlarda isə borcun ÜDM-ə nisbəti artmağa davam edərək 235 faizdən yuxarı yeni rekord səviyyəyə çatıb.
Qlobal borcun bölgüsünə baxdıqda, ev təsərrüfatlarının borcu ötən ilin dördüncü rübündə 64,6 trilyon dollara, korporativ borc 100,6 trilyon dollara, dövlət borcu 106,7 trilyon dollara və maliyyə sektorunun borcu 76,4 trilyon dollara yüksəlib. Dövlət borcları 2025-ci ildə qlobal borc artımının 10 trilyon dollarından çoxunu təşkil edib və artımın təxminən dörddə üç hissəsi Çin, ABŞ və Avrozonanın payına düşüb.
Avropada dövlət borcunun genişlənməsi əsasən Fransa və İtaliyada, ardınca Almaniyada cəmləşib. Çində artımla yanaşı, inkişaf etməkdə olan bazarlarda dövlət borcunun toplanması ən çox Braziliya, Meksika və Rusiyada müşahidə olunub.
ÜDM-ə nisbət kimi nəzərdən keçirildikdə, ev təsərrüfatlarının borcu 2025-ci ilin son rübündə əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 57,5 faizdən 57 faizə, qeyri-maliyyə korporativ borcu 88,4 faizdən 88,2 faizə, maliyyə sektorunun borcu isə 69,8 faizdən 68,2 faizə düşüb. Eyni dövrdə dövlət borcunun nisbəti 93 faizdən 94,8 faizə yüksəlib.
Türkiyədə borcun ÜDM-ə nisbəti nəzərə alındıqda, ötən ilin son rübündə əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə ev təsərrüfatlarının borcu 9,9 faizdən 10,1 faizə, qeyri-maliyyə korporativ borcu isə 37,3 faizdən 38,2 faizə yüksəlib, dövlət borcu isə 27,5 faizdən 26,8 faizə, maliyyə sektorunun borcu isə 17,5 faizdən 17,3 faizə düşüb. Hesabatda bildirilir ki, gələcəkdə qlobal borc yığımının, xüsusən də ABŞ, Çin, Almaniya, Yaponiya və Hindistanda artan dövlət borclanma ehtiyacları səbəbindən güclü qalacağı gözlənilir.
