Səudiyyə Ərəbistanında Nafud səhrasının su altında qalmış çökəkliyində yerləşən qədim Cubbə şəhəri vaxtilə suyun hökm sürdüyü ərazidə bu gün də yaşayışını davam etdirir...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə DailyGalaxy yazır.
Bildirilir ki, hündür qum təpələri və yandırıcı istinin əhatəsində olan bu ucqar yaşayış məntəqəsi peyk görüntülərində gizli yeraltı sular hesabına mövcud olan təəccüblü kənd təsərrüfatı həyatından xəbər verən parlaq yaşıl dairələrdən ibarət mozaika kimi seçilir.
Cubbənin paleo-göl çökəkliyində yerləşməsi onun unikal mikroiqlimini qoruyub saxlamasına şərait yaradıb. Yaxınlıqda yerləşən, 1264 metr hündürlüyə qalxan Cəbəl Umm Sinman dağı bu prosesdə mühüm rol oynayır. İki qabarıq təpəni xatırladan, dincələn dəvəyə bənzər silueti dağın adının yaranmasına ilham verib - bu ad "iki dəvə qabarığı olan dağ" kimi tərcümə olunur.
NASA-nın Yer Observatoriyasının hesabatında qeyd olunur ki, dağın kütləvi forması "külək kölgəsi" yaradır və şəhəri qərb və şərqdən əsən səhra küləklərinin gətirdiyi qumun böyük hissəsindən qoruyur.
Maraqlıdır ki, bu təbii baryer kənd təsərrüfatının inkişafına da töhfə verib. Bu ərazidə müasir əkinçiliyin böyük hissəsi orbitdən də görünən xarakterik dairəvi sahələr yaradan dairəvi suvarma sisteminə əsaslanır. Yeraltı su hövzəsi sayəsində yaşayış məntəqəsi bu son dərəcə quraq zonada belə suya çıxışını davam etdirir.
Vacib məqam ondan ibarətdir ki, kənd təsərrüfatı əhəmiyyətindən əlavə, Cubbə Səudiyyə Ərəbistanının ən zəngin arxeoloji zonalarından biridir. Cəbəl Umm Sinmanın qayalı ətəklərində təxminən 5500 yazı və 2000 heyvan təsviri yayılıb. Bunlara leopardlar, dəvəquşuları və 1000-dən çox dəvə təsviri daxildir. Hesab olunur ki, bu təsvirlərin yaşı azı 10 min ildir.
Məqalədə deyilir:
"Bu ərazi, ehtimal ki, digər göllərin Ərəbistan yarımadasında təxminən 5000 il əvvəl qurumasından sonra belə uzun müddət qorunan sabit su təchizatı sayəsində qədim insanlar üçün mühüm keçid nöqtəsi olub. Peyk görüntülərində görünən zəif seçilən yolların bu qədim səyyahların istifadə etdiyi cığırlarla üst-üstə düşdüyü ehtimal edilir. Daşa həkk olunmuş bu irs UNESCO-nun Ümumdünya İrsi obyektinin bir hissəsidir və Şuveymis yaxınlığındakı qayaüstü rəsmləri də əhatə edir".
Maraqlıdır ki, Cubbənin landşaftı planet tarixində Ərəbistan yarımadasının indiki dövrdən xeyli daha yaşıl olduğu anı əks etdirir. İqlim şəraitinin dəyişməsi və səhralaşmanın yayılması ilə regiondakı şirin su göllərinin əksəriyyəti yoxa çıxıb.
"Cubbə gölü daha rütubətli dövrdə mövcud olan şirin su mənbələri şəbəkəsinin bir hissəsi idi. Region daha quraq hala gəldikdə belə, Cubbə gölü qum təpələri arasında yerləşməsi və yeraltı sularla qidalanması sayəsində müəyyən müddət şirin suyu saxlamış ola bilər", deyə NASA-nın Yer Observatoriyası qeyd edib.
Vacibdir ki, bu cür məkanların mövcudluğu insanın qədim miqrasiya marşrutları ilə bağlı aparılan araşdırmaların sayının artması ilə təsdiqlənir. Ehtimal olunur ki, Cubbə kimi su ilə zəngin əsas dayanacaq nöqtələri erkən insan populyasiyalarının quraq ərazilərdən keçidində həlledici rol oynayıb.
Poliqon.info
