Amerika şəhərləri üzərində aparılan yeni bir araşdırma, insanların hər gün kiminlə ünsiyyət qurduğunu müəyyən edən görünməz sosial sərhədlərlə əhatə olunduğunu ortaya qoydu.
Ölkə.az xəbər verir ki, alimlər milyonlarla sakinin hərəkətlərini təhlil edərək, ABŞ-ın demək olar bütün böyük şəhərlərində gizli bir quruluş aşkar ediblər. “Varlı və əsasən ağdərili məhəllələr unikal "təcrid halqalarına", şəhər mərkəzlərinə yaxın kasıb məhəllələr isə qapalı "seqreqasiya mərkəzlərinə" çevrilir. Bununla bağlı nəticələr "Nature Cities" nəşrində dərc edilib.
London Universitet Kollecinin tədqiqatçıları insanların məhəllələr, mağazalar, restoranlar, muzeylər və digər ictimai məkanlar arasında necə hərəkət etdiyini izləmək üçün anonim mobil telefon məlumatlarından istifadə ediblər. Daha sonra onlar bu məlumatları gəlir və əhali tərkibi haqqında demoqrafik məlumatlarla müqayisə ediblər. Nəticələr həyəcanverici idi: insanlar eyni şəhərdə yaşasalar belə, onların gündəlik marşrutları digər sosial qrupların sakinləri ilə demək olar ki, kəsişmir.
Alimləri xüsusilə təəccübləndirən məqam, bu nümunənin tədqiq edilən 383 şəhərin demək olar ki, hər birində təkrarlanması idi. Kənarlarda sakinlərin demək olar ki, yalnız öz sosial təbəqələrindən olan insanlarla - oxşar gəlir və mənşəyə malik insanlarla qarşılıqlı əlaqədə olduğu zonalar yaranır. Bu arada, mərkəzi ərazilərdə şəhərin digər hissələrindən olan sakinlərin nadir hallarda daxil olduğu təcrid olunmuş məkanlar yaranır. Alimlər bu strukturları "görünməz sərhədlər" adlandırırlar, çünki onlar fiziki cəhətdən yoxdur, lakin sosial baxımdan çox sərt fəaliyyət göstərirlər.
Tədqiqatın müəllifləri hesab edirlər ki, bu nümunələrin çoxu tarixi ayrı-seçkiliyə və 20-ci əsrin mənzil siyasətinə əsaslanır. Nyu-York şəhərindəki Cənubi Bronks, Çikaqonun Cənubi Saydı və Los-Ancelesdəki Cənubi Mərkəzi kimi məhəllələr hələ də onilliklər boyu davam edən irqi və iqtisadi ayrı-seçkiliyin nəticələrini daşıyır.
Maraqlıdır ki, COVID-19 pandemiyası bu təcridi müvəqqəti olaraq daha da şiddətləndirdi. Karantinlər zamanı insanların məhəllələrini tərk etmə ehtimalı daha da azaldı və sosial ayrı-seçkilik kəskin şəkildə artdı. 2022-ci ilə qədər əksər şəhərlər əvvəlki qarışıqlıq səviyyələrinə qayıtmışdı, lakin bəzi yerlərdə - məsələn, Boston və San-Fransiskoda - artan təcrid davam etdi.
Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, problem sosial ədalətdən kənara çıxır. Müxtəlif əhali qrupları demək olar ki, qarşılıqlı əlaqədə olmadıqda, bu, iqtisadiyyata, təhsilə, səhiyyəyə və hətta innovasiyaya da təsir göstərir.
Şəhərlər ənənəvi olaraq ideyaların və mədəniyyətlərin qarışdığı məkanlar kimi qəbul edilib, lakin tədqiqatlar göstərir ki, əslində bir çox meqapolislər bir-biri ilə bir-birinə bağlı olmayan dünyaların mozaikasına çevrilir.
Mürtəza
