Ankara, 29 may, AZƏRTAC
Zəngəzur dəhlizi Cənubi Qafqazın geosiyasi gələcəyinə, Türk dünyasının inteqrasiya potensialına, regional güc balansının transformasiyasına, Avrasiyada enerji və ticarət proseslərinə birbaşa təsir edən çoxsəviyyəli strateji layihədir.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikri beynəlxalq münasibətlər üzrə türkiyəli ekspert Mehmet Gökhan Özçubukçu jurnalistlərə bildirib. O, Zəngəzur ərazisinin tarixən azərbaycanlıların yaşadığı bir bölgə olduğunu və bunun Azərbaycanın coğrafi bütövlüyü üçün çox vacib əhəmiyyət kəsb etdiyini xatırladıb.
“Sovet dövründə Zəngəzur bölgəsinin bir hissəsinin Ermənistana verilməsi Azərbaycanın böyük bir hissəsi ilə Naxçıvan arasında quru əlaqəsini kəsdi və sonuncunu anklava çevirdi. Söhbət təkcə Azərbaycanın coğrafi bölgüsündən deyil, həm də Türk dünyasının bütövlüyünün məhv edilməsindən gedir”, - deyə M.G.Özçubukçu bildirib. Onun sözlərinə görə, Türkiyədən Azərbaycan və Xəzər dənizi vasitəsilə Mərkəzi Asiya və Çinə qədər uzanan yeni nəqliyyat və logistika arteriyası işə düşdüyü təqdirdə, bu marşrut Avrasiyanın geoiqtisadi mərkəzinə çevriləcək.
“Xüsusilə son illərdə qlobal ticarət yollarının transformasiyası Zəngəzur dəhlizinin əhəmiyyətini artırıb. Rusiya-Ukrayna müharibəsinin mənfi nəticələri, Qırmızı dəniz və Süveyş kanalı bölgəsində təhlükəsizlik böhranı və Çinin “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsü çərçivəsində alternativ marşrutlar yaratmaq istəyi Orta Dəhlizin strateji dəyərini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Zəngəzur dəhlizi də məhz burada oyuna daxil olur”, - deyə türkiyəli ekspert bildirib və bu məsələnin yalnız iqtisadiyyat müstəvisi ilə məhdudlaşmadığını vurğulayıb. Onun fikrincə, 44 günlük Vətən müharibəsindən sonrakı dövr Azərbaycan öz mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirərək regiondakı status-kvonu dəyişdirib, Zəngəzur dəhlizi isə mövcud geosiyasi reallıqları möhkəmləndirərək bu transformasiyanın iqtisadi və strateji təməlini formalaşdırır. O, həmçinin yeni marşrutun Türk dünyası üçün simvolik və strateji əhəmiyyətini vurğulayıb.
“Türkiyədən Azərbaycana, daha sonra Qazaxıstan, Özbəkistan və digər Orta Asiya ölkələrinə fasiləsiz əlaqə imkanı Türk Dövlətləri Təşkilatının praktiki olaraq güclənməsinə töhfə verəcək. Uzun illər mədəni diskurs səviyyəsi ilə məhdudlaşan Türk dünyasının inteqrasiyası konkret geosiyasi və iqtisadi təməl qazanacaq. Buna görə də Zəngəzur dəhlizi təkcə tranzit yolu deyil, həm də Avrasiyaya yönəlmiş yeni geosiyasi arxitekturanın təməli kimi də qəbul edilir”, - deyə M.G.Özçubukçu bildirib.
Zəngəzur dəhlizinin Türkiyə üçün əhəmiyyətinə gəldikdə, ekspert qeyd edib ki, bu layihə Ankaranın Avrasiya və Türk dünyasına yönəlmiş çoxşaxəli geosiyasi strategiyasının vacib elementi hesab olunur: “Başqa sözlə, Zəngəzur dəhlizi Ankara üçün sadəcə tranzit təşəbbüs deyil, həm də iqtisadi, strateji, diplomatik və geomədəni təsir aspektləri olan hərtərəfli regional layihədir. Əminəm ki, bu marşrut Türkiyənin uzunmüddətli strateji hədəflərinin mərkəzində qalacaq”.
O qeyd edib ki, Zəngəzur dəhlizinin açılışı Ankaraya Orta Asiya regionuna daha qısa, daha iqtisadi və daha təhlükəsiz çıxış imkanı təmin edəcək.
“Bu, həm nəqliyyat xərclərini azaldacaq, həm də Türkiyənin Avrasiya ticarətində strateji əhəmiyyətini artıracaq. Zəngəzur dəhlizinin açılışı Türkiyə ilə Azərbaycan arasında strateji tərəfdaşlığın dərinləşməsi, Cənubi Qafqazda sabitliyin və təhlükəsizlik arxitekturasının möhkəmlənməsi deməkdir”, - deyə türk ekspert fikrini yekunlaşdırıb.
