AZ
Mövzular
İqtisadiyyat
22.05.2026 ◦ 00:06

​Seysmologiyada inqilab:

Alimlər bəzi bölgələrdə nəhəng zəlzələlərin niyə daha da böyümədən qəfil dayandığını aşkar ediblər. Sakit okeanının dərinliklərində aparılan araşdırma, təbiətin bəşəriyyəti böyük fəlakətlərdən qoruyan gizli bir "əyləc sisteminə" sahib olduğunu ortaya çıxarıb.Metbuat.az xəbər verir ki, İndiana Universitetində həyata keçirilən araşdırma çərçivəsində geoloqlar Ekvador sahillərində yerləşən Gofar fay xətti üzərində genişmiqyaslı elmi iş aparıblar. Tədqiqat nəticəsində məlum olub ki, fay xətlərinin daxilində yerləşən xüsusi "baryer" zonaları yeraltı təkanların enerjisini udur və daha dağıdıcı qırılmaların qarşısını alır. Mütəxəssislər müəyyən ediblər ki, bu xüsusi baryer zonalarındakı boşluqlar dəniz suyu ilə doludur. Güclü zəlzələ baş verdiyi anda bu su və məsaməli qayalar birlikdə hərəkətə keçir. Bu sinerji zəlzələnin yaratdığı enerjini və qırılma sürətini kəskin şəkildə yavaşladır. Alimlər bu mexanizmi texnologiyada fövqəladə hallarda sistemləri tamamilə dayandıran təhlükəsizlik düyməsinə - "Kill Switch"ə bənzədirlər. Məhz bu təbii sistem sayəsində bir çox böyük zəlzələ fəlakətə çevrilmədən lokallaşdırılır.Bu inqilabi kəşf seysmologiya elmində yeni bir dövrün qapısını aça bilər. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, tapılan yeni məlumatlar xüsusilə böyük zəlzələ riski daşıyan qitə və bölgələrdə daha dəqiq və effektiv "erkən xəbərdarlıq sistemləri"nin qurulmasına kömək edəcək. Bundan əlavə, uzun illərdir böyük zəlzələ gözlənilən Kaliforniyadakı Hayvord fay xətti kimi təhlükəli zonalar da artıq bu metodla yenidən araşdırılacaq. Fayların daxilində bu növ qoruyucu baryerlərin olub-olmaması yoxlanılacaq.Elm dünyasında böyük əks-səda doğuran bu kəşfdən sonra tədqiqat qrupu hərəkətə keçib. Alimlər indi bu təbii "əyləc" mexanizminin dünya miqyasındakı digər aktiv fay xətlərində də mövcud olub-olmadığını müəyyən etmək üçün qlobal araşdırmalara başlayıblar. Əgər bu sistem digər faylarda da aşkar olunarsa, zəlzələ proqnozlarında və risk xəritələrində köklü dəyişikliklər edilə bilər.

Nazim Hüseynzadə / Metbuat.az

Seçilən
60
21
metbuat.az

10Mənbələr