Bir neçə NATO ölkəsi ABŞ-ın ittifaqdan çıxması və ya kollektiv müdafiəni bloklaması halında gizli şəkildə hərbi planlar hazırlayır. Bunu bir neçə ölkənin yüksək vəzifəli zabitləri ilə müsahibələr sübut edir.
RBK-Ukraine The Economist-in Avropanın ABŞ-ın köməyi olmadan özünü necə müdafiə etməyi planlaşdırdığı ilə bağlı məqaləsini ümumiləşdirir.
Buna səbəb ABŞ prezidenti Donald Trampın yanvar ayında Danimarka Krallığının tərkibində muxtar ərazi olan Qrenlandiyanı ilhaq etmək təhdidi olub. "Qrenlandiyadakı böhran həyəcan siqnalı idi. Biz başa düşdük ki, bizə B Planı lazımdır", - deyə İsveç müdafiə rəsmisi bildirib.
May ayının əvvəlində Black Jack tank briqadasından 4000 əsgər NATO-nu Rusiya təhlükəsindən qorumaq üçün Polşaya göndərilməyə hazırlaşırdı. İki həftədən az müddət sonra göndərilmə ləğv edildi - bir ayda ikinci dəfə.
Daha əvvəl Tramp Almaniyadan 5000 əsgərin çıxarıldığını elan etmiş və Avropanın müdafiəsində böyük bir boşluğu doldurmalı olan kruiz raket bölməsinin yerləşdirilməsini ləğv etmişdi.
Səbəb: prezidentin İrandakı müharibəsinə Avropanın dəstəyinin olmamasından qəzəbi.
NATO tək bir dirijoru olan simfonik orkestr kimi qurulub - minlərlə şəxsi heyəti olan qərargah şəbəkəsinə nəzarət edən bir amerikalı general.
"ABŞ rəhbərliyi ittifaqı bir yerdə saxlayan yapışqandır. Onsuz, çox güman ki, parçalanmanı görərdik", Brüssel Azad Universitetindən Luis Simon deyir.
Müsahibə verilən rəsmilərdən heç biri Amerikanın geri çəkilməsini sürətləndirməkdən qorxaraq açıq danışmaq istəmədi. "The Economist" jurnalındakı bir məlumatda NATO-nun baş katibi Mark Rutte "bu barədə danışmağı sözün əsl mənasında qadağan etmişdi, çünki o, bunun odun üzərinə yağ tökə biləcəyinə inanır" deyə bildirilir.
Alternativ strukturun əsasını, ən azı şimalda, Baltikyanı ölkələr, Skandinaviya və Polşa koalisiyası təşkil edəcək. Londonda yerləşən RUSI beyin mərkəzinin əməkdaşı Edvard Arnoldun sözlərinə görə, NATO üzvlərinin təxminən üçdə biri 5-ci maddədən asılı olmayaraq "ilk gündən döyüşəcək".
O deyir: "Heç kim portuqalların Şimali Atlantika Şurasında müzakirə üçün gəlməsini gözləməyəcək".
Ən real alternativ, əsasən Baltikyanı və Skandinaviya ölkələrindən ibarət on koalisiya olan Britaniyanın rəhbərlik etdiyi Birgə Ekspedisiya Qüvvələri (JEF) hesab olunur.
NATO-dan fərqli olaraq, JEF "konsensus olmadan vəziyyətlərə cavab verə bilər" və artıq Böyük Britaniya sayəsində özünün təhlükəsiz rabitə şəbəkələrinə və nüvə örtüyünə malikdir.
Lakin, JEF-in zəif cəhətləri var: Fransa, Almaniya və Polşa iştirak etmir və bir rəsminin sözlərinə görə, Böyük Britaniyanın özü "Daunton Abbey sindromundan əziyyət çəkir - o, özünü göstərməyə davam edir, amma resursları yoxdur".
Xatırladaq ki, Pentaqon əvvəllər Avropadakı briqada döyüş qruplarının sayını dörddən üçə endirərək 2021-ci il səviyyəsinə qaytarmışdı. Bu qərar "Amerika Birinci" gündəliyinin bir hissəsi kimi təqdim olunur və NATO müttəfiqlərini qitənin müdafiəsi üçün daha böyük məsuliyyət daşımağa məcbur etmək məqsədi daşıyır.
Əziz Mustafa
