.jpg)
“Ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyaları son illərdə qlobal urbanizasiya siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib. Rəqəmsal texnologiyalar, enerji səmərəliliyi və dayanıqlı idarəetmə prinsiplərinə əsaslanan bu model artıq yalnız texnoloji yenilik deyil, iqtisadi və sosial inkişaf strategiyası kimi qiymətləndirilir. Dünyada urbanizasiya sürətləndikcə şəhərlərin üzləşdiyi nəqliyyat sıxlığı, enerji istehlakı, ekoloji təzyiq və sosial xidmətlərə çıxış problemləri yeni idarəetmə yanaşmalarını zəruri edir. “Ağıllı şəhər” modeli məhz bu çağırışlara texnologiya əsaslı həll təqdim etməyə hesablanıb.
BMT-nin proqnozlarına görə, 2050-ci ilə qədər dünya əhalisinin təxminən 68 %-i şəhərlərdə yaşayacaq. Bu isə infrastruktur və resurs idarəçiliyi üzərində böyük təzyiq yaradacaq. Beynəlxalq Enerji Agentliyi və Dünya Bankının hesabatlarında qeyd olunur ki, ağıllı şəhər sistemləri enerji istehlakını azaltmaq, nəqliyyat axınını optimallaşdırmaq və kommunal xidmətlərin səmərəliliyini artırmaq baxımından mühüm iqtisadi üstünlüklər yaradır. Sensor texnologiyaları, rəqəmsal idarəetmə platformaları və süni intellekt əsaslı sistemlər şəhər idarəçiliyində xərclərin azalmasına və xidmət keyfiyyətinin yüksəlməsinə imkan verir.
“Ağıllı kənd” konsepsiyası isə urbanizasiya ilə kənd inkişafı arasında balans yaratmağa yönəlib. Bir çox ölkələrdə kənd ərazilərindən şəhərlərə intensiv miqrasiya regional iqtisadi fərqləri dərinləşdirir. Bu səbəbdən rəqəmsal texnologiyaların kənd təsərrüfatı, enerji və sosial xidmətlərə inteqrasiyası yeni inkişaf modeli kimi ön plana çıxır. Ağıllı suvarma sistemləri, rəqəmsal aqrar platformalar, alternativ enerji həlləri və onlayn dövlət xidmətləri kənd yerlərində məhsuldarlığın və həyat keyfiyyətinin artırılmasına imkan yaradır.
Azərbaycan son illərdə bu istiqamətdə regionda diqqət çəkən ölkələrdən biri kimi çıxış edir. Xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” layihələri müasir urbanizasiya və dayanıqlı inkişaf modelinin tətbiqi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu layihələrdə yaşıl enerji, rəqəmsal idarəetmə, ağıllı nəqliyyat və resurs səmərəliliyi əsas prioritetlərdən biri hesab olunur. Beynəlxalq ekspertlər bu yanaşmanı postmünaqişə dövründə müasir şəhərsalma modelinin formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətli nümunə kimi qiymətləndirirlər.
Qlobal təcrübədə Sinqapur, Cənubi Koreya və BƏƏ kimi ölkələr ağıllı şəhər modellərinin ən uğurlu nümunələri sırasında göstərilir. Bu şəhərlərdə nəqliyyatın rəqəmsal idarə olunması, enerji istehlakının monitorinqi və ictimai xidmətlərin avtomatlaşdırılması iqtisadi səmərəliliyi artırıb. Eyni zamanda kənd təsərrüfatında İsrail və Niderland kimi ölkələr ağıllı kənd təsərrüfatı texnologiyaları hesabına məhdud resurslarla yüksək məhsuldarlığa nail olublar.
