Hörmüz boğazı ətrafındakı vəziyyətlə əlaqədar dünya bazarlarında neft qiymətlərinin yüksək olması fonunda Azərbaycanın cari əməliyyatlar hesabının profisiti 2026-cı ildə ümumi daxili məhsulun (ÜDM) 9-10 %-ni təşkil edə bilər.
Azreform.info Niderlandın ən böyük bank qrupu olan "ING Group"a istinadən xəbər verir ki, xammal mallarının qiymətinin artması və portfel investisiyalarının əhəmiyyətli dərəcədə axını MDB-4 regionu ölkələrində (Azərbaycan, Ermənistan, Qazaxıstan və Özbəkistan) karbohidrogen ixracatçılarının xarici buferlərini gücləndirir və regional valyutaların məzənnələrini dəstəkləyir.
Yaxın Şərqdəki eskalasiya, o cümlədən Hörmüz boğazı ətrafında davam edən gərginlik və risklər xammal üzrə yüksək qiymətləri möhkəmləndirib. Mövcud vəziyyəti nəzərə alaraq ING 2026-cı il üçün neft qiymətləri üzrə proqnozunu 4 ABŞ dolları artıraraq bir barel üçün 93 ABŞ dollarına çatdırıb. Makroiqtisadi həssaslığa əsasən, Azərbaycan və Qazaxıstan əsas benefisiarlar olaraq qalır, Özbəkistan və Ermənistanda isə vəziyyət daha balanslaşdırılmış görünür.
"Neft qiymətlərinin yeni ssenarisində Azərbaycanın cari əməliyyatlar hesabının profisiti bu il ÜDM-in 9-10 %-ni, icmal büdcənin profisiti isə ÜDM-in 4 %-ni təşkil edə bilər", - hesabatda qeyd edilib.
ING-nin qiymətləndirmələrinə görə, qlobal iqtisadiyyatdakı vəziyyətlə əlaqədar olaraq MDB-4 ölkələri hazırda müəyyən inflyasiya təzyiqi ilə üzləşirlər.
Bununla yanaşı, inflyasiya təzyiqinin artması pul-kredit siyasətinin sərtləşdirilməsi istiqamətində proqnozlara yenidən baxılmasına gətirib çıxarır. Bildirilib ki, bu halın regionda iqtisadi fəallığa əhəmiyyətli dərəcədə təsir edəcəyi ehtimalı azdır.
Analitiklər vurğulayırlar ki, portfel investisiyalarının güclü axını MDB-4 valyutaları üçün əsas müsbət amildir.
"Biz ötən ayla müqayisədə MDB-4 ölkələrnin üzən valyutalarının qısa və ortamüddətli perspektivlərinə daha nikbin baxırıq. Lakin iqtisadiyyatların struktur transformasiyasında əldə olunan uğurlar təsdiqlənənə qədər uzunmüddətli baxışımızda ehtiyatlı qalırıq. Portfel axınlarından yüksək asılılıq "ikiuclu çomaq" ola bilər, çünki birbaşa xarici investisiyalar (BXİ) sahəsindəki strateji tərəfdaşlardan fərqli olaraq, maliyyə investorları asanlıqla çaxnaşmaya düşürlər", - ING ekspertləri hesab edirlər.
Analitiklərin fikrincə, idxal inflyasiyası (Avropa İttifaqı, Çin və digər tərəfdaşlarla əlaqələr vasitəsilə) ilə yanaşı, daxili amillər də Azərbaycan istisna olmaqla əksər iqtisadiyyatlarda təzyiqləri gücləndirir.
"Azərbaycan idxal inflyasiyası risklərinə məruz qalır ki, bu da Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) 2026-2027-ci illər üçün yenidən nəzərdən keçirilmiş inflyasiya proqnozunda öz əksini tapıb, lakin ÜDM-in artım templərinin yüksək olmaması səbəbindən zəif daxili təzyiq nümayiş etdirir. Bununla əlaqədar olaraq, 2026-2027-ci illər üçün MDB-4 ölkələrində inflyasiyanın artım istiqamətində yenidən nəzərdən keçirildiyini təsdiqləyirik", - ING ekspertləri vurğulayıblar.
Qeyd edək ki, qlobal enerji bazarlarındakı mövcud vəziyyəti nəzərə alaraq, AMB 2026-cı il üçün tədiyyə balansının cari əməliyyatlar hesabının profisitinə dair proqnozunu əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıraraq 5,5 milyard ABŞ dollarına (may ayı qiymətləndirməsi) çatdırıb. AMB fevral ayında isə cari əməliyyatlar hesabının profisitini 2,8-3 milyard ABŞ dolları qiymətləndirmişdi.
Xatırladaq ki, 2025-ci ilin yekunlarına əsasən, Azərbaycanın tədiyə balansının cari əməliyyatlar hesabının profisiti 3,5 milyard ABŞ dolları və ya ÜDM-in 4,6 %-ni təşkil edib.(Report)
