Azərbaycanda son illər boşanmaların sayının artması cəmiyyətdə ən çox müzakirə olunan sosial məsələlərdən biridir.
“Cebheinfo.az”-ın araşdırmasına görə, bu proses təkcə bir səbəblə bağlı deyil və burada həm ailə modelinin dəyişməsi, həm də sosial-iqtisadi faktorlar mühüm rol oynayır.
Sosioloqların fikrincə, ənənəvi ailə modeli əvvəlki illərlə müqayisədə ciddi şəkildə dəyişib. Keçmişdə ailələrdə daha çox kollektiv məsuliyyət və dözümlülük ön planda olduğu halda, indi fərdi azadlıq, şəxsi rahatlıq və psixoloji uyğunluq məsələləri daha çox önəm qazanır. Bu isə ailədaxili münasibətlərdə gözləntilərin dəyişməsinə səbəb olur.
Boşanmaların əsas səbəbləri sırasında məişət zorakılığı, xəyanət, alkoqol və narkotik asılılığı, iqtisadi problemlər, xarakter uyğunsuzluğu və psixoloji hazırlığın zəif olması dayanır. Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin açıqlamalarında da məişət zorakılığı və asılılıqların əsas faktorlar sırasında olduğu qeyd edilir.
Digər mühüm amil sosial şəbəkələrin və müasir həyat tərzinin ailə münasibətlərinə təsiridir. Psixoloqlar hesab edir ki, insanlar artıq münasibətlərdə daha az kompromisə gedir, problemləri həll etmək əvəzinə ayrılığı çıxış yolu kimi seçirlər.
Bununla yanaşı, sosial mediada “ideal həyat” görüntülərinin yayılması ailələr arasında müqayisə və narazılığı artırır.Erkən yaşda və emosional hazırlıq olmadan qurulan nikahlar da boşanmaların artmasına təsir edən əsas səbəblərdəndir. Bir çox hallarda tərəflər ailə həyatının məsuliyyətini tam anlamadan evlənir və qısa müddət sonra ciddi konfliktlər yaranır.
Araşdırmalara görə, boşanmaların azalması üçün yalnız hüquqi deyil, həm də sosial və maarifləndirici tədbirlərə ehtiyac var. Məktəblərdə və universitetlərdə ailə psixologiyası, münasibətlərin idarə olunması və valideynlik mövzularında maarifləndirici proqramların keçirilməsi vacib hesab olunur. Eyni zamanda, nikahdan əvvəl psixoloji konsultasiyaların təşviqi də təklif edilir.
Bəzi sosial araşdırmaçılar hesab edir ki, mediasiya institutunun gücləndirilməsi də boşanmaların sayının azalmasına müsbət təsir göstərə bilər. Çünki bir sıra ailə münaqişələri düzgün psixoloji və hüquqi dəstəklə həll edilə bilər. Bununla yanaşı, ailədaxili zorakılıq hallarında əsas diqqətin təhlükəsizlik və hüquqi müdafiəyə yönəlməsinin vacibliyi vurğulanır.
Sosioloqların qənaətinə görə, ailə institutunun qorunması üçün cəmiyyət daxilində qarşılıqlı hörmət, dialoq mədəniyyəti və emosional savadlılıq daha da inkişaf etdirilməlidir. Əks halda, dəyişən sosial münasibətlər fonunda boşanma statistikasının artması gələcək illərdə də davam edə bilər.
