"Müasir Azərbaycanın qurucusu, milli dövlətçilik təfəkkürünün memarı və Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin iz buraxmış böyük dövlət xadimi Heydər Əliyev yalnız siyasi lider deyil, eyni zamanda Azərbaycanın ən ağır dövründə dövlətin parçalanmasının qarşısını alan tarixi iradənin adı olub".
Bunu XQ-yə açıqlamasında Türkiyənin Yunus Əmrə İnstitutunun sabiq Bakı nümayəndəsi Səlçuk Karakılıç deyib:
"Ulu öndər Heydər Əliyevin
siyasi irsi bu gün yalnız Azərbaycanda deyil, bütün türk dünyasında uzaqgörən siyasəti, milli birlik və müstəqillik iradəsinin simvolu kimi xatırlanır.
Sovet İttifaqının dağılmasından sonra yenidən müstəqilliyini qazanan Azərbaycan 1990-cı illərin əvvəllərində ağır siyasi və ictimai böhran içində idi. Dövlət institutları zəifləmiş, iqtisadi sistem çökmüş, daxili siyasi qarşıdurmalar dərinləşmiş, Ermənistanın işğalçılıq siyasəti nəticəsində Qarabağda böyük itkilər yaşanmışdı. Ölkədə hakimiyyət boşluğu yaranmış, müxtəlif silahlı qruplar arasında qarşıdurma başlamış, Azərbaycanın gələcəyi ciddi şəkildə sual altına düşmüşdü. Həmin illərdə təkcə hökumət böhranı deyil, bir dövlətin varlıq-yoxluq mübarizəsi yaşanırdı.
Məhz belə bir kritik məqamda Azərbaycan xalqı üzünü Naxçıvandan Bakıya çevirdi.
Çünki xalq yaxşı bilirdi ki, bu ağır böhrandan çıxış yalnız təcrübəli, qətiyyətli və dövlət təfəkkürü güclü liderlə mümkün ola bilərdi. Məhz Ulu öndər Heydər Əliyevin yenidən siyasi məsuliyyəti üzərinə götürməsi Azərbaycan tarixində dönüş nöqtəsinə çevrildi.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ilə Azərbaycanda ilk növbədə dövlət idarəçiliyi və siyasi sabitlik bərpa edildi.
Daxili qarşıdurmaların qarşısı alındı, qanunsuz silahlı qrupların təsiri zəiflədildi, dövlət idarəçiliyi gücləndirildi. Ən əsası isə cəmiyyətdə dövlətə olan inam yenidən formalaşdırıldı. Çünki Ulu öndər Heydər Əliyev yalnız siyasi böhranları idarə edən lider deyildi, o, milli birlik ruhunu ayağa qaldıran strateji dövlət xadimi idi.
Bu gün geriyə baxdıqda aydın görünür ki, Heydər Əliyevin 1990-cı illərdə ortaya qoyduğu liderlik olmasaydı, Azərbaycan tamamilə fərqli mənzərə ilə üzləşə bilərdi. Bəlkə də parçalanmış, iqtisadi cəhətdən zəif və beynəlxalq sistemdə təsirsiz bir ölkəyə çevrilə bilərdi. Lakin onun dövlətçilik təfəkkürü sayəsində Azərbaycan yalnız ayaqda qalmadı, eyni zamanda güclü, etibarlı və strateji dövlətə çevrildi",-deyə S.Karakılıç əlavə edib.
Səlçuk Karakılıç bildirib ki, Heydər Əliyev dövrünün ən mühüm dönüş nöqtələrindən biri şübhəsiz enerji siyasəti olub: "“Əsrin Müqaviləsi” kimi tarixə düşən neft müqavilələri Azərbaycanın yalnız iqtisadi taleyini deyil, geosiyasi istiqamətini də dəyişdirdi. Qərb enerji şirkətləri ilə qurulan əməkdaşlıq sayəsində Azərbaycan qlobal enerji xəritəsinin mühüm aktorlarından birinə çevrildi. Bakı artıq yalnız neft istehsal edən şəhər deyil, Avrasiyanın strateji enerji mərkəzlərindən biri kimi qəbul olunmağa başladı.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin imzasını daşıyan “Əsrin Müqaviləsi” yalnız enerji sektorunu canlandıran iqtisadi layihə olmadı, eyni zamanda müasir Azərbaycanın şəhərsalma, mədəni inkişaf və milli dirçəliş prosesinin əsas sütununa çevrildi. Neft gəlirləri hesabına Bakı başda olmaqla Azərbaycanın şəhərləri yeni sima qazandı. Sovet dövründən qalan yorğun və sistemsiz şəhər görüntüsü yerini müasir, estetik və güclü paytaxt vizyonuna verdi. Bakının beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi edə biləcək səviyyəyə yüksəlməsi, yolların, hava limanlarının, mədəniyyət mərkəzlərinin, muzeylərin və təhsil müəssisələrinin tikilməsi məhz bu strateji iqtisadi modelin nəticəsi idi.
Lakin Heydər Əliyevin ən mühüm fərqi enerji gəlirlərini yalnız iqtisadi inkişaf üçün deyil, Azərbaycan mədəniyyətinin və milli kimliyinin dirçəldilməsi üçün istifadə etməsi oldu. İncəsənətə, memarlığa, milli irsə və tarixi yaddaşa edilən yatırımlar sayəsində Azərbaycan yalnız zənginləşmədi, eyni zamanda özünəinam qazandı. Bu gün Bakının müasirliyi ilə Şuşanın tarixi ruhunun eyni dövlət baxışında birləşməsi Heydər Əliyevin strateji inkişaf konsepsiyasının ən parlaq nümunələrindən biridir.
Bu proses Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu və diplomatik çəkisini artırdı. Heydər Əliyev çoxşaxəli xarici siyasət kursu ilə həm Qərblə, həm Türkiyə ilə, həm də regional güclərlə balanslı münasibətlər qurmağa nail oldu. Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət xətti məhz həmin dövrdə formalaşdı.
Lakin Heydər Əliyevin ən böyük tarixi missiyalarından biri Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığını strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltməsi oldu. Onun “Bir millət, iki dövlət” ifadəsi yalnız siyasi şüar deyil, bütün türk dünyasının ortaq yaddaşına həkk olunan tarixi baxış idi. Süleyman Demirel ilə qurduğu yaxın münasibətlər Ankara-Bakı xəttində etimada əsaslanan yeni mərhələnin əsasını qoydu. Türkiyə Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan ilk dövlətlərdən biri oldu, Heydər Əliyev isə Türkiyəni Azərbaycan xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirdi.
Bu gün Bakı-Tbilisi-Ceyhan layihəsindən TANAP-a, müdafiə sənayesi əməkdaşlığından Türk Dövlətləri Təşkilatına qədər uzanan strateji tərəfdaşlığın təməlində Heydər Əliyevin formalaşdırdığı bu baxış dayanır. O, Türkiyə ilə münasibətləri yalnız emosional qardaşlıq səviyyəsində saxlamadı, iqtisadi, siyasi, mədəni və geostrateji platformaya çevirdi.
Heydər Əliyevin siyasi irsini yalnız dövlət idarəçiliyi ilə məhdudlaşdırmaq doğru olmazdı. Çünki o, eyni zamanda Azərbaycan mədəniyyətinin, incəsənətinin və milli yaddaşının qorunmasına xüsusi önəm verən lider idi. Sovet dövründə belə Azərbaycan milli kimliyinin qorunması istiqamətində mühüm addımlar atdı. Bakının mədəni ruhunun yaşadılmasına çalışdı. Azərbaycan yazıçı, şairlərinin, sənətkarlarının və ziyalılarının irsinə sahib çıxdı.
Milli şairlərin nəşlərinin Azərbaycana gətirilərək vətən torpağında dəfn olunmasına göstərdiyi həssaslıq onun milli yaddaşa verdiyi önəmin göstəricisi idi. Şuşaya olan xüsusi münasibəti isə ayrıca qeyd olunmalıdır. 1982-ci ildə Şuşada həyata keçirilən mədəni layihələr yalnız şəhərsalma təşəbbüsü deyildi, Qarabağın Azərbaycan mədəniyyətinin ayrılmaz hissəsi olduğunu dünyaya göstərən milli mesaj idi. Çünki Heydər Əliyev Qarabağ məsələsinə yalnız torpaq məsələsi kimi deyil, tarix, mədəniyyət və sivilizasiya məsələsi kimi yanaşırdı.
Bu gün İlham Əliyev rəhbərliyi altında formalaşan güclü Azərbaycan modelinin təməlində də məhz bu dövlətçilik irsi dayanır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev atasından aldığı strateji dövlət təfəkkürünü yeni dövrün şərtlərinə uyğunlaşdıraraq Azərbaycanı regional gücə çevirdi. Xüsusilə 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Zəfər yalnız hərbi uğur deyil, Heydər Əliyev dövründə əsası qoyulan güclü dövlət modelinin nəticəsi idi.
Qarabağın işğaldan azad olunması Azərbaycan xalqı üçün tarixi ədalətin bərpası anlamına gəlirsə, bu gün bölgədə həyata keçirilən yenidənqurma layihələri də dövlət potensialının real göstəricisinə çevrilib. Şuşadan Füzuliyə, Zəngilandan Ağdama qədər geniş ərazilərdə həyata keçirilən infrastruktur, mədəniyyət və inkişaf layihələri Azərbaycanın yalnız müharibə qazanan deyil, eyni zamanda sülh quran güclü dövlət olduğunu nümayiş etdirir.
Bütün bunlar Heydər Əliyevin illər öncə ortaya qoyduğu “güclü dövlət” konsepsiyasının davamıdır.
Çünki bu gün Azərbaycan beynəlxalq arenada etibarlı tərəfdaş, enerji təhlükəsizliyində strateji aktor, türk dünyasında isə birləşdirici mərkəzlərdən biri kimi qəbul olunursa, bunun əsasında Heydər Əliyevin qurduğu siyasi memarlıq dayanır.
Heydər Əliyev yalnız bir prezident deyil, Azərbaycan dövlətinin memarı idi. O, parçalanmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalan bir ölkəni ayağa qaldıraraq Azərbaycanı XXI əsrin ən güclü türk dövlətlərindən birinə çevirdi. Türk dünyasının son yüz ildə yetişdirdiyi ən böyük strateji şəxsiyyətlərdən biri kimi, yalnız öz dövrünü deyil, gələcək nəsillərin taleyini də formalaşdırdı. Çünki bəzi liderlər dövləti idarə edir, bəziləri isə millətin tarixini dəyişir. Heydər Əliyev Azərbaycanın yalnız müstəqilliyini qoruyan lider deyil, ona istiqamət, kimlik və böyük hədəflər qazandıran dövlət qurucusu kimi tarixdə öz yerini aldı. Bu gün Qarabağda yüksələn yeni şəhərlərdə, Bakının müasir üfüqündə, Azərbaycan bayrağının beynəlxalq arenadakı nüfuzunda və Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığının sarsılmaz gücündə onun siyasi iradəsinin və dövlət baxışının izləri yaşamaqda davam edir".
Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz: @xqazeti
