ain.az, Demokrat.az portalına istinadən məlumat verir.
Restoranlarda çaypulu vermək bir çoxları üçün sadə bir təşəkkür jesti kimi görünsə də, bu ənənənin arxasında uzun bir tarix və müxtəlif sosial yanaşmalar dayanır. Bu gün xidmətə görə mükafat sayılan çaypulu, vaxtilə sosial iyerarxiyanın bir hissəsi kimi formalaşıb.Demokrat.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, çaypulunun kökləri Avropaya gedib çıxır.XVI–XVIII əsrlərdə Avropada ev qulluqçularına əlavə ödəniş edilməsi geniş yayılmışdı. Fransada bu anlayış “pourboire” (içmək üçün) adı ilə tanınırdı və göstərilən xidmət müqabilində işçiyə verilirdi.XIX əsrdə şəhərləşmənin artması ilə bu vərdiş fərdi evlərdən ictimai məkanlara — mehmanxana və restoranlara keçdi. Beləliklə, çaypulu artıq ev qulluqçularına deyil, ofisiantlara verilməyə başlandı.ABŞ-da bu sistem daha fərqli inkişaf edib. Vətəndaş müharibəsindən sonra bir çox xidmət sahəsində işçilərin gəliri birbaşa çaypulundan asılı hala düşüb. Hazırda ABŞ-da hesabın 15–20%-i qədər çaypulu vermək yazılmamış qaydadır və bundan imtina etmək narazılıqla qarşılanır.Maraqlıdır ki, uzun müddət 10%-lik dərəcə ən uyğun meyar hesab olunub. Bunun əsas səbəbi həmin məbləğin asan hesablanması və işçi üçün qənaətbəxş qazanc sayılmasıdır.Azərbaycanda isə çaypulu vermək məcburi deyil. Müştərilər adətən hesabı yuvarlaqlaşdırır və ya məbləğin 5–10%-i civarında əlavə ödəniş edirlər. Bu, ölkəmizdə daha çox könüllü təşəkkür jesti kimi qəbul olunur. Bununla belə, bəzi restoranlarda xidmət haqqı (service charge) hesaba öncədən əlavə edilir; belə hallarda əlavə çaypulu vermək tamamilə müştərinin istəyinə bağlıdır.Dünyanın müxtəlif yerlərində bu məsələyə münasibət fərqlidir. Məsələn, Latın Amerikasında 10%-lik ödəniş norma sayılır. İtaliya və Fransada xidmət haqqı çox vaxt hesaba daxil edilir, ona görə də əlavə çaypulu simvolik xarakter daşıyır. Yaponiyada isə çaypulu vermək mədəniyyətə zidd sayılır və bəzən təhqir kimi qəbul edilə bilər.Bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, çaypulu sistemi işəgötürənlərin maaş məsuliyyətini müştərinin üzərinə yıxmasına şərait yaradır. Buna baxmayaraq, çaypulu hələ də dünyanın bir çox ölkəsində xidmət sektorunun ayrılmaz bir hissəsi və yazılmamış qanunu kimi qalmaqdadır.Jalə
Demokrat.az
Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün ain.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
