Qadınların əmək bazarında, xüsusilə də rəhbər və qərarverici vəzifələrdə az təmsil olunması müasir dövrün ən mühüm sosial-iqtisadi problemlərindən biridir.
Mövzu ilə bağlı "Qadın və Müasir Dünya” Sosial Xeyriyyə Mərkəzi və təşkilatının rəhbəri Südabə Şirəliyeva QHT.az-a açıqlama verib.
S.Şirəliyevanın sözlərinə görə, məqalə Azərbaycanda özəl sektorda gender bərabərliyi problemini önə çəkir: "Azərbaycanda özəl sektorda gender bərabərliyi haqda görüləsi işlər çoxdur".
Müsahibimiz vurğulayıb ki, regionda qadınların əmək bazarında iştirakı məhduddur: "Cənubi Qafqaz regionunda, o cümlədən Azərbaycanda qadınların əmək bazarında iştirakı hələ də məhduddur. Statistik göstəricilər göstərir ki, qadınlar işçi qüvvəsində kifayət qədər təmsil olunmur və rəhbər vəzifələrdə onların payı aşağı səviyyədə qalır. Bu, xüsusilə qərar qəbuletmə səviyyəsində gender balansının pozulmasına səbəb olur".
Südabə Şirəliyeva bildirib ki, qadınların rəhbər vəzifələrdə təmsilçiliyi aşağıdır: "Azərbaycanda qadınlar işçi qüvvəsində və xüsusilə rəhbər vəzifələrdə hələ də az təmsil olunur. Əsas problemlərdən biri odur ki, qərarverici mövqelərin böyük hissəsi kişilərin əlindədir. Bu isə gender bərabərliyinin təşviqində kişi liderlərin rolunu daha da vacib edir. İnklüziv iş mühitinin yaradılması üçün həm qadınların dəstəklənməsi, həm də kişilərin bu prosesə fəal cəlb olunması zəruridir".
Onun sözlərinə görə, qərarverici mövqelərdə kişilərin üstünlüyü gender balansını pozur: "Digər mühüm maneə qadınların üzərinə düşən qeyri-bərabər ailə və qayğı yüküdür. Bu faktor onların karyera inkişafını ləngidir və rəhbər vəzifələrə yüksəlməsini çətinləşdirir".
S.Şirəliyevanın sözlərinə əsasən, qadınların ailə yükü karyera inkişafını çətinləşdirir: "Bununla yanaşı, iş yerlərində mövcud olan stereotiplər və gizli qərəzlər də ciddi problemlər olaraq qalır".
Müsahibimiz qeyd edib ki, şirkətlərin təşəbbüsləri hələ sistemli deyil: "Son illərdə bəzi şirkətlər, xüsusilə iri biznes strukturları, qadınların işə qəbulu və karyera inkişafı üçün təşəbbüslər irəli sürsələr də, bu səylər sistemli və davamlı xarakter daşımır".
Südabə Şirəliyeva vurğulayıb ki, liderlik üçün institusional dəstək yetərli deyil: "Xüsusilə liderlik mövqelərində qadınların irəliləməsi üçün institusional dəstək və məqsədyönlü strategiyalar hələ də kifayət qədər inkişaf etməmişdir. Bu baxımdan, gender bərabərliyinin təmin olunması yalnız HR siyasətləri ilə məhdudlaşmamalı, təşkilatın ən yüksək rəhbərliyindən başlayaraq bütün idarəetmə səviyyələrində prioritet kimi qəbul edilməlidir".
Onun sözlərinə görə, özəl sektorda qərarvermə hələ də kişilərin əlindədir: "Azərbaycanda özəl sektorda qərarverici mövqelərin böyük hissəsi hələ də kişilər tərəfindən tutulur. Bu reallıq kişilərin gender bərabərliyinin təşviqində mühüm rol oynadığını göstərir. Kişi rəhbərlərin və əməkdaşların “müttəfiq” kimi prosesə cəlb olunması daha inklüziv və genderə həssas iş mühitinin formalaşdırılmasına əhəmiyyətli töhfə verə bilər".
Müsahibimiz bildirib ki, təşkilat region qadınlarının iqtisadi gücləndirilməsinə töhfə verir: "Bu kontekstdə “Qadın və Müasir Dünya” Sosial Xeyriyyə Mərkəzi regionlarda qadınların iqtisadi gücləndirilməsi istiqamətində mühüm layihələr həyata keçirir".
S.Şirəliyevanın sözlərinə əsasən, qadınlar üçün sahibkarlıq proqramları həyata keçirilir: "Təşkilat qadınlar üçün sahibkarlığın inkişafı, kiçik və orta biznesin təşviqi və məşğulluğun artırılması üzrə müxtəlif proqramlar təşkil edib".
Südabə Şirəliyeva qeyd edib ki, region qadınları bu layihələrə böyük maraq göstərir: "Region qadınları bu təşəbbüslərə böyük maraq göstərir və tez-tez bu cür layihələrin daha geniş miqyasda həyata keçirilməsini xahiş edirlər. Bu isə sahədə real ehtiyacın və potensialın mövcud olduğunu göstərir. Lakin belə proqramların davamlı və geniş şəkildə həyata keçirilməsi ciddi maliyyə dəstəyi tələb edir. Buna baxmayaraq, təşkilat mövcud imkanlar çərçivəsində yeni tərəfdaşlıqlar və resurslar cəlb etməklə fəaliyyətini genişləndirmək üçün yollar axtarır".
Onun vurğuladığı kimi, proqramların genişlənməsi üçün maliyyə dəstəyi vacibdir: "Mütəxəssislər bildirir ki, özəl sektor yalnız iqtisadi deyil, həm də sosial dəyişikliklərin əsas aparıcı qüvvəsidir".
Mütəxəssislər bildirir ki, özəl sektor sosial dəyişikliklərin aparıcı qüvvəsidir: "Şirkətlər şəffaf işə qəbul siyasəti, ədalətli yüksəliş imkanları və genderə həssas korporativ mədəniyyət formalaşdırmaqla bu sahədə real dəyişiklik yarada bilər".
S.Şirəliyevanın sözlərinə görə, qayğı yükü qadınların karyerasını ləngidir: "Eyni zamanda, qadınların üzərinə düşən qeyri-bərabər qayğı və ailə məsuliyyətləri onların karyera inkişafını ləngidən əsas amillərdən biridir".
Müsahibimiz vurğulayıb ki, stereotiplər qadınların yüksəlişinə mane olur: "İş yerlərində mövcud olan gizli qərəzlər, stereotiplər və məlumatlılığın aşağı səviyyəsi qadınların rəhbər vəzifələrə yüksəlməsinə əlavə maneələr yaradır. Bu problemlərin aradan qaldırılması üçün işə qəbul, qiymətləndirmə və vəzifəyə irəliləmə proseslərində şəffaf və ədalətli mexanizmlərin tətbiqi zəruridir".
Südabə Şirəliyeva bildirib ki, özəl sektor sosial normalara təsir edir: "Özəl sektor yalnız iqtisadi inkişafın deyil, həm də sosial normaların formalaşmasının əsas aktorlarından biridir. Şirkətlər öz daxili siyasətləri və korporativ mədəniyyətləri vasitəsilə cəmiyyətdə gender bərabərliyi ilə bağlı yanaşmalara təsir göstərə bilər. Patriarxal stereotiplərin və ənənəvi rolların dominantlığı isə hələ də bir çox iş yerlərində güc balanssızlığını qoruyur və qadınların potensialını tam reallaşdırmasına mane olur".
Onun sözlərinə əsasən, genderə həssas mühit üçün kompleks yanaşma lazımdır: "Bu baxımdan, genderə həssas iş mühitinin yaradılması üçün kompleks yanaşma tələb olunur. Buraya təşkilati mədəniyyətin dəyişdirilməsi, rəhbərlik səviyyəsində öhdəliklərin gücləndirilməsi, kişi müttəfiqliyinin təşviqi və qərəzliliyin azaldılmasına yönəlmiş praktiki alətlərin tətbiqi daxildir. Gender bərabərliyi yalnız sosial məsələ deyil, həm də iqtisadi inkişafın vacib şərtidir. İnklüziv iş mühiti yaradan şirkətlər daha güclü, dayanıqlı və rəqabətqabiliyyətli olur".
Müsahibimiz qeyd edib ki, inklüzivlik şirkətlərin dayanıqlığını artırır: "Nəticə etibarilə, Azərbaycan özəl sektoru gender bərabərliyinin təşviqi sahəsində daha fəal rol oynamaq potensialına malikdir. Bu istiqamətdə atılan addımlar yalnız qadınların deyil, ümumilikdə təşkilatların və cəmiyyətin davamlı inkişafına xidmət edir. İnklüziv və bərabər iş mühitlərinin yaradılması müasir və rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyatın əsas şərtlərindən biridir".
S.Şirəliyevanın sözlərinə görə, Azərbaycan özəl sektorunda inklüzivlik inkişaf üçün vacibdir.
Fatimə Nəbiyeva
