...Barrett qida borusu kimi tanınan xərçəngönü vəziyyət, qida borusu xərçənginin ən çox yayılmış formasının inkişafının zəruri mərhələsi kimi qəbul edilir.
SİA xəbər verir ki, bu nəticə Nature Medicine tibb jurnalında dərc olunmuş bir araşdırmadan irəli gəlir.Barrett qida borusu, aşağı qida borusunun selikli qişasının struktur dəyişikliklərinə məruz qaldığı patoloji bir vəziyyətdir: normal hüceyrələr fərqli bir növ ilə əvəz olunur. Xüsusilə, normal yastı epitelin əvəzinə sütunlu epitel əmələ gəlir.
Bu yenidənqurma mədə şirəsi və həzm fermentlərindən uzun müddət qıcıqlanma səbəbindən baş verir ki, bu da ən çox xroniki qastroezofageal reflüks xəstəliyi (GERD) ilə əlaqələndirilir.
Kembric Universitetinin mütəxəssislər qrupu, selikli qişadakı bu patoloji dəyişikliyin, ilkin tibbi müayinə zamanı aşkar edilə bilməsə belə, həmişə bədxassəli şişin inkişafından əvvəl baş verdiyi qənaətinə gəldi.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, qida borusu xərçəngi, xəstəliyin terminal mərhələlərində aşkarlanması ilə əlaqədar olaraq, son dərəcə yüksək ölüm nisbətinə görə ən təhlükəli onkoloji xəstəliklər arasındadır.
Tədqiqatın bir hissəsi olaraq, alimlər 3000-dən çox insanın məlumatlarını hərtərəfli araşdırdılar və şiş quruluşunun dərin genetik təhlilini apardılar.
Əldə edilən məlumatlar təhlil edilən bütün nümunələrin eyni molekulyar xüsusiyyətlərə malik olduğunu təsdiqlədi.
Bu, xərçəngönü mərhələnin həmişə mövcud olduğunu sübut edir, lakin şişin aqressiv böyüməsi zamanı Barrett qida borusu toxuması sadəcə məhv edilə və ya bədxassəli hüceyrələrlə əvəz oluna bilər və həkimlər üçün görünməz hala gəlir.
Xəstəliyin gizli təbiəti problemini həll etmək üçün tədqiqatın müəllifləri unikal biomarkerləri - spesifik protein birləşmələrini müəyyən etdilər.
Onlar standart görüntüləmə metodlarının təsirsiz olduğu erkən mərhələdə bədəndə təhlükəli dəyişikliklərin mövcudluğunu təsdiqləməyə imkan verir. Bu kəşfin əhəmiyyəti profilaktika və müalicəyə yanaşmaları kökündən dəyişdirmək potensialındadır.
Xəstəliyin molekulyar səviyyədə aşkarlanması, xəstənin tam sağalma şansı ən yüksək olduqda müalicəyə başlamağa imkan verir.
Əvvəllər həkimlər Barrett qida borusu mərhələsinin zəruriliyinə şübhə edirdilər, çünki bu mərhələ inkişaf etmiş xərçəng xəstələrində həmişə aşkarlanmırdı.
Lakin indi bioloji cəhətdən sübut edilmişdir ki, bu mərhələ şiş ontogenezinin ayrılmaz hissəsidir.
Yeni məlumatlar vaxtında tibbi müdaxilə yolu ilə bu xərçəng formasından ölüm hallarını azaltmağa kömək edəcək yüksək dəqiqlikli skrininq testlərinin hazırlanması üçün yol açır. Tədqiqatçılar kəşf edilmiş biomarkerlərin klinik praktikada tətbiqinin müasir diaqnostik tibbdə yeni bir standarta çevriləcəyinə ümid edirlər.
Əli Babayev
