Qrenlandiyanın şimal hissəsi üzərində aparılan elmi uçuş zamanı tədqiqatçılar gözlənilməz bir tapıntıya rast gəliblər - buzun altında az adamın bildiyi Soyuq Müharibədən qalma tərk edilmiş Amerika hərbi bazasının qalıqlarını aşkar ediblər...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə EcoNews nəşri məlumat yayıb.
2024-cü ilin aprel ayında alimlər Qrenlandiya buz təbəqəsini skan edərək radar avadanlıqlarını sınaqdan keçiriblər. Tədqiqatçıların sözlərinə görə, bir anda radar ekranlarında buzun təbii quruluşu ilə kəskin şəkildə ziddiyyət təşkil edən aydın həndəsi xətlər peyda olub.
"Buzun alt kənarını axtarırdıq və birdən Century Camp peyda oldu", deyə kriosfer alimi Aleks Qardner bildirib.
Bu, 1959-cu ildə ABŞ Ordusu Mühəndislər Korpusu tərəfindən inşa edilmiş Century Camp hərbi bazasıdır. O, birbaşa buzlağın qalınlığına həkk olunmuş və qeyri-rəsmi olaraq "buzun altındakı şəhər" adını alıb. Nəşrdə qeyd edildiyi kimi, obyekt təkcə Arktika şəraitində yaşamaq imkanlarını öyrənmək üçün deyil, həm də minillik böhranında həkk olunmuş tunellərdə nüvə raketlərinin potensial yerləşdirilməsini əhatə edən gizli "Project Iceworm" proqramının bir hissəsi idi.
Bazanın fəaliyyətini təmin etmək üçün hətta elektrik və istilik istehsal edən PM-2A nüvə reaktorundan da istifadə edilib. Alimlər bunun xüsusilə təsirli olduğunu deyirlər: nüvə obyekti də daxil olmaqla bütün obyekt faktiki olaraq sabit və daim böyüyən hesab edilən buz təbəqələrinin altında qalıb.
Baza 1967-ci ildə bağlandıqdan sonra onun infrastrukturu buzun altında basdırılıb. NASA-nın hesablamalarına görə, ərazidə on minlərlə qallon dizel yanacağı, milyonlarla qallon çirkab su və müəyyən edilməmiş miqdarda radioaktiv tullantı və zəhərli kimyəvi maddələr qalıb.
Bu materiallar hazırda qalın buz təbəqəsi altında təcrid olunub, lakin alimlər qlobal istiləşmə səbəbindən vəziyyətin dəyişə biləcəyini deyirlər.
"Əsas sual bu tullantıların bu gün təhlükəli olub-olmaması deyil, çünki qalın buz təbəqəsi altında gizlənir. Sual Qrenlandiya buzunun dondurucu kimi fəaliyyət göstərməyə davam edib-etməyəcəyi, yoxsa istiləşmənin nəticədə bu tarazlığı pozub-pozmayacağıdır", deyə nəşr bildirir.
Bundan əlavə, aktiv ərimə olmadan belə, buzlaq hərəkətsiz deyil. Müşahidələrə görə, o, tədricən hərəkət edir, içindəki strukturları yerindən tərpədir və deformasiya edir. Bu o deməkdir ki, təməlin qalıqları buzun hərəkətinin təsiri altında öz mövqeyini və vəziyyətini dəyişə bilər.
Poliqon.info
