Yeni urbanizasiya fəlsəfəsinin formalaşdığı məkan
Mayın 17-22-də Bakıda keçiriləcək Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) müasir dünyanın ən aktual problemlərindən biri olan dayanıqlı və təhlükəsiz yaşayış mühitinin təmin olunmasına həsr edilən mühüm beynəlxalq platformadır. “Hamı üçün mənzil: təhlükəsiz və dayanıqlı şəhərlər və icmalar” mövzusu ətrafında təşkil olunan forum qlobal urbanizasiya proseslərinə yeni istiqamət vermək baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu mötəbər tədbir şəhərsalma siyasətinin yalnız texniki və memarlıq aspektlərini əhatə etmir, eyni zamanda sosial rifah, inklüziv inkişaf və insan amilinin prioritetliyini ön plana çıxarır. Müasir şəhər modeli artıq yalnız infrastrukturla ölçülmür, burada əsas məqsəd insan üçün təhlükəsiz, rahat və davamlı həyat mühitinin yaradılmasıdır.
Forumun gündəliyinə salınmış əsas istiqamətlər - təhlükəsiz mənzil təminatı, dayanıqlı şəhər strukturlarının qurulması, ağıllı infrastrukturun inkişafı və inklüziv urbanizasiya qlobal çağırışlara cavab verən kompleks yanaşmanı əks etdirir. Bu çərçivədə innovativ şəhərsalma modelləri və yeni memarlıq həlləri təqdim olunacaq, şəhərlərin gələcəyinə dair strateji baxış formalaşacaq.
Azərbaycan üçün bu forum yalnız beynəlxalq tədbir statusu daşımır, ölkənin şəhərsalma sahəsində əldə etdiyi nailiyyətlərin nümayişi üçün də geniş imkan yaradır. Paytaxtda həyata keçirilmiş müasir şəhər layihələri və işğaldan azad olunmuş ərazilərdə tətbiq edilən “ağıllı kənd” konsepsiyaları urbanizasiya sahəsində yeni yanaşmanın praktiki nümunələri kimi təqdim olunur. Bu modellər texnoloji innovasiya, ekoloji tarazlıq və sosial rifahın uzlaşdırılması baxımından diqqət çəkir.
Qlobal statistika isə bu müzakirələrin nə qədər zəruri olduğunu aydın şəkildə göstərir. Dünyada milyardlarla insan qeyri-kafi yaşayış şəraitində həyat sürür, yüz milyonlarla insan isə evsizlik təhlükəsi ilə üz-üzədir. Urbanizasiya proseslərinin sürətlənməsi, iqlim dəyişikliklərinin təsiri və plansız tikinti bu problemləri daha da dərinləşdirir. Belə bir şəraitdə beynəlxalq səviyyədə ortaq həll variantlarının hazırlanması həyati əhəmiyyət daşıyır.
WUF13 bu baxımdan yalnız fikir mübadiləsi platforması kimi yox, həm də real həllərin formalaşdırıldığı qlobal əməkdaşlıq məkanıdır. Müxtəlif ölkələrdən olan mütəxəssislərin, dövlət nümayəndələrinin və beynəlxalq təşkilatların iştirakı yeni tərəfdaşlıqların qurulmasına, təcrübə mübadiləsinin genişlənməsinə və innovativ ideyaların tətbiqinə imkan yaradır. Forum ərəfəsində Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq təşəbbüsləri də xüsusi diqqət çəkir. Afrika qitəsində keçiriləcək urbanizasiya forumuna göstərilən dəstək Azərbaycanın qlobal şəhər inkişafı proseslərində fəal iştirakını nümayiş etdirir. Bu addım ölkənin yalnız regional deyil, daha geniş coğrafiyada tərəfdaşlıq əlaqələrini gücləndirməyə yönəldiyini göstərir. Eyni zamanda, WUF13-ə hazırlıq çərçivəsində həyata keçirilən institusional yeniliklər Azərbaycanın bu sahədə sistemli yanaşma formalaşdırdığını sübuta yetirir. Tədbir davamlılığının idarə olunmasına dair beynəlxalq standartın milli səviyyədə tətbiqi bu istiqamətdə mühüm addım kimi qiymətləndirilir. Bu yanaşma davamlılıq prinsiplərinin yalnız nəzəri çərçivədə qalmamasını, real idarəetmə mexanizmlərinə çevrilməsini təmin edir.
Nəticə etibarilə WUF13 Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini möhkəmləndirən, şəhərsalma sahəsində əldə olunmuş nailiyyətləri qlobal miqyasda təqdim edən və gələcəyin dayanıqlı şəhər konsepsiyasının formalaşmasına töhfə verən strateji hadisə kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu forum vasitəsilə ölkə yalnız mövcud təcrübəsini nümayiş etdirmir, qlobal urbanizasiya proseslərinə təsir göstərmək imkanı da qazanır. Burada səsləndirilən ideyalar, təqdim olunan modellər və qurulan əməkdaşlıq əlaqələri gələcək illərdə şəhərlərin inkişaf trayektoriyasını müəyyənləşdirən əsas istiqamətlərdən birinə çevrilə bilər. Bakı bu platforma çərçivəsində beynəlxalq müzakirələrin mərkəzinə çıxaraq, şəhərsalma sahəsində yeni yanaşmaların formalaşdırıldığı aparıcı məkan statusu qazanır. Şəhərin son illərdə keçdiyi inkişaf yolu, müasir infrastrukturun qurulması ilə tarixi-mədəni irsin qorunması arasında yaradılan tarazlıq, eləcə də innovativ layihələrin həyata keçirilməsi onu qlobal miqyasda diqqət mərkəzinə gətirir. Bu amillər Bakını yalnız regional lider kimi yox, həm də beynəlxalq səviyyədə nümunəvi şəhər modelinə çevirir.
Beləliklə, Bakı, keçiriləcək bu mötəbər tədbir vasitəsilə qlobal urbanizasiya proseslərinin sadəcə izləyicisi kimi yox, həmin proseslərin istiqamətini müəyyən edən fəal iştirakçı kimi çıxış edir. Burada formalaşan ideyalar və qəbul olunan yanaşmalar gələcəyin şəhərlərinin necə olacağını müəyyənləşdirən əsas konseptual çərçivəni yaradır. Bu isə Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artmasına, regionda lider mövqeyinin möhkəmlənməsinə və qlobal miqyasda strateji əhəmiyyətinin yüksəlməsinə xidmət göstərir.
Kəramət QƏNBƏROV,
Dövlət İdarəçilik
Akademiyasının müəllimi
