.png)
Müasir dövrdə gender bərabərliyi, ailə institutunun möhkəmləndirilməsi və demoqrafik inkişaf məsələləri yalnız sosial siyasətin deyil, həm də dövlət təhlükəsizliyinin və milli inkişaf strategiyasının əsas sütunlarından biri kimi çıxış edir. Bu mövzuların düzgün və balanslı şəkildə işıqlandırılması isə ictimai şüurun formalaşmasında, stereotiplərin aradan qaldırılmasında və sağlam cəmiyyətin qurulmasında mühüm rol oynayır.
Gender bərabərliyi yalnız qadın və kişilərin hüquqlarının formal olaraq eyni olması demək deyil. Bu anlayış daha geniş çərçivədə - iqtisadi, sosial və siyasi imkanlara bərabər çıxış, qərarvermədə iştirak və stereotiplərin aradan qaldırılması kimi məsələləri də əhatə edir.
Gender, ailə və demoqrafiya məsələlərinin işıqlandırılması Azərbaycan cəmiyyətində yalnız sosial mövzu kimi deyil, həm də milli inkişafın, sabitliyin və gələcək nəsillərin rifahının təmin olunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanda gender bərabərliyi məsələsi dərin tarixi köklərə və müasir hüquqi bazaya söykənir. 1918-ci ildə Şərqdə qadınlara seçki hüququ verən ilk ölkə olan Azərbaycan, bu gün də bu ənənəni beynəlxalq standartlarla birləşdirir. Hazırda ölkəmizdə qadınların idarəetmədə iştirakı artan templə davam edir. Statistik məlumatlara görə, dövlət qulluğunda çalışanların təxminən 28-30%-ni, təhsil sahəsində çalışanların isə 80%-dən çoxunu qadınlar təşkil edir. Qadın sahibkarlığının dəstəklənməsi də prioritet istiqamətdir. Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyinin (KOBİA) dəstəyi ilə son illərdə fərdi sahibkar kimi qeydiyyatdan keçən qadınların sayında ciddi artım müşahidə olunur ki, bu da ailə büdcəsinin şaxələnməsinə birbaşa təsir edir. Ali məktəblərə qəbul olanlar arasında qızların payının bəzi illərdə oğlanları üstələməsi, intellektual cəmiyyət quruculuğunda qadın faktorunun həlledici olduğunu sübut edir. Bu sahələr ölkənin mənəvi dəyərləri, tarixi ənənələri və müasir inkişaf strategiyası ilə sıx bağlıdır. Məhz buna görə də bu istiqamətdə aparılan siyasət və ictimai yanaşma ümumilikdə müsbət dinamika nümayiş etdirir və Azərbaycanın sosial modelinin güclü tərəflərini ortaya qoyur. Azərbaycan ailə modeli tarixən möhkəmliyi, qarşılıqlı hörmətə əsaslanması və nəsillərarası bağlılığın qorunması ilə seçilib. Bu gün də ailə cəmiyyətin əsas dayağı olaraq qalır. Valideyn-övlad münasibətlərində məsuliyyət hissi, böyüklərə hörmət, kiçiklərə qayğı kimi dəyərlər geniş şəkildə yaşadılır. Müasir dövrdə baş verən dəyişikliklərə baxmayaraq, Azərbaycan ailəsi öz əsasını qoruyub saxlayaraq daha çevik və adaptiv formaya keçməkdədir. Gənclər artıq ailə qurarkən daha düşünülmüş qərarlar verir, təhsil və sosial sabitlik kimi amilləri nəzərə alırlar ki, bu da gələcəkdə daha sağlam və davamlı ailə münasibətlərinin formalaşmasına zəmin yaradır. Demoqrafik baxımdan Azərbaycan regionda sabit və müsbət göstəriciləri ilə seçilən ölkələrdən biridir. Əhalinin artımı davam edir, gənc nəslin payı yüksək olaraq qalır və bu da ölkənin gələcək inkişaf potensialını gücləndirir. Dövlət tərəfindən həyata keçirilən sosial proqramlar, ailələrə göstərilən dəstək mexanizmləri və iqtisadi inkişaf siyasəti demoqrafik sabitliyin qorunmasına mühüm töhfə verir. Xüsusilə son illərdə regionların inkişafı, infrastruktur layihələri və məşğulluq imkanlarının artırılması ailələrin sosial rifahını yüksəldərək onların daha stabil həyat qurmasına şərait yaradır. Gender məsələlərinə gəldikdə isə, Azərbaycanda bu sahədə balanslı və mərhələli inkişaf modeli müşahidə olunur. Qadınların təhsilə çıxışı genişdir, ali məktəblərdə onların payı yüksəkdir və müxtəlif peşə sahələrində fəallıqları getdikcə artır. Dövlət idarəçiliyində, təhsil, səhiyyə və digər mühüm sahələrdə qadınların rolu əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Bununla yanaşı, ailə dəyərlərinin qorunması ilə gender bərabərliyi arasında uyğunluğun saxlanılması Azərbaycan modelinin əsas xüsusiyyətlərindən biridir. Bu istiqamətdə fəaliyyət göstərən Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən həyata keçirilən layihələr və təşəbbüslər xüsusi qeyd olunmalıdır. Komitənin fəaliyyəti nəticəsində qadınların hüquqları daha geniş şəkildə təşviq olunur, ailə institutunun möhkəmləndirilməsi istiqamətində maarifləndirmə işləri aparılır və cəmiyyətin bu sahələrdə məlumatlılıq səviyyəsi artırılır. Eyni zamanda, qadın sahibkarlığının dəstəklənməsi, sosial layihələrin həyata keçirilməsi və regionlarda müxtəlif proqramların icrası gender balansının daha da güclənməsinə xidmət edir. Media da bu müsbət proseslərin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Son illərdə Azərbaycan mediasında ailə dəyərlərinin təbliği, sağlam münasibətlərin təşviqi və sosial məsuliyyət mövzularına daha çox yer verilir. Maarifləndirici verilişlər, sosial layihələr və ictimai kampaniyalar vasitəsilə cəmiyyətə düzgün mesajlar ötürülür. Bu isə insanların həm ailə münasibətlərinə, həm də gender məsələlərinə daha şüurlu yanaşmasına səbəb olur. Eyni zamanda, gənclərin sosial fəallığının artması da diqqət çəkən müsbət tendensiyalardandır. Gənclər ailə qurmaq, karyera inkişafı və şəxsi həyat arasında balans yaratmağa çalışır, bu isə daha sağlam sosial münasibətlərin formalaşmasına gətirib çıxarır. Təhsil səviyyəsinin yüksəlməsi, informasiya resurslarına çıxış imkanlarının genişlənməsi və dövlətin gənclərə yönəlik siyasəti bu prosesə əlavə təkan verir.
Azərbaycan cəmiyyətində gender, ailə və demoqrafiya məsələləri dinamik inkişaf mərhələsindədir və bu inkişaf müsbət istiqamətdə davam edir. Ənənəvi dəyərlərlə müasir yanaşmalar arasında qurulan balans ölkənin sosial modelini daha da gücləndirir. Ailə institutunun qorunması, gender bərabərliyinin təşviqi və demoqrafik sabitliyin saxlanılması istiqamətində görülən işlər Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün möhkəm təməl yaradır. Nəticə olaraq demək olar ki, bu sahələrdə əldə olunan nailiyyətlər və həyata keçirilən siyasət Azərbaycanın sosial inkişaf modelinin uğurlu nümunələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Cəmiyyətin bütün təbəqələrinin bu prosesə dəstək verməsi isə gələcəkdə daha sağlam, daha güclü və daha dayanıqlı bir sosial mühitin formalaşmasına xidmət edəcək.
Səidə Ramazanova
Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə çap edilmişdir.
