ABŞ–İran gizli diplomatiyası: kuryerlərlə ötürülən qeydlər atəşkəsə yol açıb » AzadMedia.az

ABŞ ilə İran arasında əldə olunan iki həftəlik atəşkəs razılaşmasının arxasında mürəkkəb və qeyri-adi diplomatik proses dayanıb. Bu barədə Axios nəşri məlumat yayıb.

Məlumata görə, Yaxın Şərqdə gərginliyin pik həddə çatdığı bir vaxtda Vaşinqton və Tehran paralel olaraq həm sərt bəyanatlar verir, həm də intensiv danışıqlar aparırdı. ABŞ Prezidenti Donald Trump İrana ultimatum vermiş, eyni zamanda genişmiqyaslı eskalasiya ehtimalı artmışdı.

Danışıqlar prosesi olduqca gərgin və xaotik şəraitdə keçib. Sənədlər bir neçə dəfə yenidən işlənib, tərəflər təklifləri sərt tənqid edib, vasitəçilər isə mövqeləri uzlaşdırmağa çalışıblar.
İran tərəfini danışıqlarda xarici işlər naziri Abbas Araghchi təmsil edib. O, paralel olaraq hərbi rəhbərliyi kompromisə razı salmağa çalışıb.

Eyni zamanda İranın ali lideri Mojtaba Khamenei təhlükəsizlik səbəbindən birbaşa əlaqə saxlamayıb və mövqeyini kuryerlər vasitəsilə ötürülən qeydlərlə çatdırıb. Mənbələrə görə, məhz onun razılığı danışıqlarda dönüş nöqtəsi olub.
Prosesdə Pakistan, Egypt və Turkey diplomatları da vasitəçi kimi iştirak edib.

Nəticədə tərəflər iki həftəlik atəşkəs barədə yenilənmiş təklif üzərində razılığa gəlib. ABŞ-ın vitse-prezidenti JD Vance xaricdən danışıqları koordinasiya edib, İsrailin baş naziri isə prosesə təsirini qorumaq üçün Vaşinqtonla əlaqələri davam etdirib.

Son mərhələdə Donald Trump da atəşkəsə razılıq verib və qısa müddət sonra ABŞ qüvvələrinə geri çəkilmə əmri verilib.
Razılaşmaya əsasən, İran atəşkəs rejiminə əməl etməyə və Strait of Hormuz boğazını gəmiçilik üçün açmağa hazır olduğunu təsdiqləyib.