ain.az, Hurriyyet portalına istinadən məlumatı açıqlayır.
Ötən həftə beynəlxalq hüquq və azadlıqlar sahəsində nüfuzlu təşkilatlardan biri olan “Freedom House” tərəfindən “Freedom in the World 2026” adlı illik hesabat yayımlandı. Hesabat dünyada siyasi hüquqlar və vətəndaş azadlıqlarının vəziyyətini 100 ballıq sistem üzrə qiymətləndirir və ölkələri “Free”, “Partly Free” və “Not Free” kateqoriyalarına ayırır.
Hesabatın əsas nəticəsi kifayət qədər narahatedicidir: dünyada demokratiya artıq 20-ci ildir ardıcıl geriləyir. 2025-ci il ərzində 54 ölkədə azadlıqlar pisləşib, yalnız 35 ölkədə yaxşılaşma qeydə alınıb. Bu dinamika qlobal miqyasda avtoritar idarəetmə modellərinin gücləndiyini göstərir.
Son iki onillikdə xüsusilə “qismən azad” ölkələrin azalaraq “azad olmayan” kateqoriyasına keçməsi diqqət çəkir. Bu isə demokratik institutların zəiflədiyini və siyasi sistemlərin daha mərkəzləşmiş xarakter aldığını göstərir.
Hurriyyet.az xəbər verir ki, bu qlobal fon daxilində Azərbaycanın göstəriciləri də diqqət çəkir. Ölkə 100 ballıq şkala üzrə 27 bal toplayaraq “Not Free” – azad olmayan ölkələr kateqoriyasında yer alır. Nə qədər qəribə səslənsə də, ölkəmiz 27 bal toplayan Əfqanıstanla eyni sırada yer alıb.
Əvvəlki dövrdə 33 bal olan göstəricinin 6 bal azalaraq 27-yə düşməsi azadlıqların geriləməsinin davam etdiyini göstərir.
Region üzrə müqayisədə isə fərq daha aydın görünür. Qonşu Gürcüstan və Ermənistan hesabatda “Partly Free” (qismən azad) kateqoriyasında yer alır və bu ölkələrdə siyasi rəqabət və institusional mühit nisbətən daha açıq qiymətləndirilir. Azərbaycan isə daha sərt idarəetmə modeli ilə fərqlənir.
Hesabatın uzunmüddətli dinamika qrafikində Azərbaycan azadlıqların əhəmiyyətli dərəcədə gerilədiyi ölkələr sırasında göstərilir və bu baxımdan Niger, Mali, Burkina Faso kimi ölkələrlə eyni tendensiyanı bölüşür.
Demokratiya və azadlıqlar üzrə mənzərə digər beynəlxalq hesabatlarda da oxşar şəkildə əks olunur. Məsələn, korrupsiya səviyyəsini ölçən “Transparency International” təşkilatının son hesabatına görə, Azərbaycan Korrupsiyanı Qavrama İndeksində 30 bal toplayaraq 182 ölkə arasında 130-cu yerdə qərarlaşıb.
Bu indeksdə 0 bal yüksək korrupsiyanı, 100 bal isə korrupsiyanın aşağı səviyyəsini göstərir. Azərbaycanın aşağı göstəricisi dövlət sektorunda korrupsiyanın geniş yayılması ilə əlaqələndirilir. Hesabatda həmçinin qeyd olunur ki, qlobal səviyyədə də korrupsiya vəziyyəti pisləşir və hətta bəzi demokratik ölkələrdə belə bu sahədə geriləmə müşahidə olunur.
Beləliklə, həm siyasi azadlıqlar, həm də institusional şəffaflıq baxımından Azərbaycan müxtəlif beynəlxalq indekslərdə aşağı mövqelərdə qərarlaşır ki, bu da problemlərin sistemli xarakter daşıdığını göstərir.
“Freedom House” təsnifatına görə Azərbaycan “Not Free” kateqoriyasında yer alaraq Rusiya, İran və Çin kimi daha sərt avtoritar sistemlərlə eyni sırada qiymətləndirilir. Bu ölkələr üçün ortaq xüsusiyyətlər siyasi rəqabətin məhdudluğu, medianın nəzarət altında olması və hüquqi institutların müstəqil fəaliyyət göstərə bilməməsidir.
Kamran NASİRLİ
Qeyd: Məqalə “Freedom House”un “Freedom in the World 2026” hesabatı əsasında hazırlanıb.
https://freedomhouse.org/sites/default/files/2026-03/FIW2026_final_digital%20%281%29.pdf
https://www.transparency.org/en/cpi/2025?utm_source=chatgpt.com
AŞKAR QƏRƏZ, YOXSA REALLIQ?! - Azərbaycan “azad olmayan” ölkələr siyahısında Əfqanıstanla eyni sırada yer alır / HESABAT
Ötən həftə beynəlxalq hüquq və azadlıqlar sahəsində nüfuzlu təşkilatlardan biri olan “Freedom House” tərəfindən “Freedom in the World 2026” adlı illik hesabat yayımlandı. Hesabat dünyada siyasi hüquqlar və vətəndaş azadlıqlarının vəziyyətini 100 ballıq sistem üzrə qiymətləndirir və ölkələri “Free”, “Partly Free” və “Not Free” kateqoriyalarına ayırır.
Hesabatın əsas nəticəsi kifayət qədər narahatedicidir: dünyada demokratiya artıq 20-ci ildir ardıcıl geriləyir. 2025-ci il ərzində 54 ölkədə azadlıqlar pisləşib, yalnız 35 ölkədə yaxşılaşma qeydə alınıb. Bu dinamika qlobal miqyasda avtoritar idarəetmə modellərinin gücləndiyini göstərir.
Son iki onillikdə xüsusilə “qismən azad” ölkələrin azalaraq “azad olmayan” kateqoriyasına keçməsi diqqət çəkir. Bu isə demokratik institutların zəiflədiyini və siyasi sistemlərin daha mərkəzləşmiş xarakter aldığını göstərir.
Hurriyyet.az xəbər verir ki, bu qlobal fon daxilində Azərbaycanın göstəriciləri də diqqət çəkir. Ölkə 100 ballıq şkala üzrə 27 bal toplayaraq “Not Free” – azad olmayan ölkələr kateqoriyasında yer alır. Nə qədər qəribə səslənsə də, ölkəmiz 27 bal toplayan Əfqanıstanla eyni sırada yer alıb.
Əvvəlki dövrdə 33 bal olan göstəricinin 6 bal azalaraq 27-yə düşməsi azadlıqların geriləməsinin davam etdiyini göstərir.
Region üzrə müqayisədə isə fərq daha aydın görünür. Qonşu Gürcüstan və Ermənistan hesabatda “Partly Free” (qismən azad) kateqoriyasında yer alır və bu ölkələrdə siyasi rəqabət və institusional mühit nisbətən daha açıq qiymətləndirilir. Azərbaycan isə daha sərt idarəetmə modeli ilə fərqlənir.
Hesabatın uzunmüddətli dinamika qrafikində Azərbaycan azadlıqların əhəmiyyətli dərəcədə gerilədiyi ölkələr sırasında göstərilir və bu baxımdan Niger, Mali, Burkina Faso kimi ölkələrlə eyni tendensiyanı bölüşür.
Demokratiya və azadlıqlar üzrə mənzərə digər beynəlxalq hesabatlarda da oxşar şəkildə əks olunur. Məsələn, korrupsiya səviyyəsini ölçən “Transparency International” təşkilatının son hesabatına görə, Azərbaycan Korrupsiyanı Qavrama İndeksində 30 bal toplayaraq 182 ölkə arasında 130-cu yerdə qərarlaşıb.
Bu indeksdə 0 bal yüksək korrupsiyanı, 100 bal isə korrupsiyanın aşağı səviyyəsini göstərir. Azərbaycanın aşağı göstəricisi dövlət sektorunda korrupsiyanın geniş yayılması ilə əlaqələndirilir. Hesabatda həmçinin qeyd olunur ki, qlobal səviyyədə də korrupsiya vəziyyəti pisləşir və hətta bəzi demokratik ölkələrdə belə bu sahədə geriləmə müşahidə olunur.
Beləliklə, həm siyasi azadlıqlar, həm də institusional şəffaflıq baxımından Azərbaycan müxtəlif beynəlxalq indekslərdə aşağı mövqelərdə qərarlaşır ki, bu da problemlərin sistemli xarakter daşıdığını göstərir.
“Freedom House” təsnifatına görə Azərbaycan “Not Free” kateqoriyasında yer alaraq Rusiya, İran və Çin kimi daha sərt avtoritar sistemlərlə eyni sırada qiymətləndirilir. Bu ölkələr üçün ortaq xüsusiyyətlər siyasi rəqabətin məhdudluğu, medianın nəzarət altında olması və hüquqi institutların müstəqil fəaliyyət göstərə bilməməsidir.
Kamran NASİRLİ
Qeyd: Məqalə “Freedom House”un “Freedom in the World 2026” hesabatı əsasında hazırlanıb.
https://freedomhouse.org/sites/default/files/2026-03/FIW2026_final_digital%20%281%29.pdf
https://www.transparency.org/en/cpi/2025?utm_source=chatgpt.com
Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün ain.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
