Bakupost saytından əldə olunan məlumata görə, ain.az məlumat yayır.
Yağışın yağması Bakının su probleminin ciddi olduğunu bir daha ortaya qoydu. Yağan leysan kanalizasiya sisteminin normal işləməməsi fonunda şəhərdə və ətraf qəsəbələrdə çoxsaylı gölməçələrin yaranmasına səbəb oldu. Bu fonda isə problemin çözümü istiqamətində hansısa işlərin görülüb-görülmədiyilə bağlı əhalidə müəyyən suallar yaranır.
Bakupost.az saytı məsələ ilə bağlı müəyyən araşdırmalar aparıb.
Məlum olur ki, kanalizasiya və su problemlərinin həlli üçün əslində böyük dövlət proqramları vardır. Məsələ hətta Nazirlər Kabinetində dəfələrlə müzakirə olunub.
Rayonların 70-80 faizi kanalizasiya sistemilə təmin edilib
Xatırlayırsınızsa, 2011-ci ildə “Azərsu”nun o zamankı rəhbəri Qorxmaz Hüseynova tapşırılmışdı ki, Bakı buxtası və rayonların su təchizatı kimi məsələlər köklü şəkildə həll olunsun. Nəticədə rayonların əksəriyyətində su təchizatı və kanalizasiya sistemləri ilə bağlı problemlər həll olundu.
Araşdırmalara görə, hazırda ölkədə demək olar ki, rayonların 70–80 faizində kanalizasiya sistemi mövcuddur.
Bakıda isə vəziyyət tamamilə fərqlidir. Burada məsələnin həlli üçün çox ciddi investisiyalar tələb olunur. Bu ilin yanvar ayında Prezident İlham Əliyevə məsələnin təqdimatı edildi. Həmin təqdimatlarda Bakı buxtasının, ümumilikdə Abşeron yarımadasının su və kanalizasiya problemlərinin həlli ilə bağlı böyük bir layihənin hazırlandığı bildirildi. Hazırda da bu istiqamətdə işlər davam etdirilir. Ümumi konsepsiya hazırlanıb, master plan var və onun detalları üzərində işlər aparılır.
Problem işin yarımçıq dayandırılmasındadır
Belə ki, layihə hazırlanır, razılaşdırılır, vəsaitin bir hissəsi ayrılır, lakin sonra davamı gəlmir. Bu da müxtəlif, məsələn, iqtisadi və ya siyasi səbəblərdən qaynaqlana bilər. Yaxud da sifarişçi şirkətin rəhbərliyinin davranışı kiminsə xoşuna gəlmir və proses dayanır. Nəticədə də vəsait axını zəifləyir. Bu da işlərin ləngiməsinə və probelmin həllini tapmamasına gətirib çıxarır.
Amma dünya təcrübəsi də göstərir ki, problemin həlli var. Ümumiyyətlə, yağış suları müvafiq xətlərlə dənizə axıdılmalıdır. Daha mütərəqqisi isə odur ki, bu sular əslində dənizə axıdılmamalı, toplanaraq parkların suvarılmasında istifadə olunmalıdır.
Məsələyə 40, 50, 100 illik bucaqdan baxmaq lazımdır. Çünki 10–15 illik yanaşma ilə bu problemi həll etmək mümkün deyil.
Bakı ətrafında böyük kollektorlar tikilir
2025-ci ilin ortalarından başlayaraq, Bakı ətrafında böyük kollektorların tikintisinə başlanılıb. Onlardan biri Bilgəh-Nardaran-Pirşağı, digəri isə Əl Oyunları Sarayından başlamaqla, Nobel prospektindən Zığdakı təmizləyici qyrğuya doğru gedən kollektordur. Bunlar 25-35 metr dərinliyində, 2,5 metr diametrdə olan nəhəng qurğulardır. Dərnəgül-Bakıxanov-Zığ xətti də Zığdakı təmizləyici qurğuya bağlı xəttdir. Eyni zamanda, Boyük Şor ətrafı kollektoru da mövcuddur. Ceyranbatan-Müşfiq kollektoru isə Xırdalan, Binəqədi ərazisinin önəmli su hövzəsini tutur. Müşfiqdə ümumi həcmi 150 min kubluq olacaq təmizləyici qurğu da tikiləcək. Hazırda isə onun 75 min kubluq hissəsi tikilir. Xocəsəndən Lokbatana doğru uzanmaqla, sonuncu məntəqədə də həcmi sutkada 100 min kub olacaq böyük bir təmizləyici qurğu tikilir. Bildirildiyinə görə, gələcəkdə onun həcminin 300 min kuba çatdırılması nəzərdə tutulur. Bu kollektorlar Yeni Yasamal, Xocəsən, Sulutəpə tərəfdəki kanalizasiyaları Lokbatandakı təmizləyici qurğulara istiqamətləndirəcək.
900 milyonluq layihə
Yağış suyu kollektorları ilə bağlı isə investisiya proqramları yoxdur. Məlumatımıza görə, aydiyyəti qurumlar ilk növbədə kanalizasiya problemlərini və yalnız bundan sonra yağış suyu ilə bağlı məsələni həll etmək istəyir. Bu da kanalizasiya suyu ilə yağış sularının bir-birinə qarışdırılmasının doğru olmamasından irəli gəlir. Çünki qarışdırdıqda təmizləyici qurğulardakı bioloji proseslər pozulur və təmizlənmə istənilən səviyyədə aparılmır.
Yağış suyu keyfiyyətli olduğundan, duruldurdan sonra ondan yenidən suvarmada istifadə olunur və ya birbaşa dənizə axıdıla bilir. Kanalizasiya suyu isə mütləq şəkildə təmizləmədən keçməlidir. Qeyd edilən layihələr üçün təxminən 900 milyon manat vəsait nəzərdə tutulub. 2025-ci ildə bu iş üçün 300 milyon manat ayrılıb. Bu il və gələn ildə də prosesə ciddi vəsaitlər ayrılacaq. Hansı ki, bu layihələr Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin birbaşa nəzarətindədir.
Pirallahıda, Şüvəlanda, Sahil qəsəbəsində də gələn ildən başlayaraq bu tip layihələr icra olunacaq.
Unudulmuş kanalizasiya sistemi
Araşdırmalar göstərir ki, keçən əsrin 80-ci illərin ortalarından başlayaraq Bakının su kanalizasiya sisteminə ciddi investisiya qoyulmayıb. 1985-ci ildən bu tərəfə olan investisiyalar simvolik xarakter daşıyıb və əsasən də içməli su problemini çözməyə yönəlib. Yəni birinci növbədə bu məsələni həll etməyə çalışırlar. Kanalizasiya və yağış zamanı küçələri suyun basması kimi hadisələr isə insanları ancaq yağıntı dövründə narahat edir. Onu da bildirək ki, Oğuz-Qəbələ, Kürdən gələn yeni xətt, Ceyranbatandan gələn əlavə Samur-Abşeron kanalı, Taxta Körpü Su Anbarı Abşeronun içməli suya tələbatını ödəmək üçün nəzərdə tutulan layihələrdir.
Prosesin gedişi belə deməyə əsas verir ki, lazımi qədər vəsait ayrılsa bu məsələlər çözülə biləcək işlərdir. Nəzəri və praktik olaraq onun həll yolları, işi görəcək mütəxəssislərimiz, tikinti şirkətləri də var.
Onu da xatırladaq ki, dəniz suyunun duzsuzlaşdırılması layihəsi üzərində də işlər gedir. Lakin bu həddən artıq baha başa gəldiyindən Azərbaycan üçün o qədər də əlverişli görünmür. Belə layihələr adətən şirin su ehtiyatı olmayan ölkələr-Yaponiya, İsrail, Livan, Səudiyyə Ərəbistanı üçün əlverişli ola bilər.
Azər Məlikli
BakuPost
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün ain.az saytını izləyin.
