Musavat.com xəbər verir ki, Yaxın Şərqdə gərginlik yeni və daha təhlükəli mərhələyə daxil olur. The Times of Israel nəşrinin yaydığı sensasion məlumata görə, ABŞ prezidenti Tramp İrana qarşı genişmiqyaslı quru əməliyyatına başlamaq variantını ciddi şəkildə nəzərdən keçirir.
Vaşinqton hesab edir ki, artan hərbi təzyiq Tehranı danışıqlara məcbur edə bilər.
Mənbələrin iddiasına görə, ABŞ artıq bölgəyə minlərlə hərbçi cəmləşdirib və əsas hədəf kimi İranın strateji enerji mərkəzi sayılan Xark adası seçilib. Bu planın reallaşmasının isə rəsmi olaraq səsləndirilən 4–6 həftədən daha uzun və daha ağır hərbi kampaniya tələb edəcəyi vurğulanır.
***
Xark adası – İranın “neft ürəyi” niyə hədəfə alındı?
Xark adası İran üçün sadəcə bir ada deyil – bu, ölkənin iqtisadi həyat xəttidir. İranın neft ixracının böyük hissəsi məhz bu adadan həyata keçirilir. Burada yerləşən terminallar vasitəsilə gündəlik milyonlarla barrel neft dünya bazarına çıxarılır.
Musavat.com bildirir ki, bu adanın itirilməsi və ya blokadaya alınması İran iqtisadiyyatına ölümcül zərbə vura bilər. Bu halda Tehran əsas valyuta mənbəyini itirəcək və ölkə daxilində iqtisadi böhran daha da dərinləşəcək.
***
Qalibafdan sərt xəbərdarlıq – “İşğal olsa, cavab dağıdıcı olacaq”
Musavat.com xəbər verir ki, İran parlamentinin spikeri Məhəmməd Baqer Qalibaf artıq bu ssenariyə açıq reaksiya verib. O bildirib ki, ABŞ və İsrail İran ərazilərinə, xüsusilə də adalara müdaxilə etməyə hazırlaşır.
Qalibafın sözlərinə görə, belə bir addım atılarsa, İran bütün məhdudiyyətləri kənara qoyacaq və cavab addımları regionu tamamilə nəzarətdən çıxara bilər. Bu isə təkcə hərbi qarşıdurma deyil, eyni zamanda enerji yollarının bağlanması, xüsusilə də Hörmüz boğazında gərginliyin pik həddə çatması deməkdir.
***
Vaşinqtonun planı: Xark tutulacaq, yoxsa blokadaya alınacaq?
ABŞ-ın planları ilə bağlı detallarda iki əsas ssenari önə çıxır:
• Xark adasının birbaşa hərbi yolla ələ keçirilməsi
• Adanın dənizdən blokadaya alınması və ixracın iflic edilməsi.
Məlumatlara görə, ABŞ artıq dəniz piyadaları və paraşütçü qüvvələri bölgəyə yerləşdirib. Bu isə əməliyyatın yalnız plan səviyyəsində olmadığını, praktiki mərhələyə keçə biləcəyini göstərir.
***
Ən kritik sual: İran təslim olacaqmı?
Vasitəçi mənbələr isə fərqli bir reallığı ortaya qoyur. Onların fikrincə, hətta belə bir quru əməliyyatı başlasa belə, İranın tezliklə təslim olması ehtimalı çox aşağıdır.
Bu isə o deməkdir ki, mümkün ssenari qısa və lokal əməliyyat deyil, uzunmüddətli və genişmiqyaslı regional müharibəyə çevrilə bilər.
***
Qlobal təsir: neft, enerji və dünya iqtisadiyyatı şokda
Xark adasına hər hansı zərbə və ya işğal dünya bazarlarına dərhal təsir göstərəcək. İran neftinin dövriyyədən çıxması:
• neft qiymətlərinin kəskin bahalaşmasına
• enerji bazarlarında panikaya
• Avropa və Asiyada enerji təhlükəsizliyi böhranına
səbəb ola bilər.
***
Nəticə: Yaxın Şərq yeni mərhələyə keçir
Hazırkı tablo göstərir ki, ABŞ-ın hərbi təzyiqi artır, İran isə geri çəkilmək əvəzinə daha sərt mövqe tutur. Xark adası ətrafında cəmləşən bu qarşıdurma artıq təkcə iki ölkə arasında deyil – qlobal enerji sistemini və beynəlxalq təhlükəsizliyi sarsıda biləcək yeni böhran nöqtəsinə çevrilir.
Əgər bu plan reallaşarsa, bu, müharibənin istiqamətini dəyişən dönüş nöqtəsi ola bilər.
Musavat.com
