Bakı. Trend:
“Fitch Solutions”un tərkibinə daxil olan BMI şirkəti, İranın“Ras Laffan” sənaye kompleksinə raket zərbələrindən sonra Qətərinmayeləşdirilmiş təbii qaz (MTQ) ixracı və ölkə iqtisadiyyatınınartımı üzrə proqnozlarını əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salıb.
Trend xəbər verirki, BMI-nin məlumatına görə, hücumlar, o cümlədən 18 mart tarixindəbaş verən sonuncu zərbə - qazın mayeləşdirilməsi üzrə 14 xəttdənikisinə ciddi ziyan vurub. Bu isə ildə təxminən 12–12,8 milyon tonistehsal gücünün itirilməsinə, yəni ölkənin MTQ ixrac potensialınıntəxminən 17%-nin azalmasına səbəb olub. Bundan əlavə, qazın mayekarbohidrogenlərə çevrilməsi (GTL) üzrə Pearl kompleksində bir xəttdə zərər görüb.
Nəticədə, Qətərin MTQ ixracının 2025-ci ildə 104 milyardkubmetrdən 2026-cı ildə 83 milyard kubmetrə qədər azalacağıgözlənilir. Halbuki əvvəlki proqnoz 101 milyard kubmetr idi ki, buda 20%-dən çox azalma deməkdir.
Pozuntular martın 3-də baş verən daha əvvəlki hücumdan sonrayaranıb. Həmin vaxt “QatarEnergy” MTQ tədarükləri üzrə fors-majorelan etmişdi. Son zədələrin güclərin dayanma müddətini uzadacağıgözlənilir: zədələnmiş mayeləşdirmə xətlərinin təmiri 3–5 il çəkəbilər, “Pearl GTL” kompleksi isə ən azı bir il müddətinəfəaliyyətini dayandıra bilər.
Məlumata görə, fors-major Çin, Cənubi Koreya, İtaliya və Belçikada daxil olmaqla əsas alıcılarla uzunmüddətli müqavilələrə şamiledilib.
MTQ ixracının kəskin azalmasına baxmayaraq, BMI təbii qazhasilatında daha məhdud — təxminən 6,7% — azalma gözləyir. Belə ki,hasilat obyektləri zərər görməyib, boru kəməri ilə tədarüklər davamedir və daxili tələbatın təmin edilməsi vacibdir. Bundan əlavə,“North Field” yatağının genişləndirilməsi layihələrinin inkişafetdirilməsi hasilatdakı azalmanı qismən kompensasiya edəcək.
Eyni zamanda, zərbələr Qətərin istehsal güclərini artırmaq üzrəuzunmüddətli planlarına daha geniş təsir göstərə bilər.Mayeləşdirmə, saxlama və infrastruktur proseslərinin sıxinteqrasiya olunduğu “Ras Laffan” kompleksindəki zədələr “NorthField East (NFE)” layihəsi çərçivəsində yeni güclərin istismaraverilməsini ləngidə bilər.
BMI artıq NFE layihəsinin tam effektiv gücə 2027-ci ildə deyil,2028-ci ildə nail olacağını proqnozlaşdırır. Belə ki, podratçılar,avadanlıq və mühəndis resursları bərpa işlərinə fokuslanacaq. Bu,həmçinin sonrakı mərhələlərin, o cümlədən hazırda 2029-cu iləplanlaşdırılan “North Field South (NFS)” layihəsinin — vaxtına datəsir göstərə bilər.
Bununla paralel olaraq, BMI 2026-cı il üzrə Qətərin real ÜDMartımı proqnozunu böhrandan əvvəlki 5,2%-dən 2%-ə endirib vəfasilələrin birbaşa və dolayı təsirinə işarə edib.
“Risklər hələ də mənfi istiqamətə yönəlib”, - deyə BMI qeyd edirvə xəbərdarlıq edir ki, uzunmüddətli eskalasiyalar iqtisadiaktivliyi daha da zəiflədə və ilin yekununda ölkəni resessiyayasürükləyə bilər.
