Bakı. Trend:
Mülki aviasiya sahəsində göstərilən xidmətlər və onlarınqiymətləri 2017-ci ildən etibarən mövcud olub və AzərbaycanRespublikası Nazirlər Kabinetinin 2017-ci il 2 avqust tarixli 313nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikası DövlətMülki Aviasiya Administrasiyasının tabeliyində “Mülki AviasiyadaUçuşların Təhlükəsizliyi üzrə Dövlət Müfəttişliyi” publik hüquqişəxsin Nizamnaməsi”nin 2.2-ci bəndinin ikinci cümləsinə uyğunolaraq Azərbaycan Respublikası Dövlət Mülki AviasiyaAdministrasiyası tərəfindən təsdiq edilib.
Bu barədə Trend-in sorğusuna cavab olaraq Rəqəmsal İnkişaf vəNəqliyyat Nazirliyindən məlumat verilib.
Bildirilir ki, 2023-cü ildə yeni “Aviasiya haqqında” AzərbaycanRespublikasının Qanunu qəbul edilmişdir və “Aviasiya haqqında”Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il 22 dekabr tarixli 1058-VIQnömrəli Qanununun tətbiqi barədə” Azərbaycan RespublikasıPrezidentinin 2024-cü il 15 fevral tarixli 1 nömrəli Fərmanı ilə“Aviasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9.2-cimaddəsinə uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyatNazirliyinin və Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin rəyinəzərə alınmaqla, Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf vəNəqliyyat Nazirliyinə müvafiq xidmət haqlarının təsdiq edilməsisəlahiyyəti və tapşırığı verilib:
"Sözügedən tapşırığın icrasının təmin edilməsi məqsədiləhazırlanmış Kollegiya Qərarının layihəsi Azərbaycan RespublikasıPrezidentinin 2023-cü il 6 oktyabr tarixli 2328 nömrəli Fərmanı ilətəsdiq edilmiş “İcra hakimiyyəti orqanlarının normativ hüquqiaktlarının layihələrinin hazırlanması, razılaşdırılması, qəbuledilməsi və dərc edilməsi qaydası haqqında Əsasnamə”nin tələblərinəuyğun olaraq aidiyyəti dövlət orqanları (qurumları), o cümlədənhava gəmisinin istismarçıları (bundan sonra – aviaşirkətlər) ilərazılaşdırılıb".
Qurumdan bildirilib ki, Kollegiya Qərarının layihəsihazırlanarkən maliyyə və iqtisadi əsaslandırmalar, gəlir və xərcməlumatları, yeni xidmət haqqı məbləğlərinin son məhsula təsiriaidiyyəti üzrə razılaşdırılma həyata keçirilən dövlət orqanlarına(qurumlarına), o cümlədən aviaşirkətlərə təqdim edilməklərazılaşdırılma yekunlaşıb.
“Kollegiya Qərarının layihəsində qeyd edilən sərnişin və yükəmünasibətdə tətbiq edilən yığımların yeni məbləğləri ilə bağlı isəBeynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının “Doc 9082, hava limanları vəaeronaviqasiya xidmətlərinə görə ödənişlər üzrə siyasəti”nintələblərinə uyğun olaraq yerli və xarici aviaşirkətlərə bu barədəməlumatlandırma edilərək, yığımların məbləğinə dair rəy vətəkliflərinin təqdim edilməsi üçün 3 (üç) ay vaxt müəyyən edilib.Bu müddət ərzində aviaşirkətlərdən sərnişin və yükə münasibətdətəklif edilən yığımların məbləği ilə bağlı hər hansı etiraz daxilolmayıb”.
RİNN-dən əlavə edilib ki, razılaşdırılan Kollegiya QərarınınlayihəsiAzərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və NəqliyyatNazirliyinin Kollegiyasının 2026-cı il 5 fevral tarixli3-27/3-7-2/2026 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilib.
Müvafiq Kollegiya Qərarı 2026-cı il 25 fevral tarixindəAzərbaycan Respublikasının Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxiledilmiş və 2026-cı il 28 mart tarixində qüvvəyə minəcək.
Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin sədri Vüqar Oruc isəTrend-əaçıqlamasında bildirib ki, bu, milli aviasiya sisteminininstitusional idarəetməsinin təkmilləşdirilməsi və təhlükəsizliyintəmin olunması istiqamətində atılan zəruri bir addımdır.
Onun sözlərinə görə, bu qərar beynəlxalq aviasiya sisteminintələb etdiyi standartlara uyğunlaşmaq üçün vacib şərtlərdənbiridir. Məhz bu səbəbdən Dövlət Mülki Aviasiya Təşkilatı buistiqamətdə müvafiq yenilikləri tətbiq etməli idi:
“Bu addımın müəyyən nəticələri də olacaq. Belə ki,aviabiletlərin qiymətində müəyyən əlavələr meydana çıxa bilər.Beynəlxalq təcrübədə də buna bənzər hallara rast gəlinir. Bir çoxölkələrdə bu cür sistemlərin tətbiqi nəticəsində biletlərinqiymətinə təxminən iki avro civarında əlavə xərc daxil edilir.Yükdaşımalar zamanı isə hər ton yük üçün təxminən 0,6 avro əlavəödəniş nəzərdə tutulur. Təbii ki, bu xərclər müəyyən dərəcədəbiletlərin qiymətində öz əksini tapa bilər. Bu addım həm zəruridir,həm də qaçılmazdır. Çünki digər sahələrdə olduğu kimi, aviasiyaxidmətində də sertifikatlaşdırma, təlimlərin keçirilməsi, xidmətstandartlarının müəyyən edilməsi və beynəlxalq aviasiya sisteminəinteqrasiyanın təmin olunması olduqca vacibdir”.
Ekspert qeyd edib ki, bir çox ölkələrdə turizmin inkişafınıstimullaşdırmaq məqsədilə bu xərclərin bir hissəsi dövlət və yaaviaşirkətlər tərəfindən qarşılanır. Belə hallarda həmin xərclərbirbaşa sərnişin biletlərinə yansımır: “Müqavilələrdə və maliyyəmexanizmlərində qeyd olunur ki, işçilərin sertifikatlaşdırılması,uçuş avadanlıqlarının beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması,pilotların hazırlıq səviyyəsinin təsdiqi üçün beynəlxalqsertifikatların alınması, həmçinin uçuş və yükdaşımalarınıntəhlükəsizliyinin təmin olunması üçün çəkilən əlavə xərclər dövlətbüdcəsi və ya aviaşirkətlərin öz vəsaiti hesabına maliyyələşdiriləbilər. Bu yanaşma turizmin inkişafını dəstəkləməyə və sərnişinlərüçün əlavə maliyyə yükünün azaldılmasına xidmət edir. Beləliklə,sərnişinlərin ödədiyi biletlərin qiymətinə bu xərclərin təsiriminimum səviyyədə saxlanılır. Ümumilikdə isə qeyd etmək olar ki,qəbul edilən qərar milli aviasiya sistemimizin beynəlxalq aviasiyastandartlarına uyğun şəkildə institusional olaraq yenidənqurulmasına və qlobal aviasiya sisteminə daha sıx inteqrasiyasınaxidmət edəcək. Bu isə təhlükəsizlik baxımından həm ölkəvətəndaşları, həm də xarici sərnişinlər üçün aviasiyaxidmətlərindən istifadə zamanı daha yüksək etibarlılıq və güvənyaradacaq”.
V.Orucun fikrincə, bu xidmət haqları müəyyən dərəcədəaviaşirkətlər üçün əlavə maliyyə yükü yarada bilər: “Əgər buxərclər birbaşa aviaşirkətlər tərəfindən qarşılanarsa, bəzihallarda onların mənfəət marjasına təsir edə bilər. Lakin buməsələni həll etmək üçün müxtəlif mexanizmlər mövcuddur. Məsələn,dövlət subsidiyaları və ya turizmin inkişafına yönəlmiş dəstəkproqramları vasitəsilə həmin xərclərin bir hissəsi kompensasiyaoluna bilər. Nəticə etibarilə, sərnişin aviabiletlərində buxidmətlərin tətbiqi orta hesabla təxminən 0,5 faiz civarında əlavəxərc yarada bilər. Bu isə ümumi bilet qiyməti ilə müqayisədə oqədər də böyük məbləğ hesab olunmur”.
Ekpsert vurğulayıb ki, yeni sistemin tətbiqi və beynəlxalqstandartlara uyğunlaşma müasir dövrün tələbidir. Bu addım milliaviasiya sistemimizin beynəlxalq institusional qaydalarainteqrasiyasını gücləndirəcək və təhlükəsizlik səviyyəsini daha daartıracaq.
“Bunun sosial tərəfi isə ondan ibarətdir ki, vətəndaşlarınüzərinə düşən əlavə yükün minimum olması üçün dövlət tərəfindənmüəyyən dəstək mexanizmlərinin tətbiqi mümkündür”,- deyə o əlavəedib.
