Martın 11-də Timor-Leste Demokratik Respublikasının prezidenti Jose Ramuşu-Orte Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib. Qonağı Heydər Əliyev hava limanında Azərbaycan xarici işlər nazirinin müavini Elnur Məmmədov və digər rəsmi şəxslər qarşılayıblar.
Musavat.com xəbər verir ki, Şərqi Timor (və ya Timor-Leste) Cənub-Şərqi Asiyada yerləşir. Şərqi Timor sahəsi təxminən 14 950 kvadrat kilometr olan kiçik ada dövlətidir. Ölkə Timor adasının şərq hissəsini, həmçinin Oekussi eksklavını və Atauru və Jaku adalarını əhatə edir. Dövlətin paytaxtı və ən böyük şəhəri Dilidir. Şərqi Timor qərbdə İndoneziya ilə quru sərhədinə malikdir, cənubda isə Timor dənizi vasitəsilə Avstraliya ilə qonşudur. Timor adasının əhalisi 400 mindən çoxdur. Ölkənin böyük hissəsi dağlıq relyefə malikdir. Ən yüksək nöqtə Tatamailau (2963 metr) dağıdır. İqlim tropikdir və iki əsas mövsüm var: yağışlı və quraq dövr.
Timor adası min illər əvvəl papuas və avstroneziya xalqları tərəfindən məskunlaşdırılıb. XVI əsrdə ada Portuqaliya müstəmləkəsinə çevrilmiş və təxminən 400 il Portuqaliya idarəçiliyində qalmışdır. 1975-ci ildə ölkədə siyasi qarşıdurma nəticəsində müstəqillik elan edilsə də, qısa müddət sonra İndoneziya adaya hərbi müdaxilə edərək onu öz ərazisinə qatdı. İndoneziya hakimiyyəti dövründə regionda geniş insan hüquqları pozuntuları, repressiyalar və kütləvi qırğınlar baş verdi. Bu dövr tarixə Şərqi Timor faciəsi kimi daxil oldu. 1999-cu ildə isə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının vasitəçiliyi ilə keçirilən referendumda əhalinin böyük əksəriyyəti müstəqilliyə səs verdi. Uzun keçid mərhələsindən sonra 20 may 2002-ci ildə Şərqi Timor rəsmi olaraq müstəqil dövlətə çevrildi və XXI əsrdə yaranan ilk yeni suveren ölkə oldu.
Şərqi Timorda yarı-prezident idarəetmə sistemi mövcuddur. Dövlət başçısı prezidentdir və ümumxalq səsverməsi ilə seçilir. İcra hakimiyyətinə isə parlament tərəfindən formalaşdırılan hökumət və baş nazir rəhbərlik edir. Əhali əsasən gənclərdən ibarətdir, çünki doğum səviyyəsi yüksəkdir.
Ölkədə çoxpartiyalı siyasi sistem fəaliyyət göstərir və parlament seçkilərində yüksək iştirak səviyyəsi müşahidə olunur. Müstəqillikdən sonra siyasi həyatın əsas fiqurları əsasən İndoneziya işğalına qarşı mübarizə aparmış liderlərdir. Ölkənin iki rəsmi dili var: portuqal və tetum dili. Bundan əlavə, ölkədə təxminən 30 yerli dil danışılır. Əhalinin böyük əksəriyyəti katolikdir, lakin ənənəvi yerli inanclar da xüsusilə kənd yerlərində güclü olaraq qalır.
Şərqi Timor iqtisadi baxımdan hələ də inkişaf etməkdə olan ölkə sayılır. İqtisadiyyat əsasən, neft və qaz ehtiyatlarına, kənd təsərrüfatına (xüsusilə qəhvə istehsalına), beynəlxalq maliyyə və humanitar yardıma əsaslanır.
Musavat.com
