Hurriyyet saytından verilən məlumata görə, ain.az xəbər verir.
SSRİ-də ali rəhbərliyin dəyişməsi həmişə ciddi prosedurla müşayiət olunub: mərhumun şəxsi arxivi müsadirə edilib, sistemləşdirilib və xüsusi anbara göndərilib. Bu “yoxlama” Mərkəzi Komitə aparatı üçün adi bir şey olub. Demək olar ki, bütün yüksək vəzifəli işçilərin oxşar arxivləri olub. Məsələn, Anastas Mikoyan özündən sonra ən azı üç yük maşını dolusu sənəd qoyub gedib. Mikoyanın bu qədər toxunulmaz olmasının səbəbi də məhz bu olub. Lakin Mixail Suslovun otağındakı şkaflar və seyf tamamilə boş olub. Hətta məzmunu məxfi saxlanılan “xüsusi” qovluq belə izsiz yoxa çıxıb.
1985-ci ilin martında vəfat edən baş katib Konstantin Çernenkonun otağı partiya işçilərinə qeyri-real bir sürpriz təqdim edib. Məxfi sənədlərin olduğu gözlənilən qovluqlar əvəzinə, onlar çoxlu pul aşkar ediblər.
Konstantin Çernenkonun Sov.İKP MK-nın baş katibi vəzifəsindəki fəaliyyəti qısa müddətli olub. O, 13 fevral 1984-cü ildə yekdilliklə seçilib və 13 ay Sovet İttifaqının rəhbərliyində qaldıqdan sonra 10 mart 1985-ci ildə vəfat edib. O, müxtəlif xəstəliklərdən əziyyət çəkdiyi üçün hakimiyyətinin çox hissəsini xəstəxanada keçirib. Ölümündən sonra o, Kreml divarının yaxınlığında dəfn edilən sonuncu baş katib olub.
Tarixçilər onu “qəribə lider” adlandırıblar. Bu, onun heç vaxt baş katib kimi fərqlənməməsi və ya siyasətdə ümumiyyətlə diqqət çəkməyən, ikinci dərəcəli rollara üstünlük verməsi ilə bağlı olub.
Hər necə olsa da, daha bir partiya rəsmisinin ölümündən sonra baş verən bu cür “yoxlamalar” qeyri-adi deyildi. Konstantin Çernenkonun mebelləri və seyfləri də oxşar prosedura məruz qalıb.
Baş katibin ölüm xəbərindən sonra Mixail Sergeyeviç Qorbaçov Sov.İKP MK-nın baş katibi vəzifəsinə namizəd göstərilib. İştirakçıların onu yekdilliklə partiya lideri seçdiyi plenumdan dərhal sonra Qorbaçov sələfinin ofisinə keçmək istəyini bildirib. Bu hadisədən əvvəl, həmişəki kimi, özünəməxsus bir “inventarlaşdırma” keçirilib. Onların aşkar etdikləri şey bütün partiya təcrübələrinə zidd olub.
Qorbaçovun köməkçisi Anatoli Çernyayevin “Qorbaçovla altı il” adlı xatirələrində yazdığı kimi, kod itirildiyi üçün açılmalı olan seyf sıx əskinas dəstələri ilə dolu olub. Onların arasında yalnız bir nazik kağız qovluğu göz dəyib. Masanın üstündə də eyni mənzərə olub: çəkməcələr sözün əsl mənasında pulla dolu olub, vacib sənədlər isə ortalıqda görünməyib. Otaqdakı qarışıqlıq absurdluq hissini daha da artırıb.
Tamamilə dövlət hesabına yaşayan baş katib bu cür iri məbləğləri necə əldə bilib? Tarixçilər baş katibin bu qədər pulu necə əldə edə biləcəyi ilə bağlı bir neçə nəzəriyyə irəli sürüblər. Onlardan birinə görə, bu əskinaslar cinayət mənşəlidir və Konstantin Ustinoviçin asanlıqla qəbul etdiyi rüşvətdir. Digər ekspertlər bu nəzəriyyəni təkzib edərək Çernenkonun korrupsiyadan uzaq olduğunu deyiblər.
Hesab olunub ki, vəsait baş katibin şəxsi sərəncamında olan hesablanmamış partiya fondu ola bilər. Çünki KP MK-nın büdcəsinə nəzarət bunu mümkün edib. İronik olaraq, ən prozaik versiya budur ki, Çernenko heç bir şəxsi ehtiyacı olmadan illərlə otağında yığılan xeyli rəsmi maaşını saxlaya bilib. Tarixçi Boris Şaptalovun sərt şəkildə qeyd etdiyi kimi, bu “sosial ədalət müdafiəçisi”nin ağlına belə gəlməyib ki, bu vəsaiti, məsələn, uşaq evinə xərcləsin.
“Qorbaçovu kim hakimiyyətə gətirdi?” kitabının müəllifi Aleksandr Ostrovski iddia edib ki, əskinaslar ya “qara kassa”, ya da Konstantin Ustinoviçin bir vaxtlar aldığı rüşvət olub. Lakin Nikolay Zenkoviç özünün “Sui-qəsd cəhdləri və səhnələşdirmələri: Lenindən Yeltsinə qədər” adlı əsərində Çernenkonun heç bir korrupsiya sxemində iştirak etmədiyini inamla iddia edib.
Məhz belə bir ittihamedici dəlil tapılmadığı üçün bir çoxları Konstantin Ustinoviçin sağlamlığını lağa qoyub, onu ölkənin “ən yüksək vəzifəli” məmuru adlandırıblar. “10 lider: Lenindən Putinə qədər” kitabının müəllifi Leonid Mleçin ehtiyatla Çernenkonun ölkənin Kommunist Partiyasının büdcəsinə və xərclərinə nəzarət etdiyinə işarə edib. Tapılan pul vəsaitləri partiya büdcəsinə qaytarılıb.
İlkin Nəcəf, xüsusi olaraq Musavat.com üçün
Hadisənin gedişatını izləmək üçün ain.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
